Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması

Sayı: 23 12 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması

Öz

Üretken yapay zekâ sistemlerinin metin, görsel, işitsel ve çoklu ortam içerikleri üretme kapasitesine ulaşması, telif hukukunun en temel konularından biri olan “telif hakkı” kavramını yeniden tartışmaya açmaktadır. İnsan merkezli yaratıcılık varsayımına dayanan klasik telif hukuku düzenlemeleri, algoritmik üretimin artmasıyla birlikte normatif bir gerilimle karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ tarafından üretilen eserlerde telif hakkı sahipliğinin AngloSakson hukuk sistemi, Kıta Avrupası hukuk geleneği ve Türk hukuku (5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu) bağlamında nasıl düzenlendiğini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırma, literatür ve hukuki metinler üzerinden normatif nitelikte gerçekleştirilmekte olup karşılaştırmalı metodoloji kullanılmaktadır. Çalışmada öncelikle eser sahipliği ve özgünlük kavramlarının tarihsel ve teorik temelleri analiz edilmekte; ardından Anglo-Sakson sistemde “authorship (eser sahipliği)” ve “originality(özgünlük)” kriterlerinin yapay zekâ bağlamındaki yorumu, ABD içtihatları ve resmi kurumsal görüşler ışığında ele alınmaktadır. Devamında Kıta Avrupası hukukunda “eser sahibinin hususiyeti” ilkesi ve Avrupa Birliği düzenleyici yaklaşımı incelenmektedir. Türk hukukunda ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun “eseri meydana getiren kişi” kavramının yapay zekâ çıktıları bakımından uygulanabilirliği değerlendirilmekte ve karşılaştırmalı yöntemle üç farklı hukuki sisteminin konuya bakışı açısı sistematik biçimde ortaya konulmaktadır. Çalışmanın temel iddiası, mevcut hukuk sistemlerinin yapay zekâyı bağımsız bir hak süjesi olarak tanımadığı; ancak insan katkısının derecesine bağlı esnek yorum modellerinin giderek güç kazandığıdır. Bu bağlamda makale, Türkiye bakımından insan katkısının yoğunluğuna dayalı çok katmanlı bir eser sahipliği değerlendirme modeli önermektedir. Araştırma, karşılaştırmalı hukuk literatürüne Türkiye perspektifini dâhil ederek hem teorik hem de normatif katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbott, R. (2023). The reasonable robot – Introduction: Artificial intelligence and the law. Revista Rede de Direito Digital Intelectual & Sociedade, 1(1), 17–44. https://doi.org/10.5380/rrddis.v1i1.93427
  2. Al-Sharieh, S. (2025). Copyright denied for generative AI: Remarks on Thaler v. Perlmutter. Utrecht Journal of International and European Law, 40(1), 48–54. https://doi.org/10.5334/ujiel.644
  3. Ampovska, M. (2025a). Comparative judicial treatment of AI-generated works in copyright law. Goce Delchev University Repository. Goce Delcev University.
  4. Ampovska, M. (2025b). Thresholds for authorship and originality in AI-generated and AI-assisted works. Bratislava Law Review, 9(2), 91–108. https://doi.org/10.46282/blr.2025.9.2.1136
  5. Arya, S. S., & Sharma, G. (2023). Generative AI images and Indian media industry: An overview of opportunities and challenges. Journal of Communication and Management, 2(4), 271–274. https://doi.org/10.58966/jcm2023249
  6. Botha, C. F. (2023). Creativity and AI: A response to Boden. In Frontiers in Artificial Intelligence and Applications. https://doi.org/10.3233/FAIA220619
  7. Cao, H., Tan, C., Gao, Z., Xu, Y., Chen, G., Heng, P., & Li, S. Z. (2024). A survey on generative diffusion models. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering, 36(7), 2814–2830. https://doi.org/10.1109/TKDE.2024.3361474
  8. Chopra, P., Sony, R., & Chopra, S. (2025). Generative AI, copyright and personality rights: A comparative legal perspective. Legal Issues in the Digital Age, 6(3), 23–51. https://doi.org/10.17323/2713-2749.2025.3.23.51

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

12 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

28 Şubat 2026

Kabul Tarihi

24 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Begtimur, M. E. (2026). Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 23, 901-930. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622
AMA
1.Begtimur ME. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. USBAD. 2026;(23):901-930. doi:10.47994/usbad.1899622
Chicago
Begtimur, Mehmet Emin. 2026. “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, sy 23: 901-30. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622.
EndNote
Begtimur ME (01 Temmuz 2026) Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 23 901–930.
IEEE
[1]M. E. Begtimur, “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”, USBAD, sy 23, ss. 901–930, Tem. 2026, doi: 10.47994/usbad.1899622.
ISNAD
Begtimur, Mehmet Emin. “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 23 (01 Temmuz 2026): 901-930. https://doi.org/10.47994/usbad.1899622.
JAMA
1.Begtimur ME. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. USBAD. 2026;:901–930.
MLA
Begtimur, Mehmet Emin. “Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, sy 23, Temmuz 2026, ss. 901-30, doi:10.47994/usbad.1899622.
Vancouver
1.Mehmet Emin Begtimur. Yapay Zekâ Ürünlerinde Telif Hakkı: Anglo-Sakson, Kıta Avrupası ve Türk Hukuku Karşılaştırılması. USBAD. 01 Temmuz 2026;(23):901-30. doi:10.47994/usbad.1899622

16494  16495  16496  16503  16570 16633   16823 

 16824 17564  19288 22730 22803 

 23495     

   25002    30847     35540 

             Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi (USBAD), İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Yerleşke / Malatya 

Telefon: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com 18414