Research Note

Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik

Number: 47 August 26, 2026
TR EN

Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik

Abstract

Bu araştırma notu, İslam hukuku alanındaki bazı akademik çalışmalarda karşılaşılan “metinsel Selefîlik” yöntemine ilişkin metodolojik bir problemi ortaya koymaktadır. Metinsel Selefîlik, klasik fıkıh metinlerini tarihsel bağlamlarından kopararak doğrudan ve tartışmasız biçimde belirleyici kılma eğilimini ifade eder. Araştırmanın amacı, fıkıh bilgisinin üretim sürecine dair daha tutarlı bir metodolojik duyarlılığın teşvik edilmesini sağlamaktır. Bu bağlamda, nota konu olan problemin iki boyutlu bir tahlili yapılmıştır. Birinci boyut, klasik Selefî yaklaşımın mezhepleri ve usûl mirasını yok sayarak fıkhın kurumsal hafızasını zayıflatmasıdır. İkinci boyut ise, teorik düzeyde Selefîlik reddedilmesine rağmen, pratik olarak fıkıh metinlerine karşı benzer bir tutum benimsendiği paradoksudur. Gelenekçi olarak tanımlanan bu yaklaşım, mezhep aidiyetini yöntemsel bağlılıktan ziyade fanatik mensubiyete dönüştürerek, metinleri tartışmasız otorite haline getirmektedir. Araştırma, her iki yaklaşımın fıkıh ilmine zarar verdiğini göstermektedir. Selefîlik geleneğin tasfiyesine yol açarken, katı gelenekçilik metinsel donukluğu esas alarak fıkhı işlevsiz hale getirmektedir. Sonuç olarak bu araştırma notu, klasik metinleri merkeze almakla birlikte onları mutlak otorite olarak görmemenin gerekliliğini vurgular. Sahih bir fıkıh anlayışı, metinlerin arkasındaki yöntemi ve usûlü canlı tutarak, geleneğin düşünme tarzını çağdaş bağlamda yeniden uygulamayı esas almalıdır. Bu yaklaşım sayesinde İslam hukuku araştırmaları hem geleneğin derinliğini koruyabilecek hem de güncel sorunlara tutarlı ve işlevsel çözümler sunabilecektir.

Keywords

Fıkıh, Mezhep, Gelenek, Usûl, Metinsel Selefîlik

References

  1. Büyükkara, Mehmet Ali. Çağdaş İslami Akımlar. İstanbul: Klasik Yayınları, 2015.
  2. Duman, Soner. “Günümüz Fıkhî-İktisadî Problemlerin Değerlendirilmesinde Fıkıh Mirasımız ile İlişki Biçimimiz”. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi 1/1 (2015), 153-170.
  3. Cebeci, İsmail. “Murâbaha Akdi Bağlamında Fıkıh Mirası ile İlişki Biçimimiz”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 53 (2017), 73-95.
  4. Shaykh Dr Haitham al-Haddad, “Hanafi Salafism: An Oxymoron?”, Islam21c (blog), Erişim Tarihi: 25.07.2026, https://www.islam21c.com/
  5. Karafî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. İdrîs b. Abdirrahmân el-Mısrî. Envârü’l-burûk fî envâ‘i’l-furûk. thk. Ömer Hasan el-Kayyâm. Beyrut: Müessesetü'r-Risâle, 2014.
  6. Karakuş, Bahaddin. “Altın-İtibari Para Mübadelesinde Vade Faizi Sorunu: Hanefi Mezhebi Ekseninde Eleştirel Bir Analiz ve Çözüm Önerisi”. Amasya İlahiyat Dergisi 27 (Aralık 2025), 35-68. https://doi.org/10.18498/amailad.1739792
  7. Koçak, Zeki. “Fıkıh Metinlerini Doğru Anlamanın ve Metin İnşâ Etmenin Bazı Engelleri ve Bunları Aşmada el-Hidâye’nin Örnekliği”. Current Perspectives in Social Sciences 26/2 (2022), 192-207.
APA
Samar, M. (2026). Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 47, 713-720. https://doi.org/10.59777/ihad.1861506
AMA
1.Samar M. Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;(47):713-720. doi:10.59777/ihad.1861506
Chicago
Samar, Mahmut. 2026. “Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, nos. 47: 713-20. https://doi.org/10.59777/ihad.1861506.
EndNote
Samar M (August 1, 2026) Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 47 713–720.
IEEE
[1]M. Samar, “Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 47, pp. 713–720, Aug. 2026, doi: 10.59777/ihad.1861506.
ISNAD
Samar, Mahmut. “Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 47 (August 1, 2026): 713-720. https://doi.org/10.59777/ihad.1861506.
JAMA
1.Samar M. Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;:713–720.
MLA
Samar, Mahmut. “Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 47, Aug. 2026, pp. 713-20, doi:10.59777/ihad.1861506.
Vancouver
1.Mahmut Samar. Fıkıh Mirasını Okuma Biçimine Dair Bir Yöntem Eleştirisi: Metinsel Selefîlik. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026 Aug. 1;(47):713-20. doi:10.59777/ihad.1861506