The Relations Among Vocabulary, Text Reading Fluency, Word Reading, Reading Comprehension, and Listening Comprehension Skills of Third-Graders in Primary School

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 1 , 112 - 126 , 30.01.2026

Yaser Ceylan , Kasım Yıldırım

https://doi.org/10.16916/aded.1835049

https://izlik.org/JA66YR38LY

Öz

The present research aimed to explore the relationships between the vocabulary, text reading fluency, word reading, reading comprehension, and listening comprehension skills of third-graders in primary schools. The sample of the study consisted of 225 third-grade students studying a public primary school in Türkiye’s Batman Province. Of the students in the sample, 51.56% (n=116) were female and 48.44% (n=109) were male. The Peabody Picture Vocabulary Test was used in this study to measure the students' vocabulary. On the other hand, the Reading-Writing Assessment Battery (OYAB) developed by Ergül et al. (2021) was used to measure real word reading, pseudoword reading, listening comprehension, and reading comprehension skills. The presence of strong and significant correlations among the variables, as well as the significant relationship between word recognition and listening comprehension in the CFA model provided important conclusions about the validity of the Simple View of Reading model in the Turkish language. Thus, word reading and listening comprehension were found to be important components for reading comprehension in the Turkish language as well.

Anahtar Kelimeler

Simple View of Reading , word reading , linguistic comprehension , reading comprehension

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with research and publication ethics. All data used in the research were collected, analyzed, and reported in line with principles of scientific integrity and reliability. There is no conflict of interest associated with this study. The data obtained from participants were processed in accordance with confidentiality principles, were not shared with third parties, and were used solely for scientific purposes. No form of manipulation, falsification, or plagiarism was involved in the research process. When required, approvals from the relevant institution or ethics committee were obtained and documented in the manuscript.

Teşekkür

We would like to express our gratitude to Dr. Halil İbrahim Öksüz for his contributions to the analysis process of this thesis study.

İlkokul 3. Sınıf Öğrencilerin Kelime Hazinesi, Metin Okuma Akıcılığı, Kelime Tanıma, Okuduğunu Anlama ve Dinlediğini Anlama Becerileri Arasındaki İlişkiler

https://izlik.org/JA66YR38LY

Öz

Bu araştırmanın amacı ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin kelime hazinesi, kelime tanıma, metin okuma akıcılığı, okuduğunu anlama ve dinlediğini anlama becerileri arasındaki ilişkileri incelemektir. Korelasyonel tarama modeli tercih edilen araştırmanın çalışma grubu, Türkiye’nin güneyinde bulunan Batman İlinin Merkez İlçesinde yer alan bir resmi ilkokulda öğrenim gören 225 üçüncü sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışma grubunu oluşturan öğrencilerin %51,56’i (n=116) kız, %48,44’i ise erkektir (n=109). Bu çalışmada, öğrencilerin alıcı kelime dağarcığını ölçmek için Peabody Resimli Kelime Testi kullanılmıştır. Öte yandan anlamlı kelime okuma, anlamsız kelime okuma, metin okuma akıcılığı, dinlediğini anlama ve okuduğunu anlama becerilerinin ölçümü için Ergül vd. (2021) geliştirilen Okuma-Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB) kullanılmıştır. Araştırmada yer alan değişkenlerin birbiriyle güçlü anlamlı ilişkiler göstermesi ve DFA modelinde kelime tanıma ile dinlediğini anlama arasında anlamlı ilişkinin var olması Türkçede Okumanın Basit Görünümü modelinin geçerliliği hakkında önemli çıkarımlar sağlamaktadır. Böylece Türkçede de kelime tanıma ve dinlediğini anlamanın okuduğunu anlama becerisi için önemli bileşenler olduğunu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Okumaya ilişkin basit anlayış görüşü , kelime tanıma , dilsel anlama , okuduğunu anlama

Etik Beyan

Bu çalışma, araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan tüm veriler bilimsel dürüstlük ve güvenilirlik ilkeleri çerçevesinde toplanmış, analiz edilmiş ve raporlanmıştır. Çalışmada herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. Katılımcılardan elde edilen veriler gizlilik esaslarına göre işlenmiş, üçüncü kişilerle paylaşılmamış ve yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılmıştır. Araştırma sürecinde hiçbir şekilde manipülasyon, tahrifat veya intihale yer verilmemiştir. Gerekli görülen durumlarda ilgili kurum veya etik kurul izinleri alınmış olup bu izinler makalede belirtilmiştir.

Teşekkür

Bu tez çalışmasının analiz sürecine katkı sağlayan Dr. Halil İbrahim Öksüz’e teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Akyol, H. (2019). Programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri (9 ed.). Pegem Akademi.
• Akyol, H. (2014). Türkçe ilkokuma yazma öğretimi. Pegem Akademi.
• Arabacı, G. (2022). Öğrenme güçlüğü olan ve olmayan öğrencilerde akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(2), 365-388. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.700711
• Asadi, I. A., & Ibrahim, R. (2018). The simple view of reading model in the transparent and deep versions of arabic orthography. Reading Psychology, 39(6), 537-552. https://doi.org/10.1080/02702711.2018.1481477
• Asadi, I. A., & Kasperski, R. (2024). Reading comprehension in the Arabic diglossia: The SVR between the spoken and literary varieties. Journal of Psycholinguistic Research, 53(2), 27. https://doi.org/10.1007/s10936-024-10054-z
• Aydın, İ., & Çelebi, A. (2025). Yaratıcı dinleme stratejilerinin 6. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerilerine etkisi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 20, 151-170. https://doi.org/10.5281/zenodo.15018039
• Baştuğ, M., & Akyol, H. (2012). Akıcı okuma becerilerinin okuduğunu anlamayı yordama düzeyi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 5(4), 394-411.
• Beck, I. L., McKeown, M. G., & Kucan, L. (2002). Bringing words to life: Robust vocabulary instruction. Guilford.
• Bilge, H. (2019). Okuma, yazma ve konuşmada akıcılık ile okuduğunu anlama ve kelime hazinesi arasındaki ilişki (Tez No. 598375) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315757421
• Cain, K., & Oakhill, J. (2007). Children’s comprehension problems in oral and written language: A cognitive perspective. Guilford.
• Çetinkaya, F. Ç., Ateş, S., & Yıldırım, K. (2016). Prozodik okumanın aracılık etkisi: Lise düzeyinde okuduğunu anlama ve akıcı okuma arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Turkish Studies, 11(3), 809-820. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9339
• Dunn, L. M. (1959). Peabody picture vocabulary test. American Guidance Service.
• Ehri, L. C. (2005). Learning to read words: Theory, findings, and issues. Scientific Studies of Reading, 9(2), 167-188. https://doi.org/10.1207/s1532799xssr0902_4
• Elalmış, S. (2024). Farklı metin türlerinde okuduğunu anlama becerilerinin zihin kuramı becerileri açısından incelenmesi (Tez No. 869824) [Yüksek lisans tezi, Düzce Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Emiroğlu, S. (2021). Dinleme becerisinin dilsel yönü. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 259-282. https://doi.org/10.29000/rumelide.995299
• Ergül, C., Ökcün Akçamuş, M. Ç., Akoğlu, G., Kılıç Tülü, B., & Demir, E. (2021). A study on validity and reliability of the Literacy Assessment Battery (LAB) developed for primary school children. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 740-770. https://doi.org/10.16916/aded.874262
• Field, J. (2008). Listening in the language classroom. Cambridge University.
• Florit, E., & Cain, K. (2011). The simple view of reading: Is it valid for different types of alphabetic orthographies? Educational Psychology Review, 23(4), 553-576. https://doi.org/10.1007/s10648-011-9175-6
• Florit, E., Roch, M., Dicataldo, R., & Levorato, M. C. (2022). The simple view of reading in italian beginner readers: Converging evidence and open debates on the role of the main components. Learning and Individual Differences, 93, 101961. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2020.101961
• Gilakjani, A. P., & Ahmadi, M. R. (2011). A study of factors affecting efl learners’ english listening comprehension and the strategies for improvement. Journal of Language Teaching and Research, 2(5), 977-988.
• George, D., & Mallery, P. (2001). Spss for windows step by step: A simple guide and reference 10.0 update (3 ed.). Allyn and Bacon.
• Gough, P. B., & Tunmer, W. E. (1986). Decoding, reading, and reading disability. Remedial and Special Education, 7(1), 6-10. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/074193258600700104
• Gözalan, E., & Koçak, N. (2014). The effect of game-based training program on the 5-6 aged childrens vocabulary. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014(4), 115-121. https://doi.org/10.18493/kmusekad.12328
• Gustafson, S., Samuelsson, C., Johansson, E., & Wallmann, J. (2013). How simple is the simple view of reading? Scandinavian Journal of Educational Research, 57(3), 292-308. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.1080/00313831.2012.656279
• Høien‐Tengesdal, I. (2010). Is the simple view of reading too simple? Scandinavian Journal of Educational Research, 54(5), 451-469. https://doi.org/10.1080/00313831.2010.508914
• Hoover, W. A., & Tunmer, W. E. (2018). The simple view of reading: Three assessments of its adequacy. Remedial and Special Education, 39(5), 304-312. https://doi.org/https://doi.org/10.1177/0741932518773154
• Hoover, W. A., & Gough, P. B. (1990). The simple view of reading. Reading and Writing: An Interdisciplinary Journal, 2(2), 127-160. https://doi.org/10.1007/BF00401799
• Hudson, R. F., Lane, H. B., & Pullen, P. C. (2011). Reading fluency assessment and instruction: What, why, and how? The Reading Teacher, 58(8), 702-714. https://doi.org/10.1598/RT.58.8.1
• Huo, M. R. Y., Koh, P., Cheng, Y., Marinova-Todd, S. H., & Chen, X. (2021). The simple view of reading in French second language learners. Learning and Individual Differences, 92, 102082. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2021.102082
• Kanık Uysal, P. (2021). Akıcı okuma, okuduğunu anlama ve kelime hazinesinin geliştirilmesinde kullanılan bir yöntem: Okuma tiyatrosu. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 76-93. https://doi.org/10.16916/aded.817654
• Kendeou, P., Savage, R., & van den Broek, P. (2009). Revisiting the simple view of reading. British Journal of Educational Psychology, 79(2), 353-370. https://doi.org/10.1348/978185408X369020
• Keskin, H. K., Baştuğ, M., & Akyol H. (2013). Sesli okuma ve konuşma prozodisi: İlişkisel bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2),168-180.
• Kim, Y. S. G. (2017). Why the simple view of reading is not simplistic: Unpacking component skills of reading using a direct and indirect effect model of reading. Scientific Studies of Reading, 21(4), 310-333. https://doi.org/10.1080/10888438.2017.1291643
• Kintsch, W. (1998). Comprehension: A paradigm for cognition. Cambridge University.
• Kirby, J. R., & Savage, R. S. (2008). Can the simple view deal with the complexities of reading? Literacy, 42(2), 75-82. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/j.1741-4369.2008.00487.x
• Kurban, H. (2018). Akıcılık odaklı okuma eğitimi ile okuma becerilerinin geliştirilmesi (Tez No: 531556) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Lervåg, A., Hulme, C., & Melby-Lervåg, M. (2018). Unpicking the developmental relationship between oral language skillsand reading comprehension: It’s simple, but complex. Child Development, 89(5), 1821-1838. https://doi.org/10.1111/cdev.12861
• McNamara, D. S., Floyd, R. G., Best, R., & Louwerse, M. (2004). World knowledge driving young readers’ comprehension difficulties. Paper presented at the Proceedings of the 6th Annual Conference on Learning Sciences. Erlbaum.
• Miller, J., & Schwanenflugel, P. J. (2008). A longitudinal study of the development of reading prosody as a dimension of oral reading fluency in early elementary school children. Reading Research Quarterly, 43(4), 336-354. https://doi.org/10.1598/RRQ.43.4.2
• Nagy, W. E., & Townsend, D. (2012). Words as tools: Learning academic vocabulary as language acquisition. Reading Research Quarterly, 47(1), 91-108. https://doi.org/10.1002/rrq.011
• Öksüz, H. İ., & Akyol, H. (2023). Ön bilgi, okuma hataları ve kelime tanıma becerilerinin okuduğunu anlamaya etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(2), 269-282. https://doi.org/10.16916/aded.1210693
• Öksüz, H. İ., & Akyol, H. (2024). Effect of reciprocal teaching on comprehension, attention, rapid naming and working memory. Turkish Journal of Education, 13(3), 180-198. https://doi.org/10.19128/turje.1453025
• Öner, N. (2008). Türkiye’de kullanılan psikolojik testler. Bir başvuru kaynağı. Boğaziçi Üniversitesi.
• Özhan, T. (2019). İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin ve anlama düzeylerinin incelenmesi (Tez No: 585702) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Rasinski, T. V., Blachowicz, C., & Lems, K. (Eds.). (2005). Fluency instruction: Research-based best practices. Guilford.
• Rasinski, T. V. (2012). Why reading fluency should be hot!. The Reading Teacher, 65(8), 516-522. https://doi.org/10.1002/TRTR.01077
• Rasinski, T. V. (2004). Assessing reading fluency. Pacific Resources for Education and Learning.
• Perfetti, C. A., & Stafura, J. (2014). Word knowledge in a theory of reading comprehension. Scientific Studies of Reading, 18(1), 22-37. https://doi.org/10.1080/10888438.2013.827687
• Samuels, S. J. (2006). Reading fluency: Its past, present, and future. In T. Rasinski, C. Blachowicz, & K. Lems (Eds.), Fluency instruction: Research‑based best practices (pp. 7-20). Guilford.
• Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
• Snow, C. E. (2002). Reading for understanding: Toward a research and development program in reading comprehension. RAND Corporation.
• Sulak, S. E., & Sönmez, Y. (2019). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin sesli okuma prozodileri ve okuduğunu anlama düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 9(3), 521-527.
• Torgesen, J. K., Wagner, R. K., & Rashotte, C. A. (1997). Prevention and remediation of severe reading disabilities: Keeping the end in mind. Scientific Studies of Reading, 1(3), 217-234. https://doi.org/10.1207/s1532799xssr0103_3
• Vandergrift, L., & Goh, C. C. M. (2012). Teaching and learning second language listening: Metacognition in action. Routledge.
• Yekeler Gökmen, A. D., & Ulusoy, M. (2021). Dinlediğini anlama ve dinlemeye etki eden faktörler arasındaki ilişkiler. Eğitim ve Bilim, 46(205), 1-17. https://doi.org/10.15390/EB.2020.9066
• Yıldırım, K., Rasinski, T., & Kaya, D. (2017). 4-8. sınıflarda Türk öğrencilerin bilgi verici metinlerde akıcı okuma ve anlamaları. Eğitim ve Bilim, 42(192), 87-98. https://doi.org/10.15390/EB.2017.7318
• Yıldız, M. (2019). Kelime hazinesi ve anlama becerilerinin geliştirilmesi. A. Yavuz ve B. Yalçın (Ed.), Türkçe öğretimi: Öğretmen adayları ve öğretmenler için içinde (ss. 129-182). Eğitim. https://doi.org/10.14527/9786052419908.06