Spatial Diversity in Turkish Language Teaching: Turkish Language Teachers' Views on Out-of-School Learning Environments

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 4 , 829 - 858 , 29.10.2025

Ayşegül Aslan , Selvanur Kayhan

https://doi.org/10.16916/aded.1721429

https://izlik.org/JA78HU52LD

Öz

The aim of this study is to examine the views of middle school Turkish language teachers regarding out-of-school learning environments. The study was designed based on the principles of qualitative research. The participant group consisted of 53 Turkish language teachers working in various regions of Türkiye during the 2024–2025 academic year. Data were collected online through a semi-structured interview form and analyzed using descriptive and content analysis methods. According to the results of the study, it was determined that the majority of Turkish language teachers benefit from out-of-school learning environments only once a year. The teachers emphasized that such environments promote permanent and effective learning and contribute to the development of communication, language skills, and socialization. However, they also reported facing various challenges such as a lack of appropriate venues, time constraints, insufficient materials, large class sizes, transportation difficulties, and financial limitations. To ensure the effective use of out-of-school learning environments, participants highlighted the need for improved time management, transportation support, increased financial resources, streamlined bureaucratic processes, reduced class sizes, and centralized planning. Additionally, participants noted that the use of digital content within the scope of out-of-school learning activities could make significant contributions to Turkish language instruction by enhancing language skills, increasing students’ interest in learning, and supporting vocabulary acquisition.

Anahtar Kelimeler

Out-of-school learning environments , basic language skills , Turkish language teaching

Türkçe Öğretiminde Mekânsal Çeşitlilik: Türkçe Öğretmenlerinin Okul Dışı Öğrenme Ortamlarına Yönelik Görüşleri

https://izlik.org/JA78HU52LD

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul Türkçe öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin görüşlerini incelemektir. Araştırma, nitel araştırma esas alınarak durum çalışması yöntemine göre tasarlanmıştır. Çalışmanın katılımcı grubunu 2024-2025 eğitim yılında Türkiye’nin farklı bölgelerinde görev yapan 53 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla çevrim içi ortamda toplanmış, betimsel analiz ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre Türkçe öğretmenlerinin büyük bir kısmının okul dışı öğrenme ortamlarından yılda bir kez yararlandıkları belirlenmiştir. Türkçe öğretmenleri, okul dışı öğrenme ortamlarının kalıcı ve etkili öğrenmeyi sağladığını; iletişim, dil becerileri ve sosyalleşmeyi geliştirdiğini vurgulamaktadır. Bununla birlikte mekân, zaman, araç eksikliği; öğrenci sayısı, ulaşım ve maliyet gibi çeşitli zorluklarla karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Okul dışı öğrenme ortamlarının etkili kullanımını sağlamak için zaman yönetimi, ulaşım desteği, maddi kaynakların artırılması, bürokratik süreçlerin kolaylaştırılması, sınıf mevcutlarının azaltılması ve merkezi bir planlama yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Katılımcılar dijital içeriklerin okul dışı öğrenme etkinlikleri kapsamında kullanılmasının, dil becerileri gelişimi, öğrenmeye olan ilginin artması ve söz varlığı kazanımı açısından Türkçe öğretimine önemli katkılar sunacağını belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Okul dışı öğrenme ortamları , temel dil becerileri , Türkçe öğretimi

Etik Beyan

Bu çalışma 2-4 Mayıs 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen I. Uluslararası Karadeniz Eğitim Bilimleri Kongresi'nde sunulan sözlü bildiri kapsamında üretilmiştir. Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir.

Kaynakça

• Abdullah, D. H. M. (2024). A virtual language museum for developing English critical listening and creative writing skills of postgraduate students and their attitudes towards cultural diversity. Journal of Research in Curriculum Instruction and Educational Technology, 10(2), 93–116.
• American Psychological Association. (2010). Publication manual of the American Psychological Association (6th ed.).
• Aktaş, V. (2022). Sosyal bilgiler dersinde mekânsal düşünme becerilerinin geliştirilmesinde okul dışı öğrenme ortamlarının rolü: Bir eylem araştırması (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Akyüz, E. (2021). Türkçe eğitiminde okul dışı uygulamalar: Bir eğitim durumu örneği. International Journal of Languages' Education and Teaching, 9(1), 33-41.
• Aydoğdu, M. Z. ve Aydoğdu, A. S. (2024). Matematik öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin görüşleri. Cumhuriyet International Journal of Education, 13(1), 1-15.
• Baierl, T. M., Johnson, B. and Bogner, F. X. (2022). Informal earth education: Significant shifts for environmental attitude and knowledge. Frontiers in Psychology, 13, 819899.
• Bakioğlu, B. (2017). 5. sınıf vücudumuzun bilmecesini çözelim ünitesinin okul dışı öğrenme ortamı destekli öğretiminin etkililiği (Yayımlanmamış doktora tezi). Amasya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Amasya.
• Bayburtlu, Y. S. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarının Türkçe dersi ünitelendirilmiş yıllık planlarına yansımaları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(5), 3835-3852.
• Beames, S., Higgins, P. and Nicol, R. (2012). Learning outside the classroom: Theory and guidelines for practice. New York: Routledge.
• Benson, P. and Reinders, H. (2011). Introduction. In P. Benson and H. Reinders (Eds.), Beyond the language classroom (pp. 1–6). England: Palgrave Macmillan.
• Blomfield, C. and Barber, B. (2010). Australian adolescents' extracurricular activity participation and positive development: Is the relationship mediated by peer attributes?. Australian Journal of Educational & Developmental Psychology, 10, 114-128.
• Bozdoğan, A. E. ve Kavcı, A. (2016). The effects of out of class teaching activities to secondary school students’ academic achievement in science course. Gazi Journal of Educational Science, 2(1), 13-30.
• Braund, M. and Reiss, M. (2006). Towards a more authentic science curriculum: The contribution of out‐of‐school learning. International journal of science education, 28(12), 1373-1388.
• Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (7. bs.). M. Bütün ve S. B. Demir (Çev. Ed.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Çelik, M. ve Yalçın, N. (2019). Sosyal bilgiler dersinde okul dışı öğrenme ortamlarının öğrenci başarısına etkisi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 45-60.
• Çepni, O. ve Aydın, F. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sınıf dışı okul ortamlarına ilişkin görüşleri. International Journal of Social Science, (39), 317-335.
• Çetinkaya, E. (2021). Farklı coğrafi bölgelerde görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik görüşlerinin belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 298-331.
• Çıldır, B. (2018). Müzede eğitim etkinliklerinin öğrencilerin yazma becerilerine etkisi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 51(3), 19–44.
• Çiçek, Ö. ve Saraç, E. (2017). Fen bilimleri öğretmenlerinin okul dişi öğrenme ortamlarındaki yaşantıları ile ilgili görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 504-522.
• Dairianathan, A. and Subramaniam, R. (2011). Learning about inheritance in an out-of-school setting. International Journal of Science Education, 33, 1079-1108.
• Divita, D. (2011). Becoming multilingual: An ethnographic approach to SLA beyond the classroom. In P. Benson and H. Reinders (Eds.), Beyond the language classroom (pp. 72–87). England: Palgrave Macmillan.
• Dönel Akgül, G. ve Arabacı, S. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik fen bilgisi öğretmenlerinin görüşleri. Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi, 3(2), 276-291.
• Eccles, J. S., Barber, B. L., Stone, M. ve Hunt, J. (2003). Extracurricular activities and adolescent development. Journal of Social İssues, 59(4), 865-889.
• Erbil, Y. (2008). Mimarlık Eğitiminde “Yaparak/Yaşayarak Öğrenme”. Engineering Sciences, 3(3), 579-587.
• Falk, J. H. and Dierking, L. D. (2018). Learning from museums: Visitor experiences and the making of meaning. Routledge.
• Guthrie, J.T., Wigfield, A. and VonSecker, C. (2000). Effects of integrated instruction on motivation and strategy use in reading. Journal of Educational Psychology, 92(2), 331-341.
• Gürsoy, G. (2018). Fen öğretiminde okul dışı öğrenme ortamları. Electronic Turkish Studies, 13(11), 623-649.
• Haidari, S. M., Karakuş, F. and Kanadlı, S. (2024). Short and long-term effects of out-of-school learning activities on student achievement: A mixed-research synthesis. Educational Research Review, 100628.
• Harris, F. (2018). Outdoor learning spaces: The case of forest school. Area, 50(2), 222-231.
• Harvey, S. (2002). Nonfiction inquiry: Using real reading and writing to explore the world. Language Arts, 80(1), 12-22.
• Harvey, D. (2012). What is outdoor learning. Horizons, 57, 24-27.
• Huang, H., Tse, S. K., Chu, S. K. W., Xiao, X. Y., Lam, J. W. I., Ng, R. H. W. and Hui, S. Y. (2019). The correlation between out-of-school and in-school reading resources with primary school students' reading attainment. Information Research: An International Electronic Journal, 24(3), n3.
• Kılıç, H. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarının 5. sınıf öğrencilerinin güneş, dünya ve ay ünitesine yönelik akademik başarı ve tutumlarına etkisi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
• Korkmaz, Ö. ve Doğan, S. (2017). Okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimleri öğretiminde kullanımı: Öğrenci başarısı ve tutumu üzerine bir inceleme. İlköğretim Online, 16(3), 1215-1230.
• Kubat, U. (2018). Okul dışı öğrenme ortamları hakkında fen bilgisi öğretmen adaylarının görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (48), 111-135.
• Lai, C., Hu, X. and Lyu, B. (2018). Understanding the nature of learners’ out-of-class language learning experience with technology. Computer Assisted Language Learning, 31(1-2), 114-143.
• Lansiquot, R. D., Cunningham, T. D. and Cabo, C. (2019). Computational thinking and role-playing classroom: A case for game-based learning in an interdisciplinary context. In R. D. Lansiquot and S. P. MacDonald (Eds.), Interdisciplinary perspectives on virtual place-based learning (pp. 147–164). New York: Palgrave Pivot.
• Lincoln, Y. S. (2009). Ethical practices in qualitative research. In D. M. Mertens and P. E. Ginsberg (eds.), The handbook of social research ethics (pp. 150-169). Thousand Oaks: Sage.
• Marovah, T. and Ncube, H. (2024). The pedagogical value of museums in the teaching and learning of secondary school history: A historical thinking perspective. The Social Studies, 115(2), 81-91.
• Maswita, M. and Lubis, H. (2023). The use of the North Sumatra E-Museum on resource reading skills in anthropology. Al-Ishlah: Jurnal Pendidikan, 15(2), 2416–2424.
• Melber L. M. (2008). Informal learning and field trips: engaging students in standards- based experiences across the k-5 curriculum. Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
• Merriam, S. (2018). Nitel araştırma-desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Ed. S. Turan). Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Mertens, D. M. and Ginsberg, P. E. (2009). The handbook of social research ethics. Thousand Oaks: Sage.
• Miles, M. B. and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks: Sage.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024a). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Öğretim programları ortak metni. Ankara: MEB Yayınları.
• Moysey, S. M. J. and Lazar, K. B. (2019). Using virtual reality as a tool for field-based learning in the earth sciences. In R. D. Lansiquot and S. P. MacDonald (Eds.), Interdisciplinary perspectives on virtual place-based learning (pp. 99-126). New York: Palgrave Pivot.
• Nickel, K. L. (2022). Growing literacy skills with visual thinking strategies on virtual art museum tours. Literacy Practice and Research, 47(1), 1–12.
• Novick, R. (1999). Supporting early literacy development: Doing things with words in the real world. Childhood Education, 76(2), 70-75.
• Ocak, İ. ve Korkmaz, Ç. (2018). Fen bilimleri ve okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Field Education, 4(1), 18-38.
• Özdemir, E. (2020). Müze ve doğa gezilerinin öğrencilerin yazma becerileri üzerindeki etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 45-62.
• Özdemir, P. ve Çifçi, S. (2023). Farklı dinleme mekânlarının dinlediğini anlamaya etkisi. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 7(1), 1-26.
• Parker, R., Thomsen, B. S. and Berry, A. (2022). Learning through play at school–A framework for policy and practice. Frontiers in Education, 7, 751801.
• Pekin, M. and Bozdoğan, A. E. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin okul dışı çevrelere gezi düzenlemeye ilişkin öz yeterliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi: Tokat ili örneği. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, (17), 114-133.
• Reeves, R., Curran, D., Gleeson, A. and Hanna, D. (2023). A meta-analysis of the efficacy of virtual reality and in vivo exposure therapy as psychological interventions for public speaking anxiety. Behavior Modification, 46(4), 937–965.
• Reinders, H. (2011). Materials development for learning beyond the classroom. In P. Benson and H. Reinders (Eds.), Beyond the language classroom (pp. 175–189). England: Palgrave Macmillan.
• Saraç, H. (2017). Türkiye’de okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin yapılan araştırmalar: İçerik analizi çalışması. Eğitim Kuramları ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3(2), 60-81.
• Scharfenberg, F. J., Bogner, F. X. and Klautke, S. (2007). Learning in a gene technology lab with educational focus: Results of a teaching unit with authentic experiment. Biochemistry and Molecular Biology Education, 35, 28-39.
• Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Thousand Oaks, CA: Sage publications.
• Stickler, U. and Emke, M. (2011). Tandem learning in virtual spaces: Supporting non-formal and informal learning in adults. In P. Benson and H. Reinders (Eds.), Beyond the language classroom (pp. 146–160). England: Palgrave Macmillan.
• Sturm, H. and Bogner, F. X. (2010). Learning at workstations in two different environments: A museum and a classroom. Studies in Educational Evaluation, 36, 14-19.
• Su, Ş. ve Göloğlu-Demir, C. (2024). Okul dışı öğrenme faaliyetlerinin öğrencilerin tarihî eser ve kültür varlıklarını koruma konusundaki düşüncelerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(14), 149-162.
• Sundqvist, P. (2011). A possible path to progress: Out-of-school English language learners in Sweden. In P. Benson and H. Reinders (Eds.), Beyond the language classroom (pp. 106-118). England: Palgrave Macmillan.
• Şimşek, B. (2023). Dil öğretiminde sanal gerçeklik uygulamalarının kullanımı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 12(2), 816–836.
• Tal, T. (2012). Out-of-school: Learning experiences, teaching and students’ learning. In B. J. Fraser, K. Tobin and C. J. McRobbie (Eds.), Second international handbook of science education (Vol. 2, pp. 1109–1122). Dordrecht: Springer.
• Uğurlu, A. ve Sever, R. (2024). Investigation of anxiety levels of primary school teachers’ towards out-of-school learning environments, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 25(2), 670-690.
• Ustabulut, M. Y. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının okul dışı öğrenme ile ilgili görüşleri. Mavi Atlas, 9(1), 232-249.
• Utku, M. (2023). Sosyal bilgiler kültür ve miras öğrenme alanında okul dışı öğrenmenin çeşitli değişkenlere etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan.
• Ürey, M. ve Kaymakcı, S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi dersinde kullanılan okul dışı öğrenme ortamları ve uygulamaları hakkındaki görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 49(227), 7-32.
• Van Kraalingen, I. (2023). A systematized review of the use of mobile technology in outdoor learning. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 23(3), 203-221.
• Van Kraalingen, I. (2025). Digital competence in outdoor education. In S. K. Beames and P. T. Maher (Eds.), Routledge handbook of mobile technology, social media and the outdoors (pp. 58-66). London & New York: Routledge.
• Vygotsky, L. S. (1978). The role of play in development. In M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner and E. Souberman (Eds.), Mind in society: The development of higher psychological processes (pp. 92–104). Cambridge, MA: Harvard University Press.
• Waite, S., Bølling, M. and Bentsen, P. (2016). Comparing apples and pears?: a conceptual framework for understanding forms of outdoor learning through comparison of English Forest Schools and Danish udeskole. Environmental Education Research, 22(6), 868-892.
• Yakışan, O. (2025). Ders dışı etkinliklerin ortaokul Türkçe derslerinde kullanımı üzerine bir inceleme (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, E. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarını kullanma durumlarının değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(33), 94-127.
• Yin, R. K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları (İ. Günbayı, Çev.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Yücelşen, N., Akaslan, N., Topal, D. ve Genç, A. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarında Türkçe eğitimi: Sanal müze örneği. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 52-70.