Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma

Senay Yürür; Nihal Yazıcı; Sezgin Altınel

doi:10.54733/smar.1606789

TR EN

Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, çalışanların örgütsel adaleti nasıl tanımladıklarını (dağıtım adaleti, prosedür adaleti ve etkileşim adaleti) ve neden önemsediklerini (kişisel çıkar modeli, grup değeri modeli, deontolojik model) anlamaktır. Bunun yanı sıra bireylerin adalet tariflerinin ya da adaleti önemsemelerinin arkasında yatan nedenlerin onların yaşam tarzlarıyla (muhafazakarlık/sekülerlik) ilişkisi de sorgulanmaktadır. Türkiye’de kamu ve özel sektörde çalışan 13 kişi ile yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. İçerik analizi yöntemiyle yapılan analizlerde, katılımcıların örgütsel adaleti büyük ölçüde dağıtım adaleti olarak tanımlamalarıyla birlikte etkileşim ve prosedür adaleti olarak da tanımladıkları ve kişisel çıkarlar ve deontolojik nedenlerle işyerlerinde adalete önem verdikleri tespit edilmiştir. Bu çalışmanın örgütsel adalet kavramının tanımlanması, ölçülmesi ve boyutları arasındaki göreli önemine ve örgütsel adaletin neden önemsendiğine ilişkin ilgili yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Keywords

örgütsel adalet, kişisel çıkar modeli, grup değeri modeli, deontolojik adalet modeli, kültür, yaşam tarzı

A Quatitative Study on the Meaning and Importance of Organizational Justice for Employees

Abstract

The main aim of this research is to understand how employees define organizational justice (distributive justice, procedural justice, and interactional justice) and why they care about it (self-interest model, group value model, deontic model). Additionally, the relationship between the reasons behind individuals’ definitions of justice or their concern for justice and their lifestyles (conservatism/secularism) is also questioned. It was conducted through semi-structured, in-depth interviews with 13 individuals working in Turkey’s public and private sectors. In the analyses carried out using the content analysis method, it was found that participants largely defined organizational justice as distributive justice but also defined it as interactional and procedural justice, and that they valued justice in their workplaces due to self-interest and deontic reasons. It is thought that this study can contribute to the relevant literature on the definition, measurement, and relative importance of the dimensions of organizational justice and why organizational justice is valued.

Keywords

organizational justice, self interest model, group value model, deontic justice, culture, life style

References

Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. In Advances in experimental social psychology (Vol. 2, pp. 267-299). Academic Press. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60108-2
Akkuş, Z. (2024). Uzaktan çalışma yöntemi ve bireysel sosyalleşme: çalışanların iş ortamında sosyal ilişkileri üzerine bir inceleme. Yalvaç Akademi Dergisi, 9(2), 152-164. https://doi.org/10.57120/yalvac.1561116
Altıntaş, D. (2023). Dönüştürücü etkiyi ortaya çıkarmak: COVID-19 salgını dönemindeki çevrimiçi alışveriş deneyimleri üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 4(2), 219-260. https://doi.org/10.54733/smar.1290686
Ambrose, M. L., Harland, L. K., & Kulik, C. T. (1991). Influence of social comparisons on perceptions of organizational fairness. Journal of Applied Psychology, 76(2), 239-246. https://doi.org/10.1037/0021-9010.76.2.239
Anderson D. M., & Shinew K. J. (2003). Gender equity in the context of organizational justice: A closer look at a reoccurring ıssue in the field. Journal of Leisure Research, 35(2), 228-247. https://doi.org/10.1080/00222216.2003.11949992
Aydın, E., & Özeren, E. (2019). Akademide işe yabancılaşma olgusu: Araştırma görevlileri üzerine nitel bir alan çalışması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 2019(BOR Özel Sayısı), 159-178. https://doi.org/10.18092/ulikidince.518296
Aydın, İ. H. (2011). Seküler ahlak bağlamında din-ahlâk ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 35, 1-23.
Ayyıldız, A. G. Ş. (2023). Mütedeyyin kentli kimliğinin mekansal izdüşümü: Kızılcık Şerbeti dizisi örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 7(31), 132-159.
Bal, V. (2014). Örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Manisa’daki eğitim kurumlarında bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-9.
Becker, H., & Fritzsche, D. J. (1987). Business ethics: A cross-cultural comparison of managers' attitudes. Journal of Business Ethics, 6, 289-295. https://doi.org/10.1007/bf00382938

Bies, R. J., & Moag, J. S. (1986). Interactional justice: Communication criteria of fairness. Research on Negotiations in Organizations, 1, 43-55.
Blau, P. M. (1964). Justice in social exchange. Sociological Inquiry, 32(2), 193-206. https://doi.org/10.1111/j.1475-682X.1964.tb00583.x
Brockner, J., Chen, Y. R., Mannix, E. A., Leung, K., & Skarlicki, D. P. (2000). Culture and procedural fairness: When the effects of what you do depend on how you do it. Administrative Science Quarterly, 45(1), 138-159. https://doi.org/10.2307/2666982
Caza, A., Caza, B. B., & Lind, E. A. (2011). The missed promotion: An exercise demonstrating the importance of organizational justice. Journal of Management Education, 35(4), 537-563. https://doi.org/10.1177/1052562910381875
Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86(3), 386-400. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.386
Colquitt, J. A., & Greenberg, J. (2001). Doing justice to organizational justice: Forming and applying fairness judgments. In S. Gilliland, D. Steiner, & D. Skarlicki (Eds.), Theoretical and cultural perspectives on organizational justice (pp. 217-242). Greenwich.
Cropanzano, R. S., Massaro, S., & Becker, W. J. (2017). Deontic justice and organizational neuroscience. Journal of Business Ethics, 144, 733-754. https://doi.org/10.1007/s10551-016-3056-3
Cropanzano, R., Bowen, D. E., & Gilliland, S. W. (2007). The management of organizational justice. Academy of Management Perspectives, 21(4), 34-48. https://doi.org/10.5465/amp.2007.27895338
Cropanzano, R., Byrne, Z. S., Bobocel, D. R., & Rupp, D. R. (2001). Moral virtues, fairness heuristics, social entities, and other denizens of organizational justice. Journal of Vocational Behavior, 58(2), 164-209. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1791
Cropanzano, R., Goldman, B., & Folger, R. (2003). Deontic justice: The role of moral principles in workplace fairness. Journal of Organizational Behavior, 24(8), 1019-1024. https://www.jstor.org/stable/4093752
Cropanzano, R., Li, A., & Benson III, L. (2011). Peer justice and teamwork process. Group & Organization Management, 36(5), 567-596. https://doi.org/10.1177/1059601111414561
Çiçek, N. (2023)."Türkiye'de inanç ve dindarlık" araştırması yayımlandı: Dindarlaştık mı, sekülerleştik mi?. Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/619071/yazarlar/t%C3%BCrkiyede-i%CC%87nan%C3%A7-ve-dindarl%C4%B1k-ara%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1-yay%C4%B1mland%C4%B1-dindarla%C5%9Ft%C4%B1k-m%C4%B1 (Erişim Tarihi: 25 Nisan 2024).
Drisko, J. W., & Maschi, T. (2016). Content analysis. Oxford University Press.
Erkan, E. (2021). Sekülerleşme teorileri perspektifinden Türkiye'de dindarlık. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(4), 1557-1570. https://doi.org/10.21547/jss.962845
Fidan M., Bıyıklı F., & Özkara, B. (2022). Akademisyenler için akreditasyon ne anlama geliyor? Yükseköğretimde kalite üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 3(2), 213-236. https://doi.org/10.54733/smar.1166028
Flick, U. (2019). An introduction to qualitative research (6th edition). Sage Publications.
Folger, R., & Cropanzano, R. (1998). Organizational justice and human resource management. Sage Publications.
Fortin, M., Cropanzano, R., Cugueró-Escofet, N., Nadisic, T., & Van Wagoner, H. (2020). How do people judge fairness in supervisor and peer relationships? Another assessment of the dimensions of justice. Human Relations, 73(12), 1632-1663. https://doi.org/10.1177/0018726719875497
Fox, S., Spector, P. E., & Miles, D. (2001). Counterproductive work behavior (CWB) in response to job stressors and organizational justice: Some mediator and moderator tests for autonomy and emotions. Journal of Vocational Behavior, 59(3), 291-309. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1803
Francis, J. J., Johnston, M., Robertson, C., Glidewell, L., Entwistle, V., Eccles, M. P., & Grimshaw, J. M. (2010). What is an adequate sample size? Operationalising data saturation for theory-based interview studies. Psychology and Health, 25(10), 1229-1245. https://doi.org/10.1080/08870440903194015
Gillespie, J. Z., & Greenberg, J. (2013). Are the goals of organizational justice self-interested?. In J. Greenberg, & J. A. Colquitt (Eds.), Handbook of organizational justice (pp. 179-213). Psychology Press.
Graso, M., Camps, J., Strah, N., & Brebels, L. (2020). Organizational justice enactment: An agent-focused review and path forward. Journal of Vocational Behavior, 116(Part B), 103296. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2019.03.007
Greenberg, J. (1990). Employee Theft as a reaction to underpayment inequity: The hidden cost of pay cuts. Journal of Applied Psychology, 75(5), 561-568. https://doi.org/10.1037/0021-9010.75.5.561
Greenberg, J. (1993). The social side of fairness: Interpersonal and informational classes of organizational justice. In R. Cropanzano (Ed.), Justice in the workplace: Approaching fairness in human resource management (pp. 79-103). Lawrence Erlbaum Associates.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
Hao, Y., Hao, J., & Wang, X. (2016). The relationship between organizational justice and job satisfaction: Evidence from China. Journal of Chinese Human Resource Management, 7(2), 115-128. https://doi.org/10.1108/JCHRM-07-2016-0012
Hennink, M., & Kaiser, B. N. (2022). Sample sizes for saturation in qualitative research: A systematic review of empirical tests. Social Science & Medicine, 292, 114523. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.114523
Hofstede, G. (1980). Culture and organizations. International Studies of Management & Organization, 10(4), 15-41. https://doi.org/10.1080/00208825.1980.11656300
Homans, G. C. (1961). Social behavior: Its elementary forms. Harcourt, Brace, and World.
Huang, J. L., Cropanzano, R., Li, A., Shao, P., Zhang, X. A., & Li, Y. (2017). Employee conscientiousness, agreeableness, and supervisor justice rule compliance: A three-study investigation. Journal of Applied Psychology, 102(11), 1564-1589. https://doi.org/10.1037/apl0000248
Huseman, R. C., Hatfield, J. D., & Miles, E. W. (1985). Test for individual perceptions of job equity: Some preliminary findings. Perceptual and Motor Skills, 61(3_suppl), 1055-1064. https://doi.org/10.2466/pms.1985.61.3f.1055
Huseman, R. C., Hatfield, J. D., & Miles, E. W. (1987). A new perspective on equity theory: The equity sensitivity construct. Academy of Management Review, 12(2), 222-234. https://doi.org/10.5465/amr.1987.4307799
Jiang, Z., Gollan, P. J., & Brooks, G. (2017). Relationships between organizational justice, organizational trust and organizational commitment: A cross-cultural study of China, South Korea and Australia. The International Journal of Human Resource Management, 28(7), 973-1004. https://doi.org/10.1080/09585192.2015.1128457
Lambert, E. G., Tewksbury, R., Otu, S. E., & Elechi, O. O. (2021). The association of organizational justice with job satisfaction and organizational commitment among nigerian correctional staff. International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, 65(2-3), 180-204. https://doi.org/10.1177/0306624X20946926
Lee, C., Pillutla, M., & Law, K. S. (2000). Power-distance, gender and organizational justice. Journal of Management, 26(4), 685-704. https://doi.org/10.1016/S0149-2063(00)00052-0
Leventhal, G. S. (1980). What should be done with equity theory?. In K. J. Gergen, M. S. Greenberg, & R. H. Willis (Eds.), Social exchange: Advances in theory and research (pp. 27-55). Plenum Press.
Lind, E. A., & Tyler, T. R. (1988). The social psychology of procedural justice. Plenum Press.
Miller, D. T., & Ratner, R. K. (1996). The power of the myth of self-interest. In L. Montada, & M. J. Lerner (Eds.), Current societal concerns about justice (pp. 25-48). Springer.
Moorman, R. H. (1991). Relationship between organizational fairness and organizational citizenship behaviors: Do fairness perceptions influence employee citizenship?. Journal of Applied Psychology, 76(6), 845-855. https://doi.org/10.1037/0021-9010.76.6.845
Niehoff, B. P., & Moorman, R. H. (1993). Justice as a mediator of the relationship between methods of monitoring and organizational citizenship behavior. Academy of Management Journal, 36(3), 527-556.
Özkan, Ç., & Gümüş, M. (2013). Ege Bölgesindeki 4-5 Yıldızlı otel işletmelerinde örgüt kültürünün iş değerlerinin dönüşümüne etkileri. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2013(2), 1-14.
Pillai, R., Williams, E. S., & Tan, J. J. (2001). Are the scales tipped in favor of procedural or distributive justice? An investigation of the U.S., India, Germany, and Hong Kong (China). International Journal of Conflict Management, 12(4), 312-332. https://doi.org/10.1108/eb022861
Qin, X., Ren, R., Zhang, Z. X., & Johnson, R. E. (2018). Considering self‐interests and symbolism together: How instrumental and value‐expressive motives interact to influence supervisors’ justice behavior. Personnel Psychology, 71(2), 225-253. https://doi.org/10.1111/peps.12253
Sapienza, H. J., & Korsgaard, M. A. (1996). Managing investor relations: The impact of procedural justice in establishing and sustaining investor support. Academy of Management Journal, 39(3), 544-574.
Skarlicki, D. P., & Folger, R. (1997). Retaliation in the workplace: The roles of distributive, procedural, and interactional justice. Journal of Applied Psychology, 82(3), 434-443. https://doi.org/10.1037/0021-9010.82.3.434
Strah, N., Rupp, D. E., Shao, R., King, E., & Skarlicki, D. (2024). Why have we not detected gender differences in organizational justice perceptions! An evidenced‐based argument for increasing inclusivity within justice research. Journal of Organizational Behavior, 45(7), 1117-1146. https://doi.org/10.1002/job.2797
Tastan, S. B., & Davoudi, S. M. M. (2013). A study of the relationship among organizational justice, psychological empowerment and organizational citizenship behavior. In F. L. Gaol, S. Kadry, M. Taylor, & P. S. Li (Eds.), Innovation, Communication and Engineering (pp. 325-332). CRC Press.
Taşçıoğlu, H. (2010). Örgüt kültürünün örgütsel adalete etkisi: Bir örnek olay [Yayınlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Thibaut, J., & Walker, L. (1978). A theory of procedure. California Law Review, 66(3), 541-566. https://doi.org/10.15779/Z38WX8J
Turillo, C. J., Folger, R., Lavelle, J. J., Umphress, E. E., & Gee, J. O. (2002). Is virtue its own reward? Self-sacrificial decisions for the sake of fairness. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 89(1), 839-865. https://doi.org/10.1016/S0749-5978(02)00032-8
Tyler, T. R. (1997). The psychology of legitimacy: A relational perspective on voluntary deference to authorities. Personality and Social Psychology Review, 1(4), 323-345. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0104_4
Tyler, T. R., & Lind, E. A. (1992). A relational model of authority in groups. In M. P. Zanna (Ed.), Advances in experimental social psychology (pp. 115-191). Academic Press.
Yavuz, E. (2011). Kamu ve özel sektör çalışanlarının örgütsel adalet algılamaları üzerine bir karşılaştırma çalışması. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 11(2), 302-312.
Yazıcı, N., & Yürür, S. (2018). Deontolojik adalet: Örgütteki kültürel bağlamın etkisi. İş, Güç: Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 20(1), 21-38. https://doi.org/10.4026/isguc.422380
Yazıcı, N., & Yürür, S. (2019). Birey-örgüt uyumu ve örgütsel adalet: Uyum her zaman iyi midir?. İzmir İktisat Dergisi, 34(2), 213-224. https://doi.org/10.24988/ije.2019342815
Yazıcı, N., & Yürür, S. (2022). Yöneticiler kendileriyle uyumlu astlarına daha mı adil davranır?. Journal of Organizational Behavior Review, 4(2), 112-126.
Yazıcı, N., Yürür, S., & Elçi, M. (2022). Adalete yönetici tarafından bakmak: Astın samimiyeti ve yetkinliğinin rolü. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 125-143. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1098787
Yıldız, F. Z. (2024). Aradığınız kişiye şu an ulaşılamıyor: Çalışanların ulaşılabilir olmama haklarına ilişkin nitel bir araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 5(2), 270-292. https://doi.org/10.54733/smar.1505325
Yürür, S. (2008). Örgütsel adalet ile iş tatmini ve çalışanların bireysel özellikleri arasındaki ilişkilerin analizine yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 295-312.
Yürür, S., & Nart, S. (2016). Örgütsel adalet algısı kamu çalışanlarının ihbar etme niyetinin belirleyicisi midir?. Amme İdaresi Dergisi, 49(3), 117-148.
Yürür, S., & Soygüzel, H. (2010). Örgütsel çalışma yönetimi açısından kamu yöneticileri ile özel sektör yöneticileri arasındaki farklılıkların analizi. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 6(1), 31-47.
Zapata, C. P., Olsen, J. E., & Martins, L. L. (2013). Social exchange from the supervisor’s perspective: Employee trustworthiness as a predictor of interpersonal and informational justice. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 121(1), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2012.11.001
Zwank, J., Diehl, M. R., & Gollwitzer, M. (2023). The corporate samaritan: Advancing understanding of the role of deontic motive in justice enactment. Journal of Business Ethics, 190, 607-623. https://doi.org/10.1007/s10551-023-05409-w

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Organisational Behaviour

Journal Section

Research Article

Authors

Senay Yürür
0000-0002-3859-9827
Türkiye

Nihal Yazıcı ^*
0000-0001-9378-0998
Türkiye

Sezgin Altınel
0009-0009-3360-2917
Türkiye

Publication Date

July 29, 2025

Submission Date

January 4, 2025

Acceptance Date

April 24, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 6 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.54733/smar.1606789

IZ

https://izlik.org/JA88EK28NG

APA

Yürür, S., Yazıcı, N., & Altınel, S. (2025). Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 6(2), 193-218. https://doi.org/10.54733/smar.1606789

AMA

1.Yürür S, Yazıcı N, Altınel S. Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma. SMAR. 2025;6(2):193-218. doi:10.54733/smar.1606789

Chicago

Yürür, Senay, Nihal Yazıcı, and Sezgin Altınel. 2025. “Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı Ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Sosyal Mucit Academic Review 6 (2): 193-218. https://doi.org/10.54733/smar.1606789.

EndNote

Yürür S, Yazıcı N, Altınel S (July 1, 2025) Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma. Sosyal Mucit Academic Review 6 2 193–218.

IEEE

[1]S. Yürür, N. Yazıcı, and S. Altınel, “Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma”, SMAR, vol. 6, no. 2, pp. 193–218, July 2025, doi: 10.54733/smar.1606789.

ISNAD

Yürür, Senay - Yazıcı, Nihal - Altınel, Sezgin. “Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı Ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Sosyal Mucit Academic Review 6/2 (July 1, 2025): 193-218. https://doi.org/10.54733/smar.1606789.

JAMA

1.Yürür S, Yazıcı N, Altınel S. Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma. SMAR. 2025;6:193–218.

MLA

Yürür, Senay, et al. “Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı Ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma”. Sosyal Mucit Academic Review, vol. 6, no. 2, July 2025, pp. 193-18, doi:10.54733/smar.1606789.

Vancouver

1.Senay Yürür, Nihal Yazıcı, Sezgin Altınel. Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma. SMAR. 2025 Jul. 1;6(2):193-218. doi:10.54733/smar.1606789

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Çalışanlar İçin Örgütsel Adaletin Anlamı ve Önemi Üzerine Nitel Bir Araştırma

Abstract

Keywords

A Quatitative Study on the Meaning and Importance of Organizational Justice for Employees

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite