İnsan Sağlığına Nütrigenetik Bir Bakış: Yağ Asiti Desatüraz Enzimleri (FADS) Kodlayan Genlerde Tek Nükleotid Polimorfizmleri
Öz
Uzun Zincirli Çoklu Doymamış Yağ Asitleri (UZ-ÇDYA) insan vücudunda gerçekleşen fizyolojik süreçlerde son derece önemli roller oynayan maddelerdir. Bu maddelerin seviyeleri ve kompozisyonu diyet yoluyla direkt tayin edileceği gibi, yağ asiti prekürsörlerinin yine diyet yoluyla alımı ile belirlenebilmektedir. Yağ asiti prekürsörleri endojen olarak yağ asiti desatüraz enzimleri tarafından uzatılarak ve desatüre edilerek fizyolojik aktif UZ-ÇDYA’lerine dönüştürülürler. Yağ asit desatüraz enzimleri FADS genleri tarafından kodlanırlar. Bu gen kümesinde tek nükleotid polimorfizmlerin (SNP) ω3- ve ω6-yağ asitleri seviyeleri ile yakından ilişkisi bulunmaktadır. Beslenme olgusu yanında, genetik faktörler de UZ-ÇDYA regulasyonunu etkilemektedir. Desatüraz enzim aktivitelerindeki değişimlerin sellüler seviyede yağ asiti oranlarını ciddi şekilde etkileme potansiyelleri bulunmaktadır. Sellüler seviyede gerçekleşen yağ asiti değişimleri biyolojik süreçleri de etkilemektedir. Bu derlemede yağ asiti desatüraz enzimleri kodlayan FADS genlerinde tek nükleotid polimorfizmler üzerinden ve insan sağlığına nütrigenetik bir bakış verilmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Péter S, Saris WH, Mathers JC, Feskens E, Schols A, Navis G, Kuipers F, Weber P, Eggersdorfer M. Nutrient Status Assessment in Individuals and Populations for Healthy Aging-Statement from an Expert Workshop. Nutrients. 2015; 7(12):10491-500. doi: 10.3390/nu7125547.
- Lee H, Park WJ. Unsaturated fatty acids, desaturases, and human health. J Med Food. 2014;17(2):189-97. doi: 10.1089/jmf.2013.2917.
- Vanden Heuvel JP. Nutrigenomics and nutrigenetics of ω3 polyunsaturated fatty acids. Prog Mol Biol Transl Sci. 2012;108:75-112. doi: 10.1016/B978-0-12-398397-8.00004-6.
- Simopoulos AP. An Increase in the Omega-6/Omega-3 Fatty Acid Ratio Increases the Risk for Obesity. Nutrients. 2016;8(3):128. doi: 10.3390/nu8030128.
- Aslibekyan S, Jensen MK, Campos H, Linkletter CD, Loucks EB, Ordovas JM, Deka R, Rimm EB, Baylin A. Fatty Acid Desaturase Gene Variants, Cardiovascular Risk Factors, and Myocardial Infarction in the Costa Rica Study. Front Genet. 2012; 3: 72. doi: 10.3389/fgene.2012.00072.
- Sublette ME, Vaquero C, Baca-Garcia E, Pachano G, Huang YY, Oquendo MA, Mann JJ. Lack of association of SNPs from the FADS1-FADS2 gene cluster with major depression or suicidal behavior. Psychiatr Genet. 2016;26(2):81-6. doi: 10.1097/YPG.0000000000000111.
- Yeates AJ, Love TM, Engström K, Mulhern MS, McSorley EM, Grzesik K, Alhamdow A, Wahlberg K, Thurston SW, Davidson PW, van Wijngaarden E, Watson GE, Shamlaye CF, Myers GJ, Strain JJ, Broberg K. Genetic variation in FADS genes is associated with maternal long-chain PUFA status but not with cognitive development of infants in a high fish-eating observational study. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2015;102-103:13-20. doi: 10.1016/j.plefa.2015.08.004.
- Minihane AM. Impact of Genotype on EPA and DHA Status and Responsiveness to Increased Intakes. Nutrients. 2016; 8(3):123. doi: 10.3390/nu8030123.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Derleme
Yazarlar
İsmail Hakkı Tekiner
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Nuray Şengül
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Bakiye Nur Varlı
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Elif Kestir
Bu kişi benim
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Leila Mehdizadeh Tapeh
Bu kişi benim
Istanbul Aydin Univeristy
Türkiye
Simge Kaya
Bu kişi benim
İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
26 Nisan 2017
Gönderilme Tarihi
17 Ocak 2017
Kabul Tarihi
14 Mart 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Sayı: 1