Depremlerin Sosyal Etkileri Üzerine Bibliyometrik Bir İnceleme: Uluslararası Literatürün Haritalandırılması

Öz

Bu çalışma, depremlerin sosyal etkilerine odaklanan uluslararası literatürü bibliyometrik yöntemlerle analiz ederek alanın yapısal özelliklerini, eğilimlerini, iş birliği ağlarını ve tematik kümelenmelerini ortaya koymayı; ayrıca bilimsel üretim yoğunluklarını ve potansiyel araştırma boşluklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın veri kaynağını, Web of Science veri tabanında Temmuz 2025 tarihine kadar yayımlanmış farklı türdeki 2.864 akademik eser oluşturmaktadır. Yayınların yıllara göre dağılımında 2024 (294) ve 2022 (269) yıllarında artış gözlenmiştir. En fazla eser üreten yazarlar arasında Kawachi Ichiro ve Aida Jun öne çıkmaktadır. Yayın türleri incelendiğinde, literatürün büyük ölçüde araştırma makalesi (2.433) ve bildiri (276) türünde yoğunlaştığı görülmektedir. Çalışmalar çok disiplinli yer bilimleri (545) ve meteoroloji ve atmosfer bilimleri (368) alanlarında yoğunlaşmıştır. Ülke temelli dağılımda ise ABD (684 yayın) ve Çin Halk Cumhuriyeti (595 yayın) lider konumda yer almaktadır. Anahtar kelime analizi sonucunda en sık kullanılan kavramlar arasında "earthquake" ve "disaster" öne çıktığı belirlenmiştir. Genel olarak araştırma bulguları, akademik görünürlüğün, stratejik iş birlikleri, tematik kümelenmeler ve yapısal merkeziyetle şekillendiğini göstermektedir. Bu çerçevede, özellikle genç araştırmacılar için hedeflenmiş ortaklıkların ve doğru ağlarda konumlanmanın bilimsel etkiyi artırabileceği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Depremin sosyal etkileri
• Deprem ve toplum
• Deprem ve ekonomi
• Deprem bibliyometrisi

Etik Beyan

Çalışmada katılımcılardan anket, görüşme, gözlem ya da deney yoluyla birincil veri veya kişisel veri içeren herhangi bir içerik kullanılmamıştır. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir

A Bibliometric Analysis of the Social Effects of Eartquakes: Mapping the International Literature

Öz

This study analyzes international literature on the social impacts of earthquakes using bibliometric methods. It reveals the field's main characteristics, trends, collaboration networks, and thematic clusters. The study also identifies the intensity of scientific output and potential research gaps. The data source comprises 2,864 academic publications of various types, all indexed in the Web of Science database as of July 2025. Annual publication distribution shows notable increases in 2024 (294) and 2022 (269). The most prolific authors include Kawachi Ichiro and Aida Jun. Research articles (2,433) and conference papers (276) make up most of the literature. Most studies focus on multidisciplinary geosciences (545) and meteorology and atmospheric sciences (368). The United States (684 publications) and the People’s Republic of China (595 publications) lead in country distribution. Keyword analysis shows that "earthquake" and "disaster" are among the most frequently used terms. Early-career researchers are advised to pursue targeted collaborations. They should also build networks to enhance their scientific impact.

Anahtar Kelimeler

• Social impacts of earthquakes
• Earthquake and society
• Earthquake and economy
• Earthquake bibliometrics.

Etik Beyan

The study did not involve the collection of primary data or any content containing personal data through surveys, interviews, observations, or experiments with participants. Therefore, ethical approval was not required

Kaynakça

1. Aktürk, İ. ve Albeni, M. (2002). 1999 Depremlerinin ekonomik etkisi. SDÜ İİBF Dergisi. 7(1), 1-18.
2. Alexander, D. (2005). Towards the development of a standard in emergency planning. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 14(2), 158–175. https://doi.org/10.1108/09653560510595164
3. Alexander, D. (2006). Globalization of disaster: trends, problems, and dilemmas. Journal of International Affairs, 59(2), 1-22.
4. Altun, F. (2018). Afetlerin ekonomik ve sosyal etkileri: türkiye örneği üzerinden bir değerlendirme, Sosyal Çalışma Dergisi, 2(1), 1-15.
5. Aral, N. (2023). Depremin çocuklar üzerindeki etkileri, Çocuk ve Gelişim Dergisi, 6(11), 93-105.
6. Bahtiyar Karadeniz, C. (2021). Covıd-19 Genel Salgınının Eğitime Etkileri, H. Çebi (Ed.) Covıd-19 Genel Salgın Sürecinin Sosyoekonomik Etkileri, (203-246) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
7. Bahtiyar Karadeniz, C. (2022). Yükseköğrenim Öğrencilerinin Harmanlanmış Öğrenme Modeline İlişkin Tutumları, G. Eti İçli (Ed.), Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Temel Alanında Akademik Çalışmalar – VIII, (9-36) içinde. Artıkel Akademi.
8. Bahtiyar Karadeniz, C. (2023). Deprem ve Turizm İlişkisi, E. Çetinkaya (Ed.), Tüm Yönleriyle Depremler ve Etkileri (35-64) içinde. Berikan Yayınevi.

9. Bayar, G. (2025). Economıc effects of earthquakes 1999, marmara/türkiye earthquake case. Ege Academic Review, 25(2), 455-474. https://doi.org/10.21121/eab.20250213
10. Beirman, D. (2003). Restoring tourism destinations in crisis: A strategic marketing approach. CABI Publishing.
11. Burton, C. G. (2022). Validation and development of composite indices for measuring vulnerability to earthquakes using a socio-economic perspective, Natural Hazards, 111 (2), 1301-1334
12. Comfort, L. K., Ko K. & Zagorecki, A. (2004). Coordination in rapidly evolving disaster response systems: The role of information. American Behavioral Scientist, 48(3), 295–313. https://doi.org/10.1177/0002764204268987
13. Cutter, S. L. Boruff, B. J, & Shirley, W. L. (2003). Social vulnerability to environmental hazards. Social Science Quarterly, 84(2), 242–261. https://doi.org/10.1111/1540-6237.8402002
14. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N. and Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
15. Elliott, D. (2010). A Social Development Model for Infusing Disaster Planning, Management, and Response in the Social Work Curriculum. Dısaster Concepts and Issues AGuidefor Social Work Education and Practice, in D. Gillespie & K. Danso (Eds), (89-111). Councıl on Socıal Work Educatıon Alexandria.
16. Engin, C. ve Özdemir, A. F. (2024). Depremin sosyal, ekonomik ve iç göçe etkileri. KSÜ İİBF Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi,14(1), 15-26. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1469029
17. Ertan, G. (2020). Civil society and disaster management: case of marmara earthquake. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 2044-2056. https://doi.org/10.17755/esosder.585089
18. Fırat, M. (2022). Deprem ve toplumsal etkileri, Tezkire Dergisi. (31)80. 47-72. https://doi.org/10.1007/s11069-011-9823-7
19. Hufschmidt, G. (2011) A Comparative Analysis of Several Vulnerability Concepts. Natural Hazards, 58, 621-643.
20. Kahveci, G. ve Bulut Serin, N. (2024). The negative effects of the earthquake on mothers of children with autism spectrum disorder. Folklor/Edebiyat, 30(120), 1403-1428. https://doi.org/10.22559/folklor.3820
21. Kondo, K., Kawachi, I., Hirai, H., Kondo, N. & Subramanian, S. V. (2020). Social cohesion, social capital and health in Japan. In Social capital and health (pp. 239–254). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-7464-7_12
22. Lindell, M. K. & Prater, C. S. (2003). Assessing community impacts of natural disasters. Natural Hazards Review, 4(4), 176–185. https://doi.org/10.1061/(ASCE)1527-6988(2003)4:4(176)
23. Neria, Y., Nandi, A. & Galea, S. (2008). Post-traumatic stress disorder following disasters: A systematic review. Psychological Medicine, 38(4), 467–480. https://doi.org/10.1017/S0033291707001353
24. Norris, F. H. Friedman, M. J. Watson, P. J. Byrne, C. M. Diaz, E. & Kaniasty, K. (2002). 60,000 disaster victims speak: Part I. An empirical review of the empirical literature, 1981–2001. Psychiatry, 65(3), 207–239. https://doi.org/10.1521/psyc.65.3.207.20173
25. Özerdem, A. (2007). State-civil society relationship in disaster management. p.139-151, in (Eds) David Alexander, Colin Henry Davidson, Andrew Fox, Cassidy Johnson and Gonzalo Lizzaralde. Post-Disaster Reconstruction: Meeting Stakeholder Interests: Proceedings of a conference held at the Scuola di Sanità Militare, Florence, Italy 17-19 May 2006 / (Eds): David Alexander, Colin Henry Davidson, Andrew Fox, Cassidy Johnson, Gonzalo Lizzaralde.– Firenze : Firenze University Press, 2007. p.485
26. Peek, L. (2006). Transforming the field of disaster research through training the next generation. International Journal of Mass Emergencies & Disasters, 24(3), 371-389. https://doi.org/10.1177/028072700602400304
27. Peek, L., & Mileti, D. S. (2002). The history and future of disaster research. In R. A. Stallings (Ed.), Methods of Disaster Research. (5-18). Xlibris.
28. Pellinga, M., Özerdem, A. & Baraka, S. (2002). The macro-economic impact of disasters. Progress in Development Studies 2(4): 283–305.
29. Ritchie, B. W. (2008). Tourism disaster planning and management: From response and recovery to reduction and readiness. Current Issues in Tourism, 11(4), 315–348. https://doi.org/10.1080/13683500802140372
30. Rufat, S., Tate, E., Burton, C. G. & Maroof, A. S. (2015). Social vulnerability to floods: Review of case studies and implications for measurement. International Journal of Disaster Risk Reduction, 14(4), 470–486. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2015.09.013
31. Sönmez, M. B. (2022). Depremin psikolojik etkileri, psikolojik destek ve korkuyla baş etme, TOTBİD Dergisi, 21(3), 337-343. https://doi.org/10.5578/totbid.dergisi.2022.46
32. Şeker, B. D. (2023). Doğal afetlerin göç üzerindeki etkileri: depremler ve türkiye, Göç Dergisi, 10(2), 173-187.
33. Tierney, K. (2007). From the margins to the mainstream? Disaster research at the crossroads. Annual Review of Sociology, 33(1), 503–525. (https://doi.org/10.1146/annurev.soc.33.040406.131743
34. Van Eck, N. J. & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping, Scientometrics, 84(2), 523–538. https://doi.org/10.1007/s11192-009-0146-3
35. Yazdani, M.&Haghani, M. (2024) A conceptual framework for integrating volunteers in emergency response planning and optimization assisted by decision support systems, Progress in Disaster Science 24, 1-13, 100361
36. Zhang, G., Vallée, M., Shan X & Delouis, B. (2012). Evidence of sudden rupture of a large asperity during the 2008Mw7.9 Wenchuan earthquake based on strong motion analysis, Geophysıcal Research Letters, Vol. 39(17),1-6. https://doi:10.1029/2012GL052516, 2012L17303
37. Zupic, I. & Čater, T. (2015). Bibliometric methods in management and organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429–472. https://doi.org/10.1177/1094428114562629