Araştırma Makalesi

Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı

Sayı: 1 17 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı

Öz

Osmanlı ülkesinde modern anlamda turizm faaliyetleri 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başladı. İstanbul’a ilk organize turist kafilesi 1863’te düzenlenen Sergi-i Umûmî-i Osmânî vesilesiyle geldi. Bu tarihten itibaren inanç, kültür ve arkeoloji turizmi kapsamında ülkenin çeşitli bölgelerine organize grup turları düzenlenmeye başlandı. Başkent İstanbul, Avrupalı turistlerin ilgisini çeken destinasyonların başında gelmekteydi. Özellikle tarihi yarımada en popüler bölgeydi. Bununla birlikte padişahın bizzat kendisini kısa bir süreliğine de olsa yakından görme imkanı sağlayan cuma selamlığı, ecnebiler için son derece ilgi çekici bir tören idi. Padişahın fiziksel özelliklerini ve camiye geliş-gidişini merak eden turistlerin bu töreni izleyebilmeleri için cuma günü şehirde bulunmaları ve elçilikleri tarafından sarayın onayına sunulmaları gerekliydi. Katılımcı sayısı sınırlı oldu- ğu için bu merasime katılabilmek önemli bir ayrıcalık olarak kabul edilmekteydi. Çalışmanın amacı Osmanlı arşiv belgeleri ve seyahatnameler ışığında turistlerin cuma selamlığını izlemek amacıyla yürütülen izin süreç- lerini, yaşanan sorunları ve törenle ilgili izlenimlerini irdelemektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed Lütfi Efendi, (1999). Vak’anüvis Ahmed Lütfi Efendi Tarihi. V. Cilt, (trans. Y. Demirel), İstanbul: Tarih Vakfı-Yapı Kredi Yayınları.
  2. Altıntaş, A. ve Kurnaz Şahin, F. (2007). Reşit Saffet Atabinen (1884 1965) ve Türk Turizmine Katkıları”, AÜ DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi, 26 (42): 9-36.
  3. Arslan, N. (1992). Gravür ve Seyahatnamelerde Anıtsal Yapılarıyla İstanbul (18. Yüzyıl Sonu ve 19. Yüzyıl). İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
  4. Başkan, S. (1997). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye’de Resim. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  5. Beydilli, K. (2014). İmparatorluğun Son Yüzyılında İstanbul. II. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu, II. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu Bildirileri 27-29 Mayıs 2014, (Edt. F. M. Emecen, A. Akyıldız, E. S. Gürkan) İstanbul : İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Yayını.
  6. Chishull, E. D. (1993). Türkiye Gezisi ve İngiltere’ye Dönüş 12 Eylül 1698-10 Şubat 1702. (Çevirmen: B. Orhan), İstanbul: Bağlam Yayınları.
  7. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), İrâde Hususi (İ.HUS), 36/89, 001, H-29-10-1312/25 Nisan 1895; İ.HUS, 128/14, H-04-02-1323/10 Nisan 1905.
  8. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Esas Evrakı (Y.EE), 108/29, H-23-11-1304/13 Ağustos 1887.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kültürel Miras Turizmi, Ziyaretçi ve İzleyici Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

17 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

11 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Şahin, G. (2026). Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 1, 105-114. https://doi.org/10.17123/atad.1696344
AMA
1.Şahin G. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 2026;(1):105-114. doi:10.17123/atad.1696344
Chicago
Şahin, Gürsoy. 2026. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, sy 1: 105-14. https://doi.org/10.17123/atad.1696344.
EndNote
Şahin G (01 Mart 2026) Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi 1 105–114.
IEEE
[1]G. Şahin, “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, sy 1, ss. 105–114, Mar. 2026, doi: 10.17123/atad.1696344.
ISNAD
Şahin, Gürsoy. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 1 (01 Mart 2026): 105-114. https://doi.org/10.17123/atad.1696344.
JAMA
1.Şahin G. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 2026;:105–114.
MLA
Şahin, Gürsoy. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı”. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, sy 1, Mart 2026, ss. 105-14, doi:10.17123/atad.1696344.
Vancouver
1.Gürsoy Şahin. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 01 Mart 2026;(1):105-14. doi:10.17123/atad.1696344