Research Article

Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi

Volume: 7 Number: 2 July 16, 2026
TR EN

Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi

Abstract

Son yıllarda iklim değişikliğine bağlı gelişen tehlikelerin mekânsal etkilerinin daha görünür hale gelmesi, kırılganlık değerlendirmelerinin mekânsal planlama literatüründe giderek daha fazla ele alınmasını sağlamaktadır. Kırılganlık değerlendirmeleri, mekânsal planlama yoluyla iklim değişikliğine uyum sağlanmasında temel bir ön aşamayı oluşturmakta ve kırılganlığın belirlenmesi, uyum odaklı planlama kararlarının yönlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, iklim değişikliği ve mekânsal planlama literatürü üzerinden, kırılganlık değerlendirmelerindeki mekânsal ölçek çeşitliliğini, iklim tehlikelerini ve yaygın olarak kullanılan göstergeleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda makalede, literatürde yer alan çalışmalar mekânsal ölçek, iklim tehlikeleri ve kullanılan göstergeler çerçevesinde analiz edilmiştir. Bulgular, iklim değişikliğine karşı kırılganlığın küreselden kente kadar uzanan çeşitli mekânsal ölçeklerde değerlendirildiğini göstermektedir. Bu çeşitliliğin, çalışma alanlarının konumu ve özellikleri ile iklim tehlikelerine maruz kalma gibi faktörlerle şekillendiği görülmektedir. Kırılganlık değerlendirmelerinde ele alınan iklim tehlikeleri, sıcak hava olayları, sel, kıyı tehlikeleri, kuraklık ve iklim değişikliği olmak üzere beş ana kategoride sınıflandırılmıştır. Bulgular, mekânsal ölçeğe göre ya da ölçekten bağımsız biçimde belirli iklim tehlikelerine yönelik eğilimler olduğunu göstermektedir. Kırılganlık değerlendirmelerinde yaygın kullanılan göstergeler; mekânsal, fiziksel, çevresel, iklimsel, hidrolojik, yapısal, altyapı, etkilenme ve hazırlık, sosyoekonomik ve kurumsal-yönetişimsel olmak üzere on kategoride ele alınmıştır. Bu çeşitlilik kırılganlığın çok boyutlu niteliğini yansıtmaktadır. Bu kapsamda çalışma, mekânsal planlama süreçlerinde kırılganlık değerlendirmelerine yönelik bir çerçeve sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.

Keywords

İklim değişikliği, Mekansal planlama, Kırılganlık

Supporting Institution

Yazarlar bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.

Ethical Statement

Bu çalışma, doğrudan insan katılımı ya da etik kurul onayı gerektiren nitelikte veri içermediği için etik kurul onayı alınmamıştır.

References

  1. Apreda, C., D’Ambrosioa, V., & Di Martino, F. (2019). A climate vulnerability and impact assessment model for complex urban systems. Environmental Science and Policy, 93, 11–26. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2018.12.016
  2. Aytekin, M., & Serengil, Y. (2022). Assessment of vulnerability, resilience capacity and land use within the scope of climate change adaptation: The case of Balıkesir-Susurluk Basin. Kastamonu Uni., Orman Fakültesi Dergisi, 22(2), 112-124. https://doi.org/10.17475/kastorman.1179037
  3. Balica, S. F., Douben, N., & Wright, N. G. (2009). Flood vulnerability indices at varying spatial scales. Water Science & Technology-WST, 60(10). https://doi.org/10.2166/wst.2009.183
  4. Balica, S. F., Wright, N. G., & Van der Meulen, F. (2012). A flood vulnerability index for coastal cities and its use in assessing climate change impacts. Natural Hazards, 64, 73–105. https://doi.org/10.1007/s11069-012-0234-1
  5. Bhave, A. G., Mishra, A., & Groot, A. (2013). Sub-basin scale characterization of climate change vulnerability, impacts and adaptation in an Indian River basin. Regional Environmental Change, 13, 1087–1098. https://doi.org/10.1007/s10113-013-0416-8
  6. Brown, D. (2011). Making the linkages between climate change adaptation and spatial planning in Malawi. Environmental Science & Policy, 14, 940-949. https://doi.org/10.1016/j.envsci.2011.07.009
  7. Chan, C. (2013). Property rights and climate change vulnerability in Turkish forest communities: a case study from Seyhan River Basin, Turkey. Climate and Development, 5(1), 1-13. https://doi.org/10.1080/17565529.2012.762335
  8. Chang, Y. T., Lee, Y. C., & Huang, S. L. (2017). Integrated spatial ecosystem model for simulating land use change and assessing vulnerability to flooding. Ecological Modelling, 362, 87–100. http://dx.doi.org/10.1016/j.ecolmodel.2017.08.013
  9. Chang, S. E., Yip, J. Z. K., Conger, T., Oulahen, G., & Marteleira, M. (2018). Community vulnerability to coastal hazards: developing a typology for disaster risk reduction. Applied Geography, 91, 81–88. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2017.12.017
  10. Coulibaly, J. Y., Mbow, C., Sileshi, G. W., Beedy, T., Kundhlande, G., & Musau, J. (2015). Mapping vulnerability to climate change in Malawi: spatial and social differentiation in the Shire River Basin. American Journal of Climate Change, 4, 282-294. http://dx.doi.org/10.4236/ajcc.2015.43023
APA
Demircan, G., & Sılaydın, M. B. (2026). Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 7(2). https://doi.org/10.58317/eksen.1887961
AMA
1.Demircan G, Sılaydın MB. Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;7(2). doi:10.58317/eksen.1887961
Chicago
Demircan, Gökçe, and Mediha Burcu Sılaydın. 2026. “Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 (2). https://doi.org/10.58317/eksen.1887961.
EndNote
Demircan G, Sılaydın MB (July 1, 2026) Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 2
IEEE
[1]G. Demircan and M. B. Sılaydın, “Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi”, EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 2, July 2026, doi: 10.58317/eksen.1887961.
ISNAD
Demircan, Gökçe - Sılaydın, Mediha Burcu. “Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7/2 (July 1, 2026). https://doi.org/10.58317/eksen.1887961.
JAMA
1.Demircan G, Sılaydın MB. Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;7. doi:10.58317/eksen.1887961.
MLA
Demircan, Gökçe, and Mediha Burcu Sılaydın. “Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 2, July 2026, doi:10.58317/eksen.1887961.
Vancouver
1.Gökçe Demircan, Mediha Burcu Sılaydın. Mekânsal Planlamada İklim Değişikliğine Karşı Kırılganlık Değerlendirmelerinin Bir Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026 Jul. 1;7(2). doi:10.58317/eksen.1887961