Determining the Problem Behavior Management Strategies of Preschool Teachers in Inclusive Settings

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 954 - 981, 31.12.2025

Yunus Emre Baştuğ , Hava Baştuğ

https://doi.org/10.17984/adyuebd.1721521

https://izlik.org/JA47GC97NC

Öz

Problem behavior refers to behaviors that are developmentally inappropriate, harmful to oneself or others, and systematically repeated. Such behaviors have a negative impact on the learning environment. The purpose of this study is to identify the challenges faced by preschool teachers working in inclusive/integration environments and the strategies they use to manage problem behaviors. To address this purpose, semi-structured interviews were conducted with 13 preschool teachers. The data were analyzed using thematic analysis and discussed in the context of the existing literature. The analysis yielded a total of 5 themes and 31 sub-themes. These themes were categorized under two main areas: perceived challenges and intervention strategies. Exploration of the themes revealed that teachers faced difficulties for many different reasons, such as inadequate physical/environmental resources in their classrooms, difficulties in collaboration processes, and limitations in interventions for problem behaviors. Furthermore, a key finding was that teachers mostly reported feeling inadequate and needing support when working with children with special needs

Anahtar Kelimeler

Preschool , Integration/Inclusive education , Problem behvior , Coping strategies , Individiuals with special needs

Kaynaştırma/Bütünleştirme Ortamlarına Görev Yapan Okul Öncesi Öğretmenlerinin Problem Davranışlarla Baş Etme Stratejilerinin Belirlenmesi

https://izlik.org/JA47GC97NC

Öz

Problem davranış, bireylerin bulundukları yaş grubunun özellikleri ile uyum göstermeyen, çevreye ve kendine zarar verici olan, sistematik bir şekilde tekrar eden olumsuz/istenmeyen davranışlardır. Bu davranışların eğitim öğretim sürecini olumsuz bir şekilde etkilediği bilinmektedir. Bu araştırmanın amacı kaynaştırma/bütünleştirme ortamlarında görev yapan okulöncesi öğretmenlerinin karşılaştıkları problemlerin ve problem davranışlarla baş etmeye yönelik başvurdukları stratejilerin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda 13 okulöncesi öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler tamamlandıktan sonra elde edilen bulgular kod, tema ve alt temalara ayrılarak analiz edilmiş ve alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Tüm bulgular bir arada değerlendirildiğinde toplamda 5 tema ve 31 alt temaya ulaşılmıştır. Bunlar yaşanan problemler ve bu problemlere yönelik müdahalelere ilişkin stratejileri içeren tema ve alt temalar olarak sunulmuştur. Tema ve alt temalar incelendiğinde, öğretmenlerin sınıflarında çevresel faktörlerden kaynaklanan yetersizlikler, iş birliği süreçlerinde yaşanan güçlükler ve problem davranışlara yönelik müdahalelerde sınırlılık gibi birçok farklı nedenden dolayı güçlüklerle karşılaştıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin özel gereksinimli bireylerle çalışmada kendilerini çoğunlukla yetersiz hissettikleri ve desteğe ihtiyaç duydukları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

problem davranış , baş etme stratejileri , Özel gereksinimli birey , Okulöncesi , kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi

Kaynakça

• Akıncı Düzel, S., & Girgin Akın, N. (2024). Okul öncesi dönemde eğitim alan özel gereksinimli çocukların eğitiminde yaşanan problemler üzerine yayımlanan araştırmaların incelenmesi. Journal of Sustainable Educational Studies (JSES), 5(2), 70–82.
• Aksoy, P. (2020). The challenging behaviors faced by the preschool teachers in their classrooms, and the strategies and discipline approaches used against these behaviors: The sample of United States. Participatory Educational Research, 7(3), 79–104. https://doi.org/10.17275/per.20.36.7.3
• Aksoy, V., & Şafak, P. (2020). 573 sayılı KHK’dan günümüze özel eğitimde eğitsel tanılama ve değerlendirme: Neredeyiz, nereye gitmeliyiz? Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 2(1), 47–67. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2020.0108
• Al-Hendawi, M., Hussein, E., & Darwish, S. (2025). Direct observation systems for child behavior assessment in early childhood education: A systematic literature review. Discovery Mental Health, 5, 21. https://doi.org/10.1007/s44192-025-00139-z
• Arslan Armutcu, O., Kurt, M., & Genel, M. (2024). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin BEP geliştirme sürecine ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 433–457. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1314006
• Austin, V. L., & Sciarra, D. T. (2012). Children and adolescents with emotional and behavioral disorders (M. Özekes, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Avramidis, E., Bayliss, P., & Burden, R. (2000). Student teachers’ attitudes towards the inclusion of children with special educational needs in the ordinary school. Teaching and Teacher Education, 16(3), 277–293. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(99)00062-1
• Aydoğdu, F., & Kılıç, D. (2016). Sınıf, okul öncesi ve özel eğitim öğretmenlerinin aile katılımına ilişkin tutumlarının incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 265–274.
• Bakkaloğlu, H., Sucuoğlu, N., & Yılmaz, B. (2019). Okul öncesi kaynaştırma sınıflarının kalitesi: Yordayıcı değişkenler. Eğitim ve Bilim, 44(199). https://doi.org/10.15390/EB.2019.7839
• Baş, Z., & Şimay, H. (2013). Okul öncesi kurumlarında karşılaşılan problem davranışlar ve öğretmenlerin baş etme yolları. Eğitişim Dergisi, 38(7), 31–40.
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
• Braungart, D. G. (2024). Special education teachers’ self efficacy perceptions on supporting students with problematic behavior: A qualitative descriptive study (Doktora tezi, National University).
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Atıf İndeksi.
• Cate, D., Diefendorf, M., McCullough, K., Peters, M., & Whaley, K. (2010). Quality indicators of inclusive early childhood programs/practices: A compilation of selected resources. National Early Childhood Technical Assistance Center (NECTAC).
• Dayı, E., & Töret, Z. (2021). Özel eğitim öğretmeni adaylarının iş birliğine ilişkin metaforik algıları. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 863–877. https://doi.org/10.33206/mjss.793039
• Derman, M. T. (2017). Early childhood education teachers’ strategies use in order to prevent aggressive behaviors in classes: The case of Turkey. Universal Journal of Educational Research, 5(7), 1127–1136. https://doi.org/10.13189/ujer.2017.050706
• Diken, İ. H., & Rutherford, R. B. (2005). First Step to Success early intervention program: A study of effectiveness with Native American children. Education and Treatment of Children, 444–465.
• Dönmez, E., & Dayı, E. (2024). Branş öğretmenlerinin bakış açısından özel eğitim okullarında problemleri çözme sürecindeki iş birliği. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 864–887. https://doi.org/10.51119/ereegf.2024.112
• Erbaş, D., Kırcaali İftar, G., & Tekin İftar, E. (2007). İşlevsel değerlendirme: Davranış sorunlarıyla başa çıkma ve uygun davranışlar kazandırma süreci (3. baskı). Kök Yayıncılık.
• Espy, K. A., Sheffield, T. D., Wiebe, S. A., Clark, C. A. C., & Moehr, M. J. (2011). Executive control and dimensions of problem behaviors in preschool children. Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 52(1), 33–46. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2010.02265.x
• Evertson, C. M., & Weinstein, C. S. (2006). Handbook of classroom management: Research, practice, and contemporary issues. Lawrence Erlbaum Associates.
• Flick, U. (Ed.). (2022). The SAGE handbook of qualitative research design. SAGE.
• Forlin, C. (2010). Teacher education for inclusion. In A. R. (Ed.), Confronting obstacles to inclusion (ss. 173–188). Routledge.
• Giola, M. N. (2023). Problem behavior in early childhood special education (Yüksek lisans tezi). Grand Valley State University ScholarWorks.
• Granger, K. L., Chow, J. C., Montesion, A., et al. (2025). Teacher’s classroom management self-efficacy and teacher–child conflict as a function of child ordinal behavior ranking. School Mental Health, 17, 90–105. https://doi.org/10.1007/s12310-025-09741-6
• Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (2004). Competing paradigms in qualitative research: Theories and issues. In S. N. Hesse Biber & P. Leavy (Eds.), Approaches to qualitative research: A reader on theory and practice (ss. 17–38). Oxford University Press.
• Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903.
• Günden, T. S. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki çocukların problem davranışlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Eskişehir, Türkiye.
• Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Güzelyurt, T., Birge, F., & Ökten, A. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin aile katılımına ilişkin görüşleri. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 2(1), 64–74. https://doi.org/10.33400/kuje.538425
• Hanline, M. F., Eldridge, J. N., & Robbins, A. (2024). Meta-synthesis of qualitative studies: Inclusion in the early childhood years. Infants & Young Children, 37(4), 294–315. https://doi.org/10.1097/IYC.0000000000000274
• Kara, İ., & Dikici Sığırtmaç, A. (2022). Çocukların duygu düzenleme becerileri ve problem davranışları ile öğretmen ve ebeveynlerinin duygu düzenleme ve öğretmenlerin sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 887–908. https://doi.org/10.17755/esosder.1022643
• Kargın, T., Acarlar, F., & Sucuoğlu, B. (2003). Öğretmen, yönetici ve anne babaların kaynaştırma uygulamalarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(2), 55–76. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000207
• Karlsudd, P. (2021). Promoting diversity and belonging: Preschool staff’s perspective on inclusive factors in the Swedish preschool. Education Sciences, 11(3), Article 104. https://doi.org/10.3390/educsci11030104
• Kaya, İ., Özgenel, M., Taşkın, Z., Şehir, S., & Çomak, N. (2021). Türkiye’de “problem davranış” konulu lisansüstü tezlerin incelenmesi (2000–2020): Bir durum çalışması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40), 21–32.
• Kılıç, M., Kalkan, S., & Avcı, C. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuklardaki problem davranışı belirleme ve davranışa müdahale stratejileri. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 38–52. https://doi.org/10.33308/26674874.2021351239
• Kocaoğlu, A., Acartürk, H. T., İskenderoğlu, A., & Çelenk, H. B. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarına ilişkin görüş ve önerileri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 47–69. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1166194
• Levin, J., & Nolan, F. (2007). Principles of classroom management: A professional decision making model. Pearson Allyn and Bacon.
• Malterud, K., Siersma, V. D., & Guassora, A. D. (2016). Sample size in qualitative interview studies: Guided by information power. Qualitative Health Research, 26(13), 1753–1760. https://doi.org/10.1177/1049732315617444.
• Melekoğlu, M., Paftalı, A. T., & Melekoğlu, M. A. (2015). Öğrenciyi tanıma ve problem davranışları belirlemede öğrencilerin çizdikleri resimleri inceleme eğitim programının öğretmen uygulamalarına etkisi. Eğitim ve Bilim, 40(181). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2015.4280
• Merrell, K. W., & Harlacher, J. E. (2011). Behavior rating scales. In Personality assessment (ss. 259–292). Routledge.
• Metin, N. (2018). Okul öncesi kaynaştırma sınıfında öğretmen. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 2(2), 428–439. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.196720182279
• Miles, M. B., Huberman, A. M., & Huberman, M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
• Noble, H., & Smith, J. (2015). Issues of validity and reliability in qualitative research. Evidence Based Nursing, 18(2), 34–35. https://doi.org/10.1136/eb-2015-102054
• Odom, S. L. (2000). Preschool inclusion: What we know and where we go from here. Topics in Early Childhood Special Education, 20(1), 20–27. https://doi.org/10.1177/027112140002000104
• Özbey, S. (2010). Okul öncesi çocuklarda uyum ve davranış problemleriyle başa çıkmada ailenin rolü. Aile ve Toplum, 11(6), 10–18.
• Özdemir, S., & Tepeli, K. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin saldırgan davranışlarla baş etme stratejilerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 51–70.
• Özoruç, N., & Sığırtmaç, A. D. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin mülteci çocukların eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 51(233), 237–258. https://doi.org/10.37669/milliegitim.779155
• Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Pegem Akademi.
• Sadık, F. (2002). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içinde karşılaştıkları problem davranışlar. Öğretmen Dünyası, 23(272), 31–34.
• Sucuoğlu, N. B., Bakkaloğlu, H., Akalin, S., Demir, Ş., & İşcen Karasu, F. (2015). The effects of the preschool inclusion program on teacher outcomes in Turkey. Journal of Early Childhood Teacher Education, 36(4), 324–332. https://doi.org/10.1080/10901027.2015.1105328
• Tanış, İ., & Özgün, Ö. (2022). Sığınmacı çocuklarla çalışan okul öncesi öğretmenlerinin deneyimleri: Çokkültürlü bir bakış açısı. Ege Eğitim Dergisi, 23, 23–39. https://doi.org/10.12984/egeefd.1036816
• Tracy, S. J. (2013). Qualitative research methods: Collecting evidence, crafting analysis, communicating impact. Wiley Blackwell.
• Türker Üçüncü, Ş., & Aktan Acar, E. (2021). Erken çocukluk dönemindeki sığınmacı ve Türk asıllı çocukların okula uyum sürecinin analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 11, 221–248. https://doi.org/10.21733/ibad.902805
• Viera, C. A. (2023). Case study as a qualitative research methodology. Performance Improvement Journal, 62(4), 125–129.
• Wahman, C. L., Steed, E. A., & Leech, N. (2025). Early childhood teachers’ use of Pyramid Model practices. Journal of Early Intervention, Advance online publication. https://doi.org/10.1177/10538151251338054
• Whitaker, T., & Breaux, A. (2013). 50 ways to improve student behavior: Simple solutions to complex challenges. Routledge.
• Yağan Güder, S., Alabay, E., & Güner, E. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarında karşılaştıkları davranış problemleri ve kullandıkları stratejiler. İlköğretim Online, 17(1), 414–430. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.413792
• Yalım, Z., Bölükbaşı, R., Özen, S., & Güven, N. (2024). Etkili sınıf yönetimi için stratejiler: İlkokul öğretmenlerine yönelik bir araştırma. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(2), 829–841.
• Yanık, Ş. (2016). İşitme yetersizliği olan ilkokul öğrencilerinin kaynaştırma ortamlarına yönlendirme ve yerleştirme süreçlerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yücesoy Özkan, Ş. (2013). Okul öncesi sınıflarında sınıf yönetimi ve problem davranışların kontrolü. In B. Sucuoğlu & H. Bakkaloğlu (Ed.), Okul öncesinde kaynaştırma. Kök Yayıncılık.