Review

Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması

Volume: 13 Number: 2 October 19, 2026
TR EN

Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması

Abstract

Bu çalışma, 2000–2023 yılları arasında Türkiye’de kariyer, meslek ve bölüm tercihi üzerine yayımlanan çalışmaları sistematik olarak inceleyerek mevcut literatürün bütüncül bir sentezini sunmayı hedeflemektedir. Sistematik literatür taraması yöntemiyle yürütülen araştırmada, YÖK Tez ve Google Akademik veri tabanları üzerinden kartopu örnekleme tekniğiyle belirlenen 44 akademik yayın (tez ve makale) içerik analizine tabi tutulmuştur. İki bağımsız araştırmacı tarafından yürütülen kodlama sürecinde .93 oranında uyum sağlanarak veriler örneklem özellikleri, bilgi kaynakları ve tercih faktörleri olmak üzere üç ana başlıkta kategorize edilmiştir. Araştırma bulguları, bireylerin tercih sürecinde en fazla aile (%29,2), öğretmen (%18,8) ve arkadaş (%14,6) görüşlerinden yararlandığı, karar aşamasında ise en belirleyici unsurların cinsiyet, bireysel ilgi, yetenek ve iş güvencesi olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye’deki kariyer tercihlerinin demografik değişkenler ve sosyal çevre etkisinin yanı sıra ekonomik gelecek kaygısı ve kişisel eğilimlerin senteziyle şekillendiği görülmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu makale, derleme türünde olduğu için etik kurul kararı gerektirmemektedir.

References

  1. Akar C. (2012). Üniversite seçimini etkileyen faktörler: iktisadi ve idari bilimler öğrencileri üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 97-120. https://izlik.org/JA99GG44JX
  2. Akdeniz, M. (2022). İmam hatip ortaokulundan mezun olan öğrencilerin imam hatip liselerini tercih etmeme nedenleri. Yüksek Lisans Tezi. Malatya İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
  3. Akbaş, M. G., & Okutan, E. (2020). Lise öğrencilerinin kariyer kaygısının sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi: Antalya ili örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi. 8(20), 158 - 187. https://izlik.org/JA78LH92LA
  4. Apaydın, S., & Çelebi, S. G. Ç. (2024). İşbaşi izleme (job-shadowing) deneyiminin lise öğrencilerinin kariyer gelişimine katkilari. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 1053-1090. https://doi.org/10.29299/kefad.1332561
  5. Atılmış, T., & Bolat, O. İ. (2023). İşyerindeki iş uyumu ve iş tatmin iilişkisi: Kişi-örgüt uyumu açısından bir değerlendirme. Balıkesir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-20. https://izlik.org/JA23JW53PD
  6. Atlı, A., &Gür, S. H. (2019). Lise öğrencilerinin meslek tercihleri ve bu tercihlerine etki eden faktörler. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(1), 32-53. https://izlik.org/JA67NJ93ZG
  7. Aydemir, L. (2018). Üniversite öğrencilerinin meslek tercihlerini belirleyen faktörlere yönelik bir inceleme. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal BilimlerDergisi, 6, 713–723. https://doi.org/10.18506/anemon.378084
  8. Batur, H. Z. (2014). Schein'in kariyer değerleri perspektifinde öğrencilerin kariyer tercihlerini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma: Isparta İli Fen Lisesi statüsündeki okullar örneği, Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Demography (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

October 19, 2026

Submission Date

April 3, 2026

Acceptance Date

August 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 13 Number: 2

APA
Yüksel, A. O., Somyürek, S., & Gülmez, A. (2026). Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(2), 150-173. https://doi.org/10.51725/etad.1922582
AMA
1.Yüksel AO, Somyürek S, Gülmez A. Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması. JRES. 2026;13(2):150-173. doi:10.51725/etad.1922582
Chicago
Yüksel, Akça Okan, Sibel Somyürek, and Ayşenur Gülmez. 2026. “Türkiye’de Üniversite Ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması”. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13 (2): 150-73. https://doi.org/10.51725/etad.1922582.
EndNote
Yüksel AO, Somyürek S, Gülmez A (October 1, 2026) Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13 2 150–173.
IEEE
[1]A. O. Yüksel, S. Somyürek, and A. Gülmez, “Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması”, JRES, vol. 13, no. 2, pp. 150–173, Oct. 2026, doi: 10.51725/etad.1922582.
ISNAD
Yüksel, Akça Okan - Somyürek, Sibel - Gülmez, Ayşenur. “Türkiye’de Üniversite Ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması”. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13/2 (October 1, 2026): 150-173. https://doi.org/10.51725/etad.1922582.
JAMA
1.Yüksel AO, Somyürek S, Gülmez A. Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması. JRES. 2026;13:150–173.
MLA
Yüksel, Akça Okan, et al. “Türkiye’de Üniversite Ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması”. Eğitim Ve Toplum Araştırmaları Dergisi, vol. 13, no. 2, Oct. 2026, pp. 150-73, doi:10.51725/etad.1922582.
Vancouver
1.Akça Okan Yüksel, Sibel Somyürek, Ayşenur Gülmez. Türkiye’de Üniversite ve Meslek Tercihinde Karar Süreçlerinin İncelenmesi: Sistematik Literatür Taraması. JRES. 2026 Oct. 1;13(2):150-73. doi:10.51725/etad.1922582