Research Article

Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı

Number: 1 March 17, 2026
EN TR

Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı

Abstract

Osmanlı ülkesinde modern anlamda turizm faaliyetleri 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başladı. İstanbul’a ilk organize turist kafilesi 1863’te düzenlenen Sergi-i Umûmî-i Osmânî vesilesiyle geldi. Bu tarihten itibaren inanç, kültür ve arkeoloji turizmi kapsamında ülkenin çeşitli bölgelerine organize grup turları düzenlenmeye başlandı. Başkent İstanbul, Avrupalı turistlerin ilgisini çeken destinasyonların başında gelmekteydi. Özellikle tarihi yarımada en popüler bölgeydi. Bununla birlikte padişahın bizzat kendisini kısa bir süreliğine de olsa yakından görme imkanı sağlayan cuma selamlığı, ecnebiler için son derece ilgi çekici bir tören idi. Padişahın fiziksel özelliklerini ve camiye geliş-gidişini merak eden turistlerin bu töreni izleyebilmeleri için cuma günü şehirde bulunmaları ve elçilikleri tarafından sarayın onayına sunulmaları gerekliydi. Katılımcı sayısı sınırlı oldu- ğu için bu merasime katılabilmek önemli bir ayrıcalık olarak kabul edilmekteydi. Çalışmanın amacı Osmanlı arşiv belgeleri ve seyahatnameler ışığında turistlerin cuma selamlığını izlemek amacıyla yürütülen izin süreç- lerini, yaşanan sorunları ve törenle ilgili izlenimlerini irdelemektir.

Keywords

References

  1. Ahmed Lütfi Efendi, (1999). Vak’anüvis Ahmed Lütfi Efendi Tarihi. V. Cilt, (trans. Y. Demirel), İstanbul: Tarih Vakfı-Yapı Kredi Yayınları.
  2. Altıntaş, A. ve Kurnaz Şahin, F. (2007). Reşit Saffet Atabinen (1884 1965) ve Türk Turizmine Katkıları”, AÜ DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi, 26 (42): 9-36.
  3. Arslan, N. (1992). Gravür ve Seyahatnamelerde Anıtsal Yapılarıyla İstanbul (18. Yüzyıl Sonu ve 19. Yüzyıl). İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
  4. Başkan, S. (1997). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye’de Resim. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  5. Beydilli, K. (2014). İmparatorluğun Son Yüzyılında İstanbul. II. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu, II. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu Bildirileri 27-29 Mayıs 2014, (Edt. F. M. Emecen, A. Akyıldız, E. S. Gürkan) İstanbul : İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Yayını.
  6. Chishull, E. D. (1993). Türkiye Gezisi ve İngiltere’ye Dönüş 12 Eylül 1698-10 Şubat 1702. (Çevirmen: B. Orhan), İstanbul: Bağlam Yayınları.
  7. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), İrâde Hususi (İ.HUS), 36/89, 001, H-29-10-1312/25 Nisan 1895; İ.HUS, 128/14, H-04-02-1323/10 Nisan 1905.
  8. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Esas Evrakı (Y.EE), 108/29, H-23-11-1304/13 Ağustos 1887.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Cultural Heritage Tourism, Visitor and Audience Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 17, 2026

Submission Date

May 9, 2025

Acceptance Date

September 11, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 1

APA
Şahin, G. (2026). Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 1, 105-114. https://doi.org/10.17123/atad.1696344
AMA
1.Şahin G. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 2026;(1):105-114. doi:10.17123/atad.1696344
Chicago
Şahin, Gürsoy. 2026. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, no. 1: 105-14. https://doi.org/10.17123/atad.1696344.
EndNote
Şahin G (March 1, 2026) Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi 1 105–114.
IEEE
[1]G. Şahin, “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, no. 1, pp. 105–114, Mar. 2026, doi: 10.17123/atad.1696344.
ISNAD
Şahin, Gürsoy. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 1 (March 1, 2026): 105-114. https://doi.org/10.17123/atad.1696344.
JAMA
1.Şahin G. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 2026;:105–114.
MLA
Şahin, Gürsoy. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, no. 1, Mar. 2026, pp. 105-14, doi:10.17123/atad.1696344.
Vancouver
1.Gürsoy Şahin. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 2026 Mar. 1;(1):105-14. doi:10.17123/atad.1696344