Research Article

FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ

Volume: 31 Number: 3 December 16, 2023
EN TR

FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ

Öz

Çalışmamız kapsamında, eklemleri fırçasız doğru akım (DA) motorları kullanılarak sürülen ve hem dinamik hem de kinematik modelinde parametrik belirsizlikler içeren robot kolları için, eyleyici dinamikleri denetleyici tasarımına dahil edilerek uyarlamalı görev uzayı takip denetleyicisi tasarımı gerçekleştirilmiştir. Denetleyici tasarımının doğrudan görev uzayında gerçekleştirilmesi sayesinde pozisyon seviyesinde ters kinematiğin hesaplanmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Geliştirilen tam durum geri beslemeli ve ivme ölçümlerine ihtiyaç duymayan denetleyici yapısı için Lyapunov tabanlı kararlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Kararlılık analizinin sonucuna göre robot kolunun hem dinamik hem de kinematik modelindeki parametrik belirsizliklere rağmen görev uzayı takip hatasının asimptotik kararlılığı ve denetleyici girişleri de dahil olmak üzere sistemde kullanılan tüm işaretlerin sınırlılığı garanti edilmiştir. Ek olarak önerilen yöntemin performansını ve uygulanabilirliğini göstermek amacıyla düzlemde çalışan, iki serbestlik dereceli ve eklemleri fırçasız DA motorları ile sürülen robot kolunun dinamik modeli kullanılarak benzetim çalışması gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Uyarlamalı denetim , Robot kolları , Görev uzayı , Doğrusal olmayan kontrol , Fırçasız DA motorları

References

  1. Albostan, A ve Gökbulut, M. (1998). Fırçasız Doğru Akım Motorlarının Yapay Sinir Ağları ile Öz-Uyarlamalı Denetimi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 11(1). Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/ogummf/issue/30463/329417
  2. Bayrak, A. (2017). Sliding Mode Based Self-Tuning PID Controller for Second Order Systems. Süleyman Demirel University Journal of Natural and Applied Sciences, 21(3), 876-872. doi: https://doi.org/10.19113/sdufbed.07565
  3. Braganza, D., Dixon, W, E., Dawson, D.M. ve Xian, B. (2008). Tracking Control for Robot Manipulators with Kinematic and Dynamic Uncertainty. International Journal of Robotics and Automation, 23(2). doi: 10.2316/Journal.206.2008.2.206-3102
  4. Braganza, D., Dixon, W, E., Dawson, D.M. ve Xian, B. (2005). Tracking Control for Robot Manipulators with Kinematic and Dynamic Uncertainty. IEEE Conference on Decision and Control, 5293-5297. doi: 10.1109/CDC.2005.1583003
  5. Bridges, M.M., Dawson, D.M. ve Gao, X. (1993). Adaptive control of rigid-link electrically-driven robots. IEEE Conference on Decision and Control, 159-165. doi: 10.1109/CDC.1993.325171
  6. Bridges, M.M. ve Dawson, D.M. (1994). Adaptive control of rigid-link electrically-driven robots actuated with brushless DC motors. IEEE Conference on Decision and Control, 1284-1289. doi: 10.1109/CDC.1994.411145
  7. Carrillo-Serrano, R.V., Hernández-Guzmán, V.M. ve Santibáñez, V. (2011). PD control with feedforward compensation for rigid robots actuated by brushless DC motors. Robotica, 29(4), 507–514. doi: https://doi.org/10.1017/S0263574710000329
  8. Cheah, C.C. (2003). Task-space regulation of robots with approximate actuator model. Robotica, 21(1), 95–104. doi: https://doi.org/10.1017/S026357470200440X
  9. Chen, Z., Yang, X. Ve Liu, X. (2019). RBFNN-based nonsingular fast terminal sliding mode control for robotic manipulator including actuator dynamics. Neurocomputing, 362, 72-82. doi: https://doi.org/10.1016/j.neucom.2019.06.083
  10. Chwa, D. ve Kwon, H. (2022). Nonlinear Robust Control of Unknown Robot Manipulator Systems with Actuators and Disturbances Using System Identification and Integral Sliding Mode Disturbance Observer. IEEE Access, 10, 35410-35421. doi: 10.1109/ACCESS.2022.3163306
APA
Ünver, Ş., Selim, E., Tatlıcıoğlu, E., Zergeroğlu, E., & Alcı, M. (2023). FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 31(3), 834-847. https://doi.org/10.31796/ogummf.1264457
AMA
1.Ünver Ş, Selim E, Tatlıcıoğlu E, Zergeroğlu E, Alcı M. FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2023;31(3):834-847. doi:10.31796/ogummf.1264457
Chicago
Ünver, Şükrü, Erman Selim, Enver Tatlıcıoğlu, Erkan Zergeroğlu, and Musa Alcı. 2023. “FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 31 (3): 834-47. https://doi.org/10.31796/ogummf.1264457.
EndNote
Ünver Ş, Selim E, Tatlıcıoğlu E, Zergeroğlu E, Alcı M (December 1, 2023) FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 31 3 834–847.
IEEE
[1]Ş. Ünver, E. Selim, E. Tatlıcıoğlu, E. Zergeroğlu, and M. Alcı, “FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 31, no. 3, pp. 834–847, Dec. 2023, doi: 10.31796/ogummf.1264457.
ISNAD
Ünver, Şükrü - Selim, Erman - Tatlıcıoğlu, Enver - Zergeroğlu, Erkan - Alcı, Musa. “FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 31/3 (December 1, 2023): 834-847. https://doi.org/10.31796/ogummf.1264457.
JAMA
1.Ünver Ş, Selim E, Tatlıcıoğlu E, Zergeroğlu E, Alcı M. FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2023;31:834–847.
MLA
Ünver, Şükrü, et al. “FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik Ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, vol. 31, no. 3, Dec. 2023, pp. 834-47, doi:10.31796/ogummf.1264457.
Vancouver
1.Şükrü Ünver, Erman Selim, Enver Tatlıcıoğlu, Erkan Zergeroğlu, Musa Alcı. FIRÇASIZ DA MOTORLARI İLE SÜRÜLEN VE HEM DİNAMİK HEM DE KİNEMATİK MODEL BELİRSİZLİKLERİ İÇEREN ROBOT KOLLARININ UYARLAMALI DENETİMİ. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi. 2023 Dec. 1;31(3):834-47. doi:10.31796/ogummf.1264457