Abstract
Van Gölü Havzası, sahip olduğu stratejik konumu ve zorlu coğrafi yapısı nedeniyle tarih boyunca birçok farklı uygarlığa ev sahipliği yapmış; bu tarihsel süreklilik içinde her uygarlık başta dini, askeri ve sivil yapılar olmak üzere bölgeye çeşitli mimari eserler kazandırmıştır. Özellikle tarihi ulaşım ağları üzerindeki akarsu geçişlerini sağlamak amacıyla kent içi ve kırsal alanlarda inşa edilen taş köprüler, bu mimari mirasın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın odak noktası, Başkale-Hakkâri karayolu güzergâhında, Çiğli Çayı üzerinde yer alan ve özgün Selçuklu dönemi mimari karakterini yansıtan tarihi Kelekom Köprüsü’dür. Mimari plan kurgusu bakımından "iki gözlü yolu her iki yana eğimli olarak devam eden taş köprüler" grubunda sınıflandırılan yapı, çevresel faktörler ve zamanın etkisiyle yapısal hasarlar görmüş, bu nedenle 2011 yılında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü tarafından esaslı bir restorasyon sürecine alınmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, köprüde gerçekleştirilen onarım uygulamalarını yerinde analiz etmek ve müdahalelerin uluslararası koruma prensipleri bağlamında uygunluğunu tartışmaktır. Araştırmada yöntem olarak yapıya ilişkin tarihsel belgeler, eski fotoğraflar ve restorasyon proje raporları, betimsel ve uygulamalı araştırma modeli ekseninde irdelenmiş, yapının müdahale öncesi ve sonrası durumu karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular; traverten yonu taş, kayrak kalker sal taşı ve metal kenet gibi malzemelerle yapılan uygulamaların, yapının özgün yığma taş dolgu tekniğiyle uyumlu olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak; temel ayakları, döşeme, tempan duvarları ve selyaranlardaki statik sorunların mimari bütünlük zedelenmeden giderildiği ve köprünün bölge kültür turizmine kazandırıldığı belirlenmiştir.
Ethical Statement
Bu çalışma, doğrudan insan katılımı ya da etik kurul onayı gerektiren nitelikte veri içermediği için etik kurul onayı alınmamıştır.
Supporting Institution
Yazarlar bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.
References
- Arseven, C. E. (1988). Köprü Maddesi. Sanat Ansiklopedisi, Cilt 3, Milli Eğitim Yayınları.
- Çolpan, C. (1973). Türk taş köprüleri. Türk Tarih Kurumu.
- Erinç, S. & Öngör, S. (1981). Türkiye coğrafyası, Milli Eğitim Yayınları.
- Erinç, S. (1953). Doğu Anadolu coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Yayınları.
- Erzen, A. (1984). Doğu Anadolu ve Urartular, Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Google Earth (2025). Van Başkale Kelekom Köprüsü [Uydu görüntüsü]. Google Earth. 24 Şubat 2026 tarihinde erişildi, https://earth.google.com/web/search/van+ba%c5%9fkale+kelekom+k%c3%b6pr%c3%bcs%c3%bc/@37.82937877,44.09906727,1816.83474147a,6027.31913816d,35y,0h,0t,0r/
- Sarre, F. & Herzfeld, E. (1911). Archaologische, reise im euphrat und tigis gebiet, Vorlag Von Dıetrıch Reimer (Ernst Vohsen).
- ICOMOS (2005). Principles for the Analysis, Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage.
- ICOMOS (2013). Principles for the Analysis, Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage.
- ICOMOS (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance. ICOMOS.
- İlter, F. (1978). Osmanlılara kadar Anadolu Türk köprüleri, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları.
- Madran, M. & Özgönül, N. (2005). Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması. TMMOB Mimarlar Odası Yayınları. Milliyet. (2021, 4 Mart). Van haritası: Van ilçeleri nelerdir? Van ilinin nüfusu kaçtır, kaç ilçesi vardır? 24 Şubat 2026 tarihinde erişildi, https://www.milliyet.com.tr/egitim/haritalar/van-haritasi-van-ilceleri-nelerdir-van-ilinin-nufusu-kactir-kac-ilcesi-vardir-6306562
- Mülayim, S. (1989). Sinan ve çağı, Marmara Üniversitesi Yayınları.
- Süleyman Sabri Paşa, (1928). Van tarihi ve Kürtler hakkında tetebbular, Matbaa-i Ebüzziya.
- Öztürk, Ş. (2002). Van Gölü havzası Orta Çağ ve sonrası su mimarisi (Yayın Numarası 113687). [Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi].
- Öztürk, Ş. (2004). Van/Başkale Kelekom köprüsü koruma rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporu, [Yayınlanmamış rapor], s. 7-20.
- Öztürk, Ş. (2010). Van/Başkale Kelekom köprüsü koruma rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporu, [Yayınlanmamış rapor], s. 5-25.
- Öztürk, Ş. (2023). Van Gölü Havzası mimarisinde yapım malzemesi olarak taşın kullanılması: Mimaride doğal taş, (Ed. M. Dal), Lıvre De Lyon, s. 114-117.
- Öztürk, Ş. (2008). Başkale Kelekom Bridge. III. Internatıonal Symposium Of Van Lake Region 06-08 June 2007-Hakkâri, Ankara.
- Tunç, G. (1979). Taş köprülerimiz, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları.
- Talay, A. (1998). Bizim eller Van, Van Belediyesi Yayınları.
- Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü (2009). Tarihi köprüler, TCK Köprüler Dairesi Başkanlığı Yayınları.
- Yazıcıoğlu, A. C. (1957). Van’ın tarihi kitabeleri, Nur Matbaası.
- Yinanç, M. H. (1944). Armeniya Maddesi. İslam Ansiklopedisi, Cilt 1, Diyanet Vakfı Yayınları.
- Yüzüncü Yıl Üniversitesi (1993). Van Kütüğü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayınları.
Abstract
Due to its strategic location and rugged topography, the Lake Van Basin has hosted numerous civilizations throughout history; each civilization has contributed various religious, military, and civil architectural works to the region. Stone bridges, built to facilitate river crossings on historical transportation networks, constitute a significant part of this architectural heritage. The focus of this study is the historical Kelekom Bridge, located on the Başkale-Hakkâri highway over the Başkale Çiğli Stream, reflecting the original architectural character of the Seljuk period. Classified typologically as a "two-arched stone bridge with sloped roadways on both sides," the structure suffered structural damages due to environmental factors, leading to a major restoration process in 2011 by the 11th Regional Directorate of Highways of the Ministry of Transport and Infrastructure. The primary aim of this research is to analyze the repair practices carried out on the bridge and to discuss the compliance of these interventions with conservation principles. Methodologically, historical documents, old photographs, and restoration project reports were examined using a descriptive and applied research model, and the structure's condition before and after the intervention was evaluated comparatively. The findings reveal that applications using materials such as travertine ashlar stone, slate limestone, and metal clamps are compatible with the original masonry stone infill technique. Consequently, it was determined that static problems in the piers, deck, spandrel walls, and cutwaters were resolved without compromising architectural integrity, and the bridge was successfully reintegrated into regional cultural tourism.
Ethical Statement
As this study does not involve direct human participation or data that requires ethics committee approval, approval from the ethics committee was not obtained.
Supporting Institution
The authors received no financial support for the research, authorship, and/or publication of this article.
References
- Arseven, C. E. (1988). Köprü Maddesi. Sanat Ansiklopedisi, Cilt 3, Milli Eğitim Yayınları.
- Çolpan, C. (1973). Türk taş köprüleri. Türk Tarih Kurumu.
- Erinç, S. & Öngör, S. (1981). Türkiye coğrafyası, Milli Eğitim Yayınları.
- Erinç, S. (1953). Doğu Anadolu coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Yayınları.
- Erzen, A. (1984). Doğu Anadolu ve Urartular, Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Google Earth (2025). Van Başkale Kelekom Köprüsü [Uydu görüntüsü]. Google Earth. 24 Şubat 2026 tarihinde erişildi, https://earth.google.com/web/search/van+ba%c5%9fkale+kelekom+k%c3%b6pr%c3%bcs%c3%bc/@37.82937877,44.09906727,1816.83474147a,6027.31913816d,35y,0h,0t,0r/
- Sarre, F. & Herzfeld, E. (1911). Archaologische, reise im euphrat und tigis gebiet, Vorlag Von Dıetrıch Reimer (Ernst Vohsen).
- ICOMOS (2005). Principles for the Analysis, Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage.
- ICOMOS (2013). Principles for the Analysis, Conservation and Structural Restoration of Architectural Heritage.
- ICOMOS (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS Charter for Places of Cultural Significance. ICOMOS.
- İlter, F. (1978). Osmanlılara kadar Anadolu Türk köprüleri, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları.
- Madran, M. & Özgönül, N. (2005). Kültürel ve Doğal Değerlerin Korunması. TMMOB Mimarlar Odası Yayınları. Milliyet. (2021, 4 Mart). Van haritası: Van ilçeleri nelerdir? Van ilinin nüfusu kaçtır, kaç ilçesi vardır? 24 Şubat 2026 tarihinde erişildi, https://www.milliyet.com.tr/egitim/haritalar/van-haritasi-van-ilceleri-nelerdir-van-ilinin-nufusu-kactir-kac-ilcesi-vardir-6306562
- Mülayim, S. (1989). Sinan ve çağı, Marmara Üniversitesi Yayınları.
- Süleyman Sabri Paşa, (1928). Van tarihi ve Kürtler hakkında tetebbular, Matbaa-i Ebüzziya.
- Öztürk, Ş. (2002). Van Gölü havzası Orta Çağ ve sonrası su mimarisi (Yayın Numarası 113687). [Doktora Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi].
- Öztürk, Ş. (2004). Van/Başkale Kelekom köprüsü koruma rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporu, [Yayınlanmamış rapor], s. 7-20.
- Öztürk, Ş. (2010). Van/Başkale Kelekom köprüsü koruma rölöve, restitüsyon ve restorasyon raporu, [Yayınlanmamış rapor], s. 5-25.
- Öztürk, Ş. (2023). Van Gölü Havzası mimarisinde yapım malzemesi olarak taşın kullanılması: Mimaride doğal taş, (Ed. M. Dal), Lıvre De Lyon, s. 114-117.
- Öztürk, Ş. (2008). Başkale Kelekom Bridge. III. Internatıonal Symposium Of Van Lake Region 06-08 June 2007-Hakkâri, Ankara.
- Tunç, G. (1979). Taş köprülerimiz, Karayolları Genel Müdürlüğü Yayınları.
- Talay, A. (1998). Bizim eller Van, Van Belediyesi Yayınları.
- Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü (2009). Tarihi köprüler, TCK Köprüler Dairesi Başkanlığı Yayınları.
- Yazıcıoğlu, A. C. (1957). Van’ın tarihi kitabeleri, Nur Matbaası.
- Yinanç, M. H. (1944). Armeniya Maddesi. İslam Ansiklopedisi, Cilt 1, Diyanet Vakfı Yayınları.
- Yüzüncü Yıl Üniversitesi (1993). Van Kütüğü. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayınları.
Details
| Primary Language | Turkish |
|---|---|
| Subjects | Architectural Heritage and Conservation |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | October 22, 2025 |
| Acceptance Date | January 19, 2026 |
| Publication Date | March 24, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.58317/eksen.1808605 |
| IZ | https://izlik.org/JA68WX89RM |
| Published in Issue | Year 2026 Volume: 7 Issue: 1 |
Aim & Scope
EKSEN MFD, şehir ve bölge planlama, mimarlık, kentsel tasarım, insan-çevre ilişkileri, kentsel koruma, koruma ve restorasyon ve yapı konularında güncel tartışmalara disiplinlerarası bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca Eksen MFD, anılan disiplinlerde ulusal ve uluslararası güncel tartışma konularında yeni bir bilgi ya da yeni bir yöntem (ya da daha önce var olan bilgiye yeni bir boyut kazandırmış olan) öneren araştırma ve kuram türündeki makaleler ile ulusal ve uluslararası alanda disiplinler arası bilgi alışverişini teşvik etmeyi hedeflemektedir.
Author Guidelines
YAZAR REHBERİ
EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, Mimarlık ve Şehir Planlama bilim alanlarına nitelikli katkılar yapmayı hedefleyen açık erişimli, çift kör hakemlik sistemi kullanılan, uluslararası, bilimsel bir e-dergidir. Dergi hakkında genel bilgiye (https://dergipark.org.tr/tr/pub/eksen/about-journal) ve derginin amaç ve kapsamına (https://dergipark.org.tr/tr/pub/eksen/aim-and-scope) ilgili sayfalardan ulaşılabilmektedir. Dergide değerlendirilmek üzere çalışmalarını gönderen tüm yazarlar bu rehberdeki kurallara uymakla yükümlüdür.
A. GENEL KURALLAR
1. Eksen MFD’de yayınlanan yazıların hukuksal sorumlulukları yazarlarına aittir.
2. Bu dergide yayınlanan makalelerden, kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.
3. Yayınlanması istenilen yazılar/makaleler word (.docx veya .doc) dosya formatında TÜBİTAK DergiPark Sistemi üzerinden üyelik kaydı yapılıp, interaktif ortamdan gönderilmelidir. Elektronik ortamda kaybolan, yayınlanmadan kaybolan ve/veya yok olan dosyalardan Eksen MFD sorumlu değildir. Bu konuda DergiPark sistemindeki veriler esas alınır.
4. İlk başvuru sırasında tüm yazarların dahil edilmelidir. Yazar ekleme, çıkarma ve yazar sıralaması değişikliği makale kabul edildikten sonra talep edilmemelidir; ancak bunun etik gerekçelerle ve hukuken zorunlu olduğu durumlarda editör kararı esastır.
5. Dergiye gönderilecek yazılar/makaleler Türkçe veya İngilizce olmalıdır.
6. Dergiye ancak başka bir yerde yayınlanmamış veya halen değerlendirme sürecinde olmayan yazılar/makaleler gönderilebilir.
7. İlk başlık ve özet makalenin ana dilinde, ikinci başlık ana dili Türkçe makaleler için İngilizce, ana dili İngilizce makaleler için Türkçe olmalıdır.
8. Makale yazımı ile ilgili bilimsel araştırma ve yazım kuralları esas alınmalıdır.
9. Derginin yayınladığı makale türleri: araştırma makalesi ve derleme makaledir.
10. Dergiye çalışmalarını gönderen tüm yazarlar derginin etik kuralları ve politikalarını (Türkçe: https://dergipark.org.tr/tr/pub/eksen/policy; İngilizce: https://dergipark.org.tr/en/pub/eksen/policy) kabul etmiş sayılır.
11. Dergiye yayımlanmak için gönderilen makalelerden herhangi bir değerlendirme ve başvuru ücreti alınmamaktadır ve bir yayımlama ücreti yoktur.
12. Görseller ve Tablolar için telif hakkı izni almaya gerek olduğu durumlar yazarın sorumluluğundadır, makalede kullanılan görsel ya da tablonun bir başka versiyonu daha önce yayınlanmış ise bu kaynağa ilişkin bilgiler metin içinde ve Kaynakça’da verilmelidir.
13. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen tüm makaleler çift taraflı kör hakemlik sistemi ile değerlendirmektedir. Detaylar için Politikalar – Değerlendirme Süreci sayfasını ziyaret ediniz (Türkçe: https://dergipark.org.tr/tr/pub/eksen/page/20199; İngilizce: https://dergipark.org.tr/en/pub/eksen/page/20199).
14. Eksen MFD ilk gönderimde şablona uymayı zorunlu tutmamaktadır (template-free journal). Önemli olan bilimsel içeriğin kalitesidir ve biçimsel düzeltmeler makalenin kabul edilmesinden sonra yazardan istenecektir. İlk gönderim sırasında format serbest olsa da içerik olarak özellikle beyanlarla ilgili uyulması gereken kurallar bulunmaktadır. Lütfen aşağıdaki yazım kurallarını dikkatlice okuyunuz. Makalenin kabul edilmesi durumunda yazarlar, çalışmalarını şablona (Kabul Sonrası Tam Metin Şablonu) uygun haline getirmelidir.
B. MAKALE İLK GÖNDERİM REHBERİ
Dergiye makale gönderimi sadece DergiPark üzerinden yapılabilmektedir. Derginin editör kurulunun mail adreslerine gönderilen makaleler dikkate alınmayacaktır. Tüm yazarların DergiPark sistemine üye olması ve ORCID numarası alması zorunludur. Birden fazla yazarı olan çalışmalar sisteme sorumlu yazar tarafından yüklenmelidir, ancak yüklenen dosyaların son hallerinin tüm yazarlarca görülüp onaylanmış olması gereklidir.
İlk gönderim sürecinde sisteme ayrı ayrı yüklenmesi gereken dosyalar: Anonim Tam Metin Dosyası, Başlık Sayfası, Telif hakları formu ve İntihal raporu. Bu dosyaların aşağıdaki kurallara uygun hazırlanması gerekmektedir.
Anonim Tam Metin Dosyası:
- İlk gönderim anonim tam metin şablonu örnek olarak indirilebilir (Türkçe: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/36560; İngilizce: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/36561), ancak uyulması zorunlu değildir. A4 boyutunda, başlık, şekil ve tablo numaralandırma konusunda metin içi düzenli ve tutarlı olması, metin içi atıflar ve kaynakça için tutarlı herhangi bir bilimsel referans stiline uygun olması ve Türkçe/İngilizce başlık, özet, anahtar kelime ve makale türünün bulunması durumunda herhangi bir makale formatı (Template-free Journal) ile başvuru yapılabilir.
- Çift kör hakemlik sistemi gereği, yazar adları ve kurumları ile yazarları çağrıştıracak bilgilerin makale ilk gönderiminde anonim tam metin içinde ve dosya bilgilerinde yer almaması gerekmektedir. Dosyanızı göndermeden önce kişisel bilgi denetimi (Microsft Word formatındaki dosyalarda) yapılmalıdır. Bunun için menüden şu sıra ile işlemleri yapınız: Dosya > Sorunları Denetle > Belgeyi İncele menüsünden > Belgeyi İncele > Denetle > Belge Özellikler ve Kişisel Bilgiler > Tümünü Kaldır > Kapat > Kaydet.
- Bilimsel bir makalede yer alması gereken ana bölümlerin (Başlık, Öz, Anahtar Kelimeler, Title, Abstract, Keywords, Giriş, Literatür, Yöntem, Bulgular, Tartışma, Sonuç, Kaynakça gibi) ve referansların bulunması beklenmektedir.
- Türkçe dilinde yazılmış olan makalelerin sonunda 700 ile 1000 kelime arasında giriş, yöntem, bulgular ve tartışma bölümlerini içeren Genişletilmiş İngilizce Özet bulunmalıdır. İngilizce dilinde yazılmış çalışmalarda Genişletilmiş İngilizce Özete gerek yoktur.
- Anonim tam metin yazımında bu yazının devamında yer alan Kabul Sonrası Yazar Rehberinde yer alan İçerik, Uzunluk, Dil ve Anlatım bölümlerinin dikkate alınması gerekmektedir. Biçimsel olarak serbest olmakla birlikte bu kurallara uymak zorunludur.
Başlık Sayfası
- İlk gönderim başlık sayfası şablonu örnek olarak indirilebilir (Türkçe: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/36559; İngilizce: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/36557), ancak uyulması zorunlu değildir. İlk gönderim sırasında format serbest olsa da içerik olarak uyulması gereken kurallar bulunmaktadır. Başlık sayfasında hem İngilizce hem Türkçe olmak üzere makale başlığı, özeti, anahtar kelimeler, yazar bilgileri ve beyanlarının (Teşekkürler, Etik kurul onayı, Yazarların katkıları, Çıkar çatışması beyanı, Finansman beyanı, Yapay zeka kullanımı beyanı ve Veri kullanılabilirliği) sunulması gerekmektedir. Beyanlar konusunda rehbere ihtiyaç duyarsanız lütfen şablonu veya Kabul Sonrası Rehberini inceleyiniz.
- Türkçe dilinde yazılmış olan makalelerin Beyanlar ile birlikte İngilizcesini de eklemeleri gerekmektedir.
- Yazarların ad, soyad, ünvan, üniversite/kurum, şehir, ülke, ORCID, e-posta bilgilerinin yazılması ve sorumlu yazarın belirtilmesi beklenmektedir. E-posta adreslerinin yayınlanmasını istemeyen yazarlar lütfen editör ile iletişime geçiniz.
Telif hakları formu
- Bu form standart bir formattadır. Lütfen sistemden şablonunu indirerek (https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/16057) doldurunuz, imzalayınız ve sisteme yükleyiniz.
İntihal raporu
- Eksen MFD’ye çalışmalarını gönderen tüm yazarlar bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlerde bulunmadıklarını taahhüt ederler. Detaylar için lütfen etik ilkeler ve politikalar sayfasını inceleyiniz (Türkçe: https://dergipark.org.tr/tr/pub/eksen/policy; İngilizce: https://dergipark.org.tr/en/pub/eksen/policy).
- DergiPark sistemi dergiye yüklenen tüm makaleler için Intihal.net programı aracılığıyla intihal raporu oluşturmaktadır. Sistemden indirilen raporda benzerlik oranının dergi şartlarına uygun olması zorunludur.
C. REVİZYON SÜRECİ YAZAR REHBERİ
Hakem değerlendirmesi sonucu revizyon kararı verildiği takdirde yazarların hakemlerin tüm öneri ve eleştirilerini dikkate alması ve her birine cevap vermesi gerekmektedir.
Revizyonu kabul eden yazarlar, sisteme iki dosya yüklemelidir ve her ikisinde de dosya adı ve içeriğinde yazar bilgilerinin bulunmamasına dikkat etmelidir:
1. Revize edilmiş metin: Yazarların yaptığı revizyonları tam metin dosyasında “değişiklikleri izle” modunda ya da farklı şekilde (değişiklikleri renklendirerek vb.) işaretlemelerle çalışması gerekmektedir.
2. Hakemlere cevap dosyası: Her hakemin her yorumuna ayrı ayrı cevap veriniz. Hakem önerisi sonrası düzeltme yapıldıysa revizyonun makalenin hangi sayfa ve satır numarasında yapıldığı belirtilmelidir. Hakem değerlendirmelerine rağmen düzeltme yapılması uygun görülmeyen yerler varsa gerekçeleri ile açıklanmalıdır.
Belirtilen süre içinde revizyon tamamlanamayacaksa, yazarların ek süre talep etmeleri mümkündür. Editörlük uygun gördüğü durumlarda ek süre verebilir. Verilen süre içinde revizyon gönderilmemesi ve editörlük ile iletişime geçilmemesi durumunda ilgili çalışma değerlendirme sürecinden çıkarılabilir ve sistem üzerinden yazara iade edilebilir. Bu durumda yazarlar çalışmalarını yeniden değerlendirilmek üzere yeni bir başvuru olarak dergiye gönderebilirler.
D. KABUL SONRASI YAZAR REHBERİ
Makalesi kabul edilen yazarların, mizanpaj öncesinde metinlerini dergi biçimsel standartlarına uygun hâle getirmeleri gerekmektedir. Bunun için Kabul Sonrası Makale Şablonu‘na (Türkçe: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/36558; İngilizce: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/36556) uyulması zorunludur.
Yazım kurallarının detayları aşağıda özetlenmiştir.
- İÇERİK: Makale bilimsel bir içerikte hazırlanmalıdır. Makale türü belirtilmelidir.
- Öz, çalışmanın amacını, kapsamını, yöntemini, önemini, özgün yönü ile incelediği alana getirdiği katkıyı belirtilecek şekilde 200-250 kelime uzunluğunda olmalıdır. Makale içeriğinde yer almayan bilgiler, özde yer almamalıdır. Özü oluşturan metinde tanım, tanımlayıcı bilgi, görsel, tablo, alıntı veya kaynak bulunmamalıdır.
- Giriş bölümünde, araştırma konusunu, amacını, çalışmanın kapsamı ve önemini açıkça belirtilmelidir. Sonuç bölümünde, çalışmanın literatüre katkısı, bulguların önceki çalışmaları ve kuramları ne kadar desteklediği ve uygulama değeri tartışılmalıdır. Bu bölümde şekiller, tablolar ve uzun alıntıların olması önerilmez.
- Giriş ve sonuç arasındaki bölümler, çalışmanın içeriği ile ilgili olarak adlandırılmalıdır. Bu bölümler, literatür taraması, yöntem, bulgular ve tartışmayı içerebilir. En sona beyanlar ve kaynakça (ve Türkçe makaleler için İngilizce genişletilmiş özet) eklenmelidir.
- UZUNLUK: Makalenin toplam uzunluğunun özet, ana metin, tablolar ve kaynakça dâhil; ancak “Beyanlar” ve “Declarations” hariç olmak üzere 6000–8000 kelime aralığında olması beklenmektedir, ancak konu gerektirdiği takdirde, bu sınırları aşan makaleler de nadiren kabul edilecektir.
- DİL VE ANLATIM: Yazının tamamında kapsayıcı bir dil kullanılmalıdır. Kapsayıcı bir dil, cinsiyet, yaş, engellilik durumu, etnik köken, inanç ve benzeri özellikler üzerinden dışlayıcı ya da genelleyici ifadelerden kaçınan; herkesi kapsayan ve saygılı bir anlatımı ifade eder (örn. “iş adamları” yerine “iş insanları”).
- Dergi Amerikan İngilizcesi kullanmaktadır. Yazarlar, makalenin İngilizce kısımlarında tutarlı bir dil kullanımına özen göstermelidir.
- BAŞLIK SAYFASI: Makalenin ilk gönderiminde hazırlanan Başlık Sayfası hem İngilizce hem Türkçe olarak eklenmelidir. Makalenin yazıldığı dildeki Başlık Sayfası ilk sayfada yer almalıdır. Başlık sayfalarının hazırlanmasında Kabul Sonrası Makale Şablonu‘na uyulması zorunludur.
- BİÇİM: Makalede Tahoma fontu kullanılmalıdır. Makale, dikey hizalanmış A4 sayfasına .doc ya da .docx formatında yüklenmelidir.
- Sayfa kenar boşlukları, sol ve sağ taraflardan 2 cm. ve üst ile alt taraflardan 2,5 cm. olarak ayarlanmıştır (MSWord yazılımında, Sayfa Düzeni > Kenar Boşlukları > Özel Kenar Boşlukları kısmından ayarlanabilir).
- Paragraflar iki yana yaslı, sağ ya da soldan 0 cm. girintili, tek satır aralıklı, öncesinde 0 nk ve sonrasında da 6 nk boşluklu hazırlanmalıdır (MSWord yazılımında, Paragraf > Girintiler ve Aralıklar kısmından ayarlanabilir).
- Makale başlığı, kalın, 14 punto, tek satır aralıklı, her sözcüğün ilk harfi büyük ve sayfaya ortalanmış.
- Öz, 10 punto, tek satır aralıklı ve iki yana yaslı.
- Anahtar sözcükler, 10 punto, tek satır aralıklı ve iki yana yaslı.
- Bölüm başlıkları, kalın, 11 punto, tek satır aralıklı, büyük harfli ve sola yaslı. Bölüm başlıklarından sonra noktalama işareti kullanılmamalıdır. Başlıktan önce ya da sonra boş satır bulunmamalıdır.
- İkincil başlıklar, kalın, 11 punto, tek satır aralıklı, her sözcüğün ilk harfi büyük ve sola yaslı. İkincil başlıklardaki sözcüklerin yalnızca ilk harfleri büyük, diğerleri küçük yazılmalıdır. Başlıktan önce ve sonra herhangi bir noktalama işareti kullanılmamalıdır.
- Ana metin, 11 punto, tek satır aralıklı ve iki yana yaslı.
- Şekil açıklamaları, 10 punto, tek satır aralıklı ve sayfaya ortalanmış.
- Tablo açıklamaları, 10 punto, tek satır aralıklı ve sayfaya ortalanmış.
- Denklem açıklamaları, 10 punto, tek satır aralıklı, sola yaslı ve parantez içinde.
- (Varsa) Dipnotlar, 9 punto, tek satır aralıklı ve sayfaya ortalanmış.
- Tüm beyanlar (Teşekkür, Etik kurul onayı, Yazarların katkıları, Çıkar çatışması beyanı, Finansman beyanı, Yapay zeka kullanımı beyanı ve Veri kullanılabilirliği), 10 punto, tek satır aralıklı, iki yana yaslı, başlıkları da aynı stilde ama bold ve sadece ilk harfi büyük olacak şekilde hazırlanmalıdır. Birinci dili Türkçe olan makalelerde beyanların İngilizce versiyonu da DECLARATIONS başlığı altında ayrıca sunulmalıdır.
- ALINTILAMA VE KAYNAKÇA: Metindeki tüm alıntılar, American Psychological Association [APA Stili] 7. versiyon kurallarına uymalıdır (bkz: https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines). Referanslarla ilgili daha detaylı bilgi şablonda yer almaktadır.
- Metnin içinde referansları alıntılamak için yazar – tarih sistemini kullanın. Metin içi alıntılarda yazar bilgisi, parantez içinde ya da dışında (anlatı) verilebilir. Parantez içindeki alıntılarda, iki yazarlı bir çalışma için isimler arasında “&” işaretini kullanın ya da tüm isimlerin dahil edilmesi gerektiğinde, son yazarın önüne “&” işaretini koyun. Anlatı alıntılarında “&” işaretinin yerine “ve” bağlacını kullanın.
- Metin içi alıntılarda, 40 sözcükten uzun bire bir alıntılar, tırnak işareti olmadan, italik harflerle yazılmış, sol kenardan 1 cm uzaklıkta serbest duran bir blok içinde yer almalıdır. 40 sözcükten kısa alıntılar ise metnin içinde çift tırnak işareti içinde olmalıdır. Doğrudan alıntılarda, alınan sayfanın numarası da metin içi alıntıya parantez içinde eklenmelidir.
- Kaynakça, 10 punto, tek satır aralıklı ve sayfaya ortalanmış. Her bir referansın ikinci ve sonraki satırları, soldan 1,25 cm. içeriden başlayacak şekilde girinti yapmalıdır. Her kaynaktan sonra bir satır boşluk bırakılmalıdır.
- Kaynakçada metinde alıntılanan tüm referanslar yer almalıdır ve aynı şekilde kaynakçada yer alan tüm referanslara metin içinde atıf yapılmalıdır.
- Referanslar alfabetik dizilmelidir. Kaynakça alt bölümlere ayrılmamalıdır.
- Bir yazarın aynı yılda birden fazla çalışması varsa, harfler (a, b, c) kullanılmalıdır (örneğin, Berndt’e (1981a) göre ...).
- Yazarların aynı soyadına sahip olması durumunda karışıklığı önlemek için adlarının baş harfleri kullanılmalıdır (örneğin, E. Johnson, 2001; L. Johnson, 1998).
- Birden fazla alıntı olduğunda, iki çalışma arasına noktalı virgül konularak referanslar alfabetik sıraya dizilmelidir (örneğin, (Akar, H. 2010; Çalışkan, 2008; Dinçer & Kolaşin, 2009; Engin-Demir, 2009; Tunç, 2007).
- APA Stili, alıntı ve referanslarda “ve” bağlacı yerine “&” işaretinin kullanılmasını önerir.
- Yazar sayısı üç ya da daha fazla ise yalnızca ilk yazarın soyadı yazılmalıdır (örneğin, (Aron et al., 2019).
- APA Stilinde dipnot ve sonnotlar tercih edilmez. Dipnotlar yalnızca çok gerekli ise kullanılabilir.
- ŞEKİLLER: Şekil ve açıklamaları için şablondaki örnek kullanılmalıdır. Metnin içinde her bir şekle “(Şekil 1)” formatı ile atıf yapılmalıdır. Görsel materyaller (fotoğraflar, resimler, grafikler, haritalar vb.) metin alanı dışına taşmayacak ve sayfa kenar boşluklarını ihlal etmeyecek biçimde düzenlenmelidir. Şekiller en az 300 dpi çözünürlükte hazırlanmalıdır. Şekil ve şekil açıklaması, sayfanın ortasına yatay olarak yerleştirilmelidir. Açıklama, 10 punto olmalı ve şeklin altına, şekilden sonra boş bir satır olmadan yazılmalıdır. Şekiller ardışık olduğunda aralarında boş bir satır bırakılmalıdır. “Şekil” yazısı ve numarası kalın olmalıdır. Şekil açıklamalarında yalnızca ilk harf büyük olmalıdır.
- Şekil referanslarının hazırlanmasında derginin şablonu esastır. Şekil yazar(lar) tarafından bu çalışma kapsamında üretilmişse veya yazar(lar) tarafından çekilmiş ve daha önce yayınlanmamış bir fotoğraf ise kaynak gösterilmesine gerek yoktur. Ancak yazar tarafından hazırlandığı halde içeriğinde kullanılan bilgi ve görseller başka kaynaklardan alındıysa belirtilmelidir. Örneğin “Yazarlar tarafından Google Earth, 2025 altlığı kullanılarak hazırlanmıştır” şeklinde yazılabilir. Şekil birden fazla görselden oluşuyorsa metin içine parça parça eklenmemelidir, başka bir ortamda birleştirilip tek bir görsel olarak worde aktarılmalıdır.
- TABLOLAR: Tablo açıklamaları için şablondaki örnek kullanılmalıdır. Metnin içinde her bir tabloya “Tablo 1” formatı ile referans verilmelidir. Tablolar açık, okunabilir ve anlaşılır olmalıdır. En az 8 punto ile yazılmalıdır. Tablonun açıklaması, 10 punto büyüklüğünde ve önce ya da sonra boş bir satır olmadan tablonun üzerinde verilmelidir. Tablodan sonra boş bir satır bırakılmalıdır. “Tablo” yazısı ve numarası kalın olmalıdır. Tablo açıklamalarında yalnızca ilk harf büyük olmalıdır. Tablolar, tüm kenarlıklarıyla birlikte hazırlanmalıdır. Uzunluğu 1 sayfayı aşan tablolar için sayfaya sığmayan kısım bölünmelidir ve devam eden sayfa başında “Tablo 1. (devamı)” yazılmalıdır.
- DENKLEMLER: Metnin içindeki her denkleme referans verilmelidir (Denklem 1). Her bir denklem, bir resim olarak değil, düzenlenebilir bir metin olarak gönderilmelidir (denklem editörü kullanılmalıdır). Denklemlerdeki değişkenler italik olarak yazılmalı ve metinde tanımlanmalıdır. Eğer varsa, denklemlere yapılan atıflar, APA Stili 7. Versiyona uygun olarak metinde verilmelidir. Denklemler için Uluslararası Birimler Sistemi (Système International d'Unités - SI) kullanılmalıdır. Denklemler sırayla numaralandırılır. Denklemin uzunluğuna bağlı olarak, basit denklemler, şablondaki örnekte olduğu gibi 10 punto italik ve sayfa ortasında yazılmalıdır. Denklemin numarası, değişken açıklamalarından sonra parantez içinde kalın ve sağa hizalanmış olarak belirtilmelidir.
- BEYANLAR: Beyanlarının (Teşekkürler, Etik kurul onayı, Yazarların katkıları, Çıkar çatışması beyanı, Finansman beyanı, Yapay zeka kullanımı beyanı ve Veri kullanılabilirliği) yazımında aşağıdaki önerileri dikkate alınız.
- Teşekkür: Teşekkür bölümü isteğe bağlıdır ve yalnızca uygun durumlarda eklenmelidir. Yazarlar, makaleye katkıda bulunan ancak yazarlık kriterlerini karşılamayan kişilere (örneğin, dil düzenleme yardımı, teknik destek, atölye katılımı, vb.) teşekkürlerini bu bölümde sunabilirler. Burada ismi geçen kişilerin isimlerinin kullanılmasına açık onay verdiğinden emin olunuz. Ayrıca çalışma bir tez, proje vs. kapsamında hazırlanmışsa ilgili bilgiye burada yer verilmelidir. Lütfen anonim hakemlere teşekkür etmeyiniz.
- Etik kurul onayı: Etik kurul onayı, özellikle insan ve hayvanlarla yapılan araştırmalarda veya alan araştırmalarında, olası hak ihlallerinin önlenmesi amacıyla gereklidir. Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda etik kurul onayındaki ilgili kurulun adı, tarih ve sayı numarası makalenin yöntem bölümüne ek bu bölümde de açıkça belirtilmelidir. Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalarda, şu ifadeyi kullanabilirsiniz: “Bu çalışma, doğrudan insan katılımı ya da etik kurul onayı gerektiren nitelikte veri içermediği için etik kurul onayı alınmamıştır.”
- Yazarların katkıları: Yazarların çalışmaya katkıları uluslararası standartlara uygun olarak belirtilmelidir. Örnek format:
Yazar Adı Soyadı: Yazım – taslak oluşturma, Yazım – gözden geçirme ve düzenleme, Araştırma, Konsept, Yöntem, Veri analizi, Veri düzenleme, Doğrulama, Haritalama/Görselleştirme, Kaynaklar, Yazılım/Kod geliştirme, Denetim, Proje yönetimi, Finansman sağlama.
Diğer Yazar Adı Soyadı: Yazım – taslak oluşturma, …
Tüm roller her makaleye uygulanmayacaktır. Çalışmanın niteliğine uygun olarak, her bir yazarın katkıları belirtilmelidir. Bir yazar birden fazla rolle katkıda bulunabilmektedir.
- Çıkar çatışması beyanı: Tüm yazarlar, çalışmalarını uygunsuz şekilde etkileyebilecek veya taraflı hâle getirebilecek nitelikteki finansal ya da kişisel ilişkileri ilgili kişi veya kuruluşlarla varsa beyan etmelidir. Herhangi bir çıkar çatışması yoksa, şu ifadeyi kullanabilirsiniz: “Yazar(lar), bu çalışmanın hazırlanması, yürütülmesi veya yayımlanması sürecinde herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş ile çıkar çatışmasının bulunmadığını beyan etmektedir.”
- Finansman beyanı: Yazarlar, araştırmanın yürütülmesi ve/veya makalenin hazırlanması için finansal destek sağlayan tüm fon kaynaklarını açıklamalıdır.
- Araştırma için herhangi bir fon sağlanamamışsa şu ifadeyi kullanabilirsiniz: “Yazar(lar) bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.”
- Yapay zeka kullanımı beyanı: Yazar(lar), makalelerinde yapay zeka araçları kullandıysa (izin verilen kapsamlar dahilinde) bunu açık ve ayrıntılı bir şekilde beyan etmelidirler. Örneğin: “Bu çalışmanın hazırlanması sırasında yazar(lar), [ARAÇ/HİZMET ADI]'nı [NEDEN] amacıyla kullanmıştır. Bu aracı/hizmeti kullandıktan sonra yazar(lar), içeriği gerektiği gibi gözden geçirip düzenlemiş ve yayınlanan makalenin içeriğinin tüm sorumluluğunu üstlenmiştir.” Yazarların yapay zeka araçlarını kullanımı, dil bilgisi, yazım ve referans kontrolü gibi temel araçlar düzeyindeyse beyan edilmesi gerekli değildir.
- Veri Kullanılabilirliği: Şeffaflık ve yeniden üretilebilirlik için, yazarlar makalelerinde kullandıkları veri setlerine nereden erişilebileceğine dair bilgi vermelidirler. Örneğin: “Çalışmada kullanılan veriler [referans numarası] ile ilişkilendirilmiş olarak [URL] adresinde açık erişimdedir.”, “Çalışmada kullanılan verilerin makalede açıkça yer aldığı yazarlarca beyan edilmektedir.”, “Etik/yasal/ticari kısıtlamalar nedeniyle veri seti paylaşılamamaktadır.” “Veriler uygun bir talep üzerine yazar(lar) tarafından sağlanabilir” gibi ifadeler yer alabilir.
- İNGİLİZCE GENİŞLETİLMİŞ ÖZET/ EXTENDED ABSTRACT: Metnin en sonunda birinci dili Türkçe olan makalelerin İngilizce “Extended Abstract” eklemeleri gerekmektedir; birinci dili İngilizce olan makalelerde genişletilmiş özet gerekmemektedir. Şablonda önerildiği biçimde alt başlıklara ayrılması ve 700-1000 kelime arasında olması gerekmektedir. İngilizce olarak bağımsız okunabilir bir özet olmalıdır; Türkçe'den bire bir çeviri yapılmamalıdır. Lütfen şekil, tablo ve denklem eklemeyin. Genişletilmiş özette yer alan tüm alıntıların makalenin ana referanslar bölümünde zaten listelenmiş olduğundan emin olun; bu bölüme ek referanslar eklemeyin. Türkçe metinde bulunmayan yeni içerik eklemeyin. İngilizce okunabilirliğine ve yazım kurallarına dikkat edin ve gerekirse profesyonel yardım alın.
Ethical Principles and Publication Policy
EKSEN - Amaç & Kapsam
EKSEN - Yazar Rehberi
EKSEN - Belgeler ve Formlar
Etik - Araştırma Etiği
Etik - Yayın Etiği
Etik - Yasal/Özel Etik Kurul İzin Belgesi Alınması
Politikalar - Açık Erişim Politikası
Politikalar - Çıkar Çatışması
Politikalar - Değerlendirme ve Hakemlik Süreci
Politikalar - Arşivleme ve Dizinleme
Politikalar - İntihal Politikası
Politikalar - Telif Hakkı
Politikalar - Yapay Zeka Kullanım Politikası
Politikalar - Ücret Politikası
Politikalar - Geri Çekme ve Düzeltme
Price Policy
Makale gönderim/süreç işletimi ücretsizdir. Başvuru, değerlendirme, yayın aşamalarında veya sonrasında herhangi bir ücret alınmaz.
