Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Bağlamında Akıllı Malzeme Literatürünün Bibliyometrik Analiz Temelli Yapılandırılması
Abstract
Küresel ölçekte artan çevresel sorunlar, fosil yakıtlara dayalı enerji üretiminin yol açtığı karbon emisyonları ve doğal kaynakların hızla tükenmesi, yapı sektöründe sürdürülebilirlik odaklı tasarım yaklaşımlarını giderek daha önemli hale getirmektedir. Enerji tüketimi ve sera gazı salımlarındaki yüksek payı nedeniyle inşaat sektörü, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin gerçekleştirilmesinde kritik bir rol üstlenmektedir. Bu doğrultuda yapı üretim sürecinde malzeme seçiminin çevresel, ekonomik ve işlevsel boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Çevresel uyaranlara tepki verebilen, performansını değişen koşullara göre uyarlayabilen ve enerji verimliliğine katkı sağlayabilen akıllı malzemeler, yapı ve inşaat uygulamalarında sürdürülebilir tasarımın desteklenmesi açısından önemli olanaklar sunmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir yapı tasarımı bağlamında akıllı malzemelere ilişkin literatürü inceleyerek alandaki araştırma eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, Web of Science veri tabanında 2016–2026 yılları arasında yayımlanan çalışmalar temel alınarak bibliyometrik analiz yöntemiyle yürütülmüştür. Çok aşamalı filtreleme süreci sonucunda yapı ölçeğinde doğrudan uygulanabilir olan ve malzemenin içsel, fiziksel, kimyasal veya işlevsel özellikleri aracılığıyla çevresel ya da kontrollü uyaranlara tepki verebilen çalışmalar değerlendirmeye alınmıştır. Sensör ve otomasyon temelli karmaşık bina yönetim sistemleri çalışma kapsamı dışında bırakılmıştır. Bulgular, literatürdeki zamansal gelişimi, öne çıkan kavramları ve araştırma eğilimlerini ortaya koyarken içerik analizi akıllı malzemeleri uyarıcı–tepki ilişkisi temelinde bir sınıflandırma çerçevesinde ele almaktadır. Ayrıca belirlenen akıllı malzeme grupları, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri bağlamında yapı sektörüne sağlayabilecekleri potansiyel çevresel ve performans katkıları açısından değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, alanın kavramsal sınırlarını netleştirirken sürdürülebilir yapı tasarımında akıllı malzemelere yönelik gelecekteki araştırmalar için yön gösterici bir temel sunmaktadır.
Keywords
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, Akıllı Malzemeler, Sürdürülebilir Yapı Tasarımı, Bibliyometrik Analiz, Enerji Verimliliği
Bibliometric Based Structuring of Smart Materials Literature in the Context of the Sustainable Development Goals
Abstract
Increasing environmental problems on a global scale, carbon emissions resulting from fossil fuel–based energy production, and the rapid depletion of natural resources have made sustainability-oriented design approaches increasingly important in the building sector. Due to its significant share in global energy consumption and greenhouse gas emissions, the construction sector plays a critical role in achieving the Sustainable Development Goals (SDGs). In this context, material selection in the building production process should be evaluated not only in terms of environmental performance but also considering economic and functional aspects. Smart materials, which can respond to environmental stimuli, adapt their performance to changing conditions, and contribute to energy efficiency, offer important opportunities for supporting sustainable design in building and construction applications. This study aims to examine the literature on smart materials within the context of sustainable building design and to reveal the main research trends in the field. The research was conducted using a bibliometric analysis based on studies published between 2016 and 2026 in the Web of Science database. Following a multi-stage filtering process, studies that are directly applicable at the building scale and capable of responding to environmental or controlled stimuli through their intrinsic physical, chemical, or functional properties were included in the analysis. Sensor-based and automation-driven complex building management systems were excluded from the scope of the study. The findings reveal the temporal development of the literature, prominent concepts, and emerging research trends, while the content analysis evaluates smart materials within a classification framework based on stimulus–response relationships. In addition, the identified smart material groups are assessed in terms of their potential environmental and performance contributions to the building sector within the context of the Sustainable Development Goals. The results contribute to clarifying the conceptual boundaries of the field and provide a guiding foundation for future research on smart materials in sustainable building design.
Keywords
Sustainable Development Goals, Smart materials, Sustainable building design, Bibliometric analysis, Energy efficiency
The author(s) received no financial support for the research, authorship, and/or publication of this article.
As this study does not involve direct human participation or data that requires ethics committee approval, approval from the ethics committee was not obtained.
This study is derived from a master’s thesis conducted at the Graduate School of Haliç University within the Architecture Master’s Program.