Research Article

Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi

Volume: 7 Number: 1 June 24, 2026
TR EN

Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi

Abstract

Kırsal alanlar günümüzde genç nüfusun kentlere göçü sebebiyle nüfusun yaşlanması, istihdam zorlukları, altyapı ve sosyal ihtiyaçlarının kentlere göre geride kalması gibi pek çok sorunla karşı karşıyadır. Karşılaştığı bu sorunların üstesinden gelmesi için yapılacak kalkınma çalışmalarının sürdürülebilirliği, öncelikle kırsal toplumlar daha sonrasında da kentler için önemlidir. Kır ve kent kavramları birbirinden bağımsız düşünülemeyecek kavramlar olduğundan ikisinin de bütünleşik kalkınması sürdürülebilir toplumlara giden yolda kritik bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda makalede kırsaldaki yaşam koşullarını iyileştirmeye yönelik bir uygulama olan akıllı köylerin gelişirken kırsal kimliği koruma konusunda araç olarak kullanılan köy tasarım rehberleriyle bütünleşik uygulanmasının potansiyelleri araştırılmıştır. Akıllı köy uygulamaları dijital altyapı, tarım teknolojileri ve e-hizmetler yoluyla kırsalın çekiciliğini arttırma konusunda çeşitli fırsatları barındırmaktadır. Köy tasarım rehberleri ise değişen sosyal ve ekonomik ihtiyaçları köy yaşamına saygı çerçevesinde karşılama ve yapılacak olan gelişmelerde her bölgenin kendi kültür ve özelliklerini dikkate alarak belirlenecek olan ilkelerle tasarımcılara yol gösterici araç olma niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada sürdürülebilir kırsal kalkınma yolunda akıllı köy uygulamaları ve köy tasarım rehberleri birlikte değerlendirilmiştir. Literatür taraması ve nitel karşılaştırmalı vaka analizi yöntemleriyle yürütülen araştırma, sürdürülebilir kırsal kalkınma literatüründe çoğunlukla ayrı ele alınan akıllı köy uygulamalarıyla köy tasarım rehberlerini bütüncül bir çerçevede ele alarak kavramsal ve uygulamaya dönük boşluğu doldurmaktadır. Araştırmada dijitalleşme, yerel katılım, çevresel sürdürülebilirlik ve mekânsal kaliteyi birlikte ele alan bir planlama yaklaşımı önerilmiş ve kırsal yerleşimlerin yalnızca fiziksel değil aynı zamanda sosyo-ekonomik boyutuyla da güçlendirilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Çalışma akademik literatüre disiplinler arası bir bakış açısı kazandırmakta ve planlayıcılarla uygulayıcılar için yol gösterici nitelikte sürdürülebilir bir planlama çerçevesi ortaya koymaktadır.

Keywords

Köy tasarım rehberleri, Sürdürülebilir kırsal kalkınma, Kırsal planlama, Akıllı köy

Supporting Institution

Yazarlar bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.

Ethical Statement

Bu çalışma, doğrudan insan katılımı ya da etik kurul onayı gerektiren nitelikte veri içermediği için etik kurul onayı alınmamıştır.

References

  1. Akbaş, C. (2021). Kırsal yerleşimlere ilişkin köy tasarım rehberlerinin Tekirdağ – Şarköy – Güzelköy örneğinde uygulanabilirliği. (Yayın No. 686580). [Yüksek lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi].
  2. Akbaş, C. & Kiper, T. (2022). Tekirdağ/Şarköy/Güzelköy örneğinde köy tasarım rehberleri ile kırsal alanlarda yerel özgünlüğün korunması. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 18(1), 1-24. Akıllı Köy. (b.t.). Akıllı köy nedir? 16 Ekim 2025 tarihinde erişildi, https://akillikoy.com/hakkinda.php
  3. Aydemir, Ç. (2022). Sürdürülebilir köy tasarım rehberi modeli; Hisarardı Köyü örneği. (Yayın No. 771497). [Doktora tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi].
  4. Cengiz, A.E., &Puyan, D. (2023). Köy peyzaj karakterini belirlemede bir araç olarak köy tasarım rehberi: Troya Tarihi Milli Parkı (Çanakkale) örneği. Journal of Academic Tourism Studies, 4(1),19-42.
  5. Cömertler, S. (2024). Kırsal alanlara yönelik gelişmekte olan akıllı paradigmalar. Urban 21 Journal, 2(2), 96-112.
  6. Digitale Dörfer. (b.t.-a). Das Projekt. 10 Ocak 2026 tarihinde erişildi, https://www.digitale-doerfer.de/das-projekt/
  7. Digitale Dörfer. (b.t.-b). Projekte im rahmen der Digitalen Dörfer. 10 Ocak 2026 tarihinde erişildi, https://www.digitale-doerfer.de/rahmenprojekte/
  8. Digitale Dörfer Niedersachsen. (b.t.). Digitale Dörfer Niedersachsen. 10 Ocak 2026 tarihinde erişildi, https://digitale-doerfer-niedersachsen.de/
  9. European Commission. (b.t.-a). European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD). https://commission.europa.eu/funding-tenders/find-funding/eu-funding-programmes/european-agricultural-fund-rural-development-eafrd_en
  10. European Commission. (b.t.-b). Rural development https://agriculture.ec.europa.eu/cap-my-country/rural-development_en#ruraldevelopmentprogrammes
APA
Özfırtına, A. İ., & Yamaçlı, R. (2026). Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 7(1). https://doi.org/10.58317/eksen.1863057
AMA
1.Özfırtına Aİ, Yamaçlı R. Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;7(1). doi:10.58317/eksen.1863057
Chicago
Özfırtına, Asu İrem, and Ruşen Yamaçlı. 2026. “Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 (1). https://doi.org/10.58317/eksen.1863057.
EndNote
Özfırtına Aİ, Yamaçlı R (June 1, 2026) Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 1
IEEE
[1]A. İ. Özfırtına and R. Yamaçlı, “Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi”, EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 1, June 2026, doi: 10.58317/eksen.1863057.
ISNAD
Özfırtına, Asu İrem - Yamaçlı, Ruşen. “Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7/1 (June 1, 2026). https://doi.org/10.58317/eksen.1863057.
JAMA
1.Özfırtına Aİ, Yamaçlı R. Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;7. doi:10.58317/eksen.1863057.
MLA
Özfırtına, Asu İrem, and Ruşen Yamaçlı. “Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma Için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 1, June 2026, doi:10.58317/eksen.1863057.
Vancouver
1.Asu İrem Özfırtına, Ruşen Yamaçlı. Sürdürülebilir Kırsal Kalkınma için Planlama Önerisi: Akıllı Köy Uygulamalarının Köy Tasarım Rehberlerine Entegresi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026 Jun. 1;7(1). doi:10.58317/eksen.1863057