Research Article

Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması

Number: 23 July 12, 2026
TR EN

Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması

Abstract

Üretken yapay zekâ sistemlerinin metin, görsel, işitsel ve çoklu ortam içerikleri üretme kapasitesine ulaşması, telif hukukunun en temel konularından biri olan “telif hakkı” kavramını yeniden tartışmaya açmaktadır. İnsan merkezli yaratıcılık varsayımına dayanan klasik telif hukuku düzenlemeleri, algoritmik üretimin artmasıyla birlikte normatif bir gerilimle karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ tarafından üretilen eserlerde telif hakkı sahipliğinin AngloSakson hukuk sistemi, Kıta Avrupası hukuk geleneği ve Türk hukuku (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu) bağlamında nasıl düzenlendiğini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, literatür ve hukuki metinler üzerinden normatif nitelikte gerçekleştirilmekte olup karşılaştırmalı metodoloji kullanılmaktadır. Çalışmada öncelikle eser sahipliği ve özgünlük kavramlarının tarihsel ve teorik temelleri analiz edilmekte; ardından Anglo-Sakson sistemde “authorship (eser sahipliği)” ve “originality(özgünlük)” kriterlerinin yapay zekâ bağlamındaki yorumu, ABD içtihatları ve resmi kurumsal görüşler ışığında ele alınmaktadır. Devamında Kıta Avrupası hukukunda “eser sahibinin hususiyeti” ilkesi ve Avrupa Birliği düzenleyici yaklaşımı incelenmektedir. Türk hukukunda ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun “eseri meydana getiren kişi” kavramının yapay zekâ çıktıları bakımından uygulanabilirliği değerlendirilmekte ve karşılaştırmalı yöntemle üç farklı hukuki sisteminin konuya bakışı açısı sistematik biçimde ortaya konulmaktadır. Çalışmanın temel iddiası, mevcut hukuk sistemlerinin yapay zekâyı bağımsız bir hak süjesi olarak tanımadığı; ancak insan katkısının derecesine bağlı esnek yorum modellerinin giderek güç kazandığıdır. Bu bağlamda makale, Türkiye bakımından insan katkısının yoğunluğuna dayalı çok katmanlı bir eser sahipliği değerlendirme modeli önermektedir. Araştırma, karşılaştırmalı hukuk literatürüne Türkiye perspektifini dâhil ederek hem teorik hem de normatif katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Abbott, R. (2023). The reasonable robot – Introduction: Artificial intelligence and the law. Revista Rede de Direito Digital Intelectual & Sociedade, 1(1), 17–44. https://doi.org/10.5380/rrddis.v1i1.93427
  2. Al-Sharieh, S. (2025). Copyright denied for generative AI: Remarks on Thaler v. Perlmutter. Utrecht Journal of International and European Law, 40(1), 48–54. https://doi.org/10.5334/ujiel.644
  3. Ampovska, M. (2025a). Comparative judicial treatment of AI-generated works in copyright law. Goce Delchev University Repository. Goce Delcev University.
  4. Ampovska, M. (2025b). Thresholds for authorship and originality in AI-generated and AI-assisted works. Bratislava Law Review, 9(2), 91–108. https://doi.org/10.46282/blr.2025.9.2.1136
  5. Arya, S. S., & Sharma, G. (2023). Generative AI images and Indian media industry: An overview of opportunities and challenges. Journal of Communication and Management, 2(4), 271–274. https://doi.org/10.58966/jcm2023249
  6. Botha, C. F. (2023). Creativity and AI: A response to Boden. In Frontiers in Artificial Intelligence and Applications. https://doi.org/10.3233/FAIA220619
  7. Cao, H., Tan, C., Gao, Z., Xu, Y., Chen, G., Heng, P., & Li, S. Z. (2024). A survey on generative diffusion models. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 36(7), 2814–2830. https://doi.org/10.1109/TKDE.2024.3361474
  8. Chopra, P., Sony, R., & Chopra, S. (2025). Generative AI, copyright and personality rights: A comparative legal perspective. Legal Issues in the Digital Age, 6(3), 23–51. https://doi.org/10.17323/2713-2749.2025.3.23.51

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 12, 2026

Submission Date

February 28, 2026

Acceptance Date

June 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 23

APA
Begtimur, M. E. (2026). Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 23, 901-930. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622
AMA
1.Begtimur ME. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(23):901-930. doi:10.47994/usbad.1899622
Chicago
Begtimur, Mehmet Emin. 2026. “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası Ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 23: 901-30. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622.
EndNote
Begtimur ME (July 1, 2026) Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 23 901–930.
IEEE
[1]M. E. Begtimur, “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 23, pp. 901–930, July 2026, doi: 10.47994/usbad.1899622.
ISNAD
Begtimur, Mehmet Emin. “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası Ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 23 (July 1, 2026): 901-930. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622.
JAMA
1.Begtimur ME. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:901–930.
MLA
Begtimur, Mehmet Emin. “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası Ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 23, July 2026, pp. 901-30, doi:10.47994/usbad.1899622.
Vancouver
1.Mehmet Emin Begtimur. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Jul. 1;(23):901-30. doi:10.47994/usbad.1899622

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com