Review

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması

Volume: 7 Number: 1 May 9, 2026
TR EN

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması

Abstract

Küresel ölçekte artan çevresel sorunlar, fosil yakıtlara dayalı enerji üretiminin yol açtığı karbon emisyonları ve doğal kaynakların hızla tükenmesi, yapı sektöründe sürdürülebilirlik odaklı tasarım yaklaşımlarını giderek daha önemli hale getirmektedir. Enerji tüketimi ve sera gazı salımlarındaki yüksek payı nedeniyle inşaat sektörü, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin gerçekleştirilmesinde kritik bir rol üstlenmektedir. Bu doğrultuda yapı üretim sürecinde malzeme seçiminin çevresel, ekonomik ve işlevsel boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Çevresel uyaranlara tepki verebilen, performansını değişen koşullara göre uyarlayabilen ve enerji verimliliğine katkı sağlayabilen akıllı malzemeler, yapı ve inşaat uygulamalarında sürdürülebilir tasarımın desteklenmesi açısından önemli olanaklar sunmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir yapı tasarımı bağlamında akıllı malzemelere ilişkin literatürü inceleyerek alandaki araştırma eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, Web of Science veri tabanında 2016–2026 yılları arasında yayımlanan çalışmalar temel alınarak bibliyometrik analiz yöntemiyle yürütülmüştür. Çok aşamalı filtreleme süreci sonucunda yapı ölçeğinde doğrudan uygulanabilir olan ve malzemenin içsel, fiziksel, kimyasal veya işlevsel özellikleri aracılığıyla çevresel ya da kontrollü uyaranlara tepki verebilen çalışmalar değerlendirmeye alınmıştır. Sensör ve otomasyon temelli karmaşık bina yönetim sistemleri çalışma kapsamı dışında bırakılmıştır. Bulgular, literatürdeki zamansal gelişimi, öne çıkan kavramları ve araştırma eğilimlerini ortaya koyarken içerik analizi akıllı malzemeleri uyarıcı–tepki ilişkisi temelinde bir sınıflandırma çerçevesinde ele almaktadır. Ayrıca belirlenen akıllı malzeme grupları, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri bağlamında yapı sektörüne sağlayabilecekleri potansiyel çevresel ve performans katkıları açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, alanın kavramsal sınırlarını netleştirirken sürdürülebilir yapı tasarımında akıllı malzemelere yönelik gelecekteki araştırmalar için yön gösterici bir temel sunmaktadır.

Keywords

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, Akıllı Malzemeler, Sürdürülebilir Yapı Tasarımı, Bibliyometrik Analiz, Enerji Verimliliği

Supporting Institution

The author(s) received no financial support for the research, authorship, and/or publication of this article.

Ethical Statement

As this study does not involve direct human participation or data that requires ethics committee approval, approval from the ethics committee was not obtained.

Thanks

This study is derived from a master’s thesis conducted at the Graduate School of Haliç University within the Architecture Master’s Program.

References

  1. Addington, M., & Schodek, D. (2005). Smart materials and technologies: For the architecture and design professions. Architectural Press.
  2. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
  3. Ayvaz, Ö. Y. (2019). Akıllı malzemelerin mimaride kullanım olanakları (Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü). YÖK Tez Merkezi.
  4. Barrett, R. M., & Barrett, R. P. (2016). Thermally adaptive building covering field test. Procedia Engineering, 145, 26–33. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2016.04.005
  5. Beşiroğlu, Ş., & Özmen, E. (2022). Sürdürülebilir mimarlık kapsamında ekolojik bina ve enerji etkin binanın basit toplamlı ağırlıklandırma yöntemi ile karşılaştırılması. Tasarım Kuram, 18(35), 194–205. https://doi.org/10.14744/tasarimkuram.2022.00378
  6. Bozlağan, R. (2005). Sürdürülebilir gelişme düşüncesinin tarihsel arka planı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları, (50), 1011–1028.
  7. Cannavale, A., Carlucci, F., Pugliese, M., Maiorano, V., Ayr, U., & Fiorito, F. (2023). Low-cost gel-polymer electrolytes for smart windows: Effects on yearly energy consumption and visual comfort. Energy & Buildings, 301, 113705. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2023.113705
  8. Cobo, M. J., López‐Herrera, A. G., Herrera‐Viedma, E., & Herrera, F. (2012). SciMAT: A new science mapping analysis software tool. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 63(8), 1609-1630. https://doi.org/10.1002/asi.22688
  9. Çakır, G. (2011). Sürdürülebilir Mimarlık Bağlamında Yüksek Yapıların İrdelenmesi (Yüksek lisans tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  10. Çakır Kıasıf, G. (2024). Sürdürülebilir Yapı Tasarımı. Z. Ö. Parlak Biçer (Ed.), Mimarlıkta Yapı Bilgisi (1. baskı, ss. 335–363). Akademisyen Kitabevi.
APA
Şahin, E. N., & Çakır Kıasıf, G. (2026). Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 7(1). https://doi.org/10.58317/eksen.1908209
AMA
1.Şahin EN, Çakır Kıasıf G. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;7(1). doi:10.58317/eksen.1908209
Chicago
Şahin, Esin Nur, and Gözde Çakır Kıasıf. 2026. “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 (1). https://doi.org/10.58317/eksen.1908209.
EndNote
Şahin EN, Çakır Kıasıf G (May 1, 2026) Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 1
IEEE
[1]E. N. Şahin and G. Çakır Kıasıf, “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması”, EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 1, May 2026, doi: 10.58317/eksen.1908209.
ISNAD
Şahin, Esin Nur - Çakır Kıasıf, Gözde. “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7/1 (May 1, 2026). https://doi.org/10.58317/eksen.1908209.
JAMA
1.Şahin EN, Çakır Kıasıf G. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026;7. doi:10.58317/eksen.1908209.
MLA
Şahin, Esin Nur, and Gözde Çakır Kıasıf. “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 1, May 2026, doi:10.58317/eksen.1908209.
Vancouver
1.Esin Nur Şahin, Gözde Çakır Kıasıf. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2026 May 1;7(1). doi:10.58317/eksen.1908209