The Relationship Between Teachers' Perceptions of Organizational Dignity and Organizational Identification

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 223 - 252, 25.03.2026

Zerrin Önen , Mahire Aslan

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1685006

https://izlik.org/JA64GA86UX

Öz

The study aims to examine the relationship between teachers' perceptions of organizational dignity and organizational identification among those working at the primary, secondary, and high school levels in Gaziantep. Additionally, it investigates the impact of teachers' demographic and professional characteristics on these perceptions. The investigation employed a quantitative research approach and was executed under a correlational survey design framework. Teachers' perceptions of organizational dignity were measured using a 36-item scale encompassing four dimensions, while organizational identification was assessed with a six-item, one-dimensional scale. Data were collected from a sample based on population information provided by the Gaziantep Provincial Directorate of National Education and analyzed using descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA, Pearson correlation, and multiple regression analyses with SPSS software. The study results indicate that teachers generally exhibit moderate levels of both organizational dignity and organizational identification. Among the dimensions of organizational dignity, the highest scores were recorded for the professional perception dimension, while the organizational practices dimension received relatively lower scores. When examined by gender, male teachers demonstrated higher perceptions in the sub-dimensions of autonomy and value as well as organizational practices. Moreover, both organizational dignity and identification levels tended to increase with greater seniority, with teachers having 16 years or more of experience showing notably more positive perceptions. Finally, correlation and regression analyses revealed that perceptions of organizational dignity positively and significantly predict organizational identification.

Anahtar Kelimeler

Teacher , Dignity , Organizational dignity , Identification , Organizational identification

Öğretmenlerin Örgütsel Saygınlık Algıları ile Örgütsel Özdeşleşme Algıları Arasındaki İlişki

https://izlik.org/JA64GA86UX

Öz

Bu çalışmanın amacı Gaziantep ilindeki ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde görev yapan öğretmenlerin örgütsel saygınlık algıları ile örgütsel özdeşleşme algıları arasındaki ilişkiyi saptamak ve öğretmenlerin demografik ve mesleki özelliklerinin bu algılara etkisini incelemektir. Nicel araştırma deseni benimsenen çalışma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmada, öğretmenlerin örgütsel saygınlık algılarını ölçmek amacıyla 36 maddelik ve dört boyuttan oluşan örgütsel saygınlık ölçeği ile altı madde ve tek boyuttan oluşan örgütsel özdeşleşme ölçeği kullanılmıştır. Veriler, Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün sağladığı evren bilgisine dayanan örneklem üzerinden toplanmış ve SPSS programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, öğretmenlerin genel olarak orta düzeyde örgütsel saygınlık ve özdeşleşme algısına sahip olduklarını göstermiştir. Öğretmenlerin örgütsel saygınlık algılarına ilişkin mesleki algı boyutunda en yüksek, örgütsel uygulamalar boyutunda ise nispeten daha düşük değerler elde edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel saygınlık algıları cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde erkek öğretmenlerin özgürlük ve değer ile örgütsel uygulamalar alt boyutlarında daha yüksek saygınlık algıları sergilediği gözlemlenmiştir. Örgütsel saygınlık ve örgütsel özdeşleşme algıları kıdem değişkenine göre incelendiğinde kıdem süresinin artmasıyla birlikte hem örgütsel saygınlık hem de örgütsel özdeşleşme algılarında da bir artış gözlendiği, özellikle 16 yıldan fazla mesleki deneyime sahip öğretmenlerin daha olumlu bir bakış açısına sahip oldukları belirlenmiştir. Son olarak yapılan korelasyon ve regresyon analizleri örgütsel saygınlık algısının örgütsel özdeşleşme algısında pozitif ve anlamlı bir etki oluşturduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen , Saygınlık , Örgütsel saygınlık , Özdeşleşme , Örgütsel Özdeşleşme

Etik Beyan

Bu çalışma, İnönü Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma Etik Kurulu Komitesinin 2021/15-8 karar sayısı ve 23.08.2021 tarihli onayı ile gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

• Akman, Y. (2017). Öğretmenlerin algılarına göre iş motivasyonu ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişki. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 71-88.
• Akpınar, A. (2014). Okullardaki insan ilişkileri düzeyi ile öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
• Alcan, E. E. (2018). Öğretmenlerin örgütsel destek, örgütsel özdeşleşme ve örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
• Aliyev, Y. (2014). Örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişki: Bir araştırma [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Argon, T., & Ekinci, S. (2016). İlk ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm düzeylerine ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 1-19. Aron, R. (1986). Sosyolojik Düşüncenin Evreleri (Çev.K. Alemdar). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları No 278. (Orijinal çalışma 1967 yılında yayımlandı.)
• Ashforth, B. E., & Mael, F. (1989). Social identity theory and the organization. Academy of Management Review, 14(1), 20-39.
• Atmaca, T. (2020). Öğretmenlerin toplumsal sayginlik ve imajlarina olumsuz etki eden faktörlerin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 34(1), 152-167.
• Aytekin, M. (2020). Öğretmenlerin duygusal emeği ile örgütsel özdeşleşmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
• Baker, S. J., & Lucas, K. (2017). Is it safe to bring myself to work? Understanding LGBTQ experiences of workplace dignity. Canadian Journal of Administrative Sciences, 34(2), 133-148.
• Bal, M. (2017). Dignity in the workplace: New theoretical perspectives. Springer.
• Beltekin, N. (2018). Veri toplama araçları. K. Beycioğlu, N. Özer ve Y. Kondakçı (Ed.), Eğitim yönetiminde araştırma içinde (ss. 111-131). Pegem Akademi.
• Best, J., W., & Kahn, J. V. (2006). Research in education (10th ed.). Pearson Education Inc.
• Bolton, S. C. (2007). Dignity in and at work: Why it matters. In S. C. Bolton (Ed.), Dimensions of dignity at work (pp. 3–16). Oxford: Butterworth-Heinemann.
• Bozkurt, E., & Kutlu, H. (2021). Öğretmenlik mesleğinin imajı: Toplumsal algı, mesleğin doğası, saygınlık ve gelecekteki durumuna ilişkin deneyimler. Uygulamada Eğitim ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(2), 114–142.
• Brennan, A., & Lo, Y. S. (2007). Two conceptions of dignity: Honour and self-determination. In J. E. Malpas & Norelle Lickiss (Eds.), Perspectives on human dignity: A conversation (pp. 43-58). Springer.
• Büyüköztürk, S., Kılıç Çakmak, E., Akgün, O. E., Karadeniz, S., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
• Can, A. (2017). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. (5. baskı). Pegem Akademi.
• Coghlan, S. (2018). The moral depth of human dignity. Philosophical Investigations, 41(1), 70-93. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
• Cotterrell, R. (2011). Justice, dignity, torture, headscarves: Can Durkheim’s sociology clarify legal values?. Social & Legal Studies, 20(1), 3-20.
• Cresswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Thousands Oaks, London: Sage.
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA:Sage.
• Crowley, M. (2013). Gender, the labor process and dignity at work. Social Forces, 91(4), 1209-1238. Erden, M. (2007). Eğitim bilimlerine giriş. Arkadaş Yayınevi.
• Erzen, Z., & Epçaçan, C. (2018). Öğretmen görüşlerine göre öğretmenlerin toplumdaki saygınlığının incelenmesi. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 4(9), 331-345.
• Fedai, G. Ç. (2022). Örgütsel yıldırmanın örgütsel özdeşleşme ve işten ayrılma niyeti üzerine etkisi – Bankacılık sektöründe bir uygulama [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Sage.
• George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update. Boston: Pearson.
• Göker, S. D., & Gündüz, Y. (2017). Dünya ölçeğinde öğretmenlerin saygınlık statüsü ve özlük hakları. Milli Eğitim Dergisi, 46(213), 177-196.
• Gravetter, F. J., & Forzano, L. B. (2015). Research methods for the behavioral sciences (5th ed.). Linda Schreiber-Ganster.
• Habermas, J. (2010). The concept of human dignity and the realistic utopia of human rights. Metapilosophy, 41(4), 464-480.
• Hanna, R. (2021). A theory of human dignity [Unpublished master’s thesis]. https://www. academia. edu/44826196/A_Theory_of_Human_Dignity_Final_draft_version_January_2021.
• Hatipoğlu, G. (2022). Örgütsel saygınlık ile örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkide sosyal rol kimliğinin ve örgütsel tinselliğin aracı rolü [Yayınlanmamış Doktora tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
• Hodson, R. (2004). The Dignity of research. Contemporary Sociology, 33(1), 17-20.
• Hoşgörür, T. (2017). Öğretmenlerin mesleki profesyonellikleri ile saygınlıklarını yitirme kaygıları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(3), 387-424.
• Ikechukwu, O. B., & Jude, O. (2019). Reification and the ontology of human dignity. Journal of Philosophy and Ethics, 1(3), 14-21.
• İşcan, Ö. F. (2006). Dönüştürücü/etkileşimci liderlik algısı ve örgütsel özdeşleşme ilişkisinde bireysel farklılıkların rolü. Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11, 160-177.
• Jacobson, N. (2007). Dignity and health: A review. Social Science & Medicine, 64, 292-302. Jacobson, N. (2009). A taxonomy of dignity: A grounded theory study. BMC International Health and Human Rights, 9(3). Joan Yalden, B., & McCormack, B. (2010). Constructions of dignity: A pre‐requisite for flourishing in the workplace?. International Journal of Older People Nursing, 5(2), 137-147.
• Keser Özmantar, Z. (2018). Örnekleme yöntemleri ve örneklem süreci. K. Beycioğlu, N. Özer ve Y. Kondakçı (Ed.), Eğitim yönetiminde araştırma içinde (ss. 88-109). Pegem Akademi.
• Khademi, M., Mohammadi, E., & Vanaki, Z. (2012). Nurses’ experiences of violation of their dignity. Nursing Ethics, 19(3), 328-340.
• Konan, N., & Kömürcü, E. (2021). Öğretmene duyulan saygıyı arttıracak iyi davranışlara ilişkin öğretmen algıları. N. Tyfekçı, A. Korkut ve H. Karacan. (Editörler). Eurasian Conference on Language & Social Sciences. Kosovo, Gjakova, ss. 747- 770. Lamers, L. (2020). Dignified gig work: Towards better conditions for algorithmic management [Unpublished master’s thesis]. University of Twente.
• Lawless, J., & Moss, C. (2007). Exploring the value of dignity in the work-life of nurses. Contemporary Nurse, 24(2), 225-236.
• Lucas, K. (2017). Workplace dignity. The international Encyclopedia of Organizational Communication, 4, 2549-2562.
• Lucas, K., Kang, D., & Li, Z. (2012). Workplace dignity in a total institution: Examining the experiences of Foxconn’s migrant workforce. Journal of Business Ethics, 114(1), 91-106.
• Mael, F., & Ashforth, B. E. (1992). Alumni and their alma mater: A partial test of the reformulated model of organizational identification. Journal of Organizational Behavior, 13(2), 103-123.
• McMillan, J. H., & Schumacher, S. (2014). Research in education: Evidence-based inquiry (7th ed.). Pearson Education Limited.
• Meydan, C. H. & Polat, M. (2013). Bir örgüt formu olarak okul ile özdeşleşmede akademik başarı ve özdisiplinin rolü. Eğitim ve Bilim, 38(167).
• Mills, G. E., & Gay, L. R. (2018). Educational research: Competencies for analysis and applications (12th ed.). Pearson.
• Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th ed.). Essex: Pearson Education Limited.
• Polat, S. (2022). Eğitim kurumlarında sürdürülebilir liderlik, örgütsel adalet ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Kültür Üniversitesi.
• Punch, K. F. (2013). Introduction to social research: Quantitative and qualitative approaches (3rd ed.). London: Sage.
• Roberts, P., & Priest, H. (2006). Reliability and validity in research. Nursing Standard, 20(44), 41-46.
• Serinkan, C., & Tülü, M. (2021). Örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm ilişkisi: Pamukkale üniversitesindeki idari personele yönelik bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 6(14), 48-70.
• Sulmasy, D. P. (2013). The Varieties of human dignity: A logical and conceptual analysis. Medicine, Health Care and Philosophy, 16(4), 937- 944.
• Thibault,T. (2022). Dignity at work, Unpublished Doctoral Thesis, Saint Mary’s University, Nova Scotia, Canada.
• Tiwari, A. & Sharma, R. R. (2019). Dignity at the workplace: Evolution of the construct and development of workplace dignity scale. Frontiers in Psychology, 10(2581).
• Topkaya, N., Altınkurt, Y., Yılmaz, K., & Dilek, S. A. (2013). Saygınlığını yitirme kaygısı ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkiler. Akademik Bakış Dergisi, 36, 1-20.
• Topkaya, N., Şahin, E., & Gençoğlu, C. (2019). Üniversite öğrencilerinde saygınlığını yitirme kaygısı. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 111-143.
• Türk Dil Kurumu. (2011). Saygınlık. Güncel Türkçe sözlük içinde. Accessed on January 10, 2024, from https://sozluk.gov.tr/
• Tüysüzoğulları, E. (2010). Orta öğretim kurumlarında yönetici ve öğretmenlerin kurumsal itibara ilişkin algılamaları: Kastamonu uygulaması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi.
• Tüzün, İ. K. (2006). Örgütsel güven, örgütsel kimlik ve örgütsel özdeşleşme ilişkisi; uygulamalı bir çalışma [Yayınlanmamış Doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Ural, A. (2020). Öğretmen saygınlığına özenli bir saldırı.https://www.birgun.net/haber/ogretmen-sayginligina-ozenli-bir-saldiri-317879
• Uzun, T. (2018). Okullarda algılanan örgütsel adalet, yönetici desteği ve örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişkiler. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(4), 776-789.
• Ünal, L. I. (2011). Öğretmenliğe ve öğretmen yetiştirmeye ilişkin ekonomi politik bir çözümleme., S. A. Kilimci (Ed.), Türkiye’de öğretmen yetiştirme içinde (ss. 3-23). Pegem Akademi Yayınları.
• Van Dick, R. & Wagner, U. (2002). Social identification among school teachers: Dimensions, foci, and correlates. European Journal of Work and Organizational Psychology, 11(2), 129-149.
• Van Dick, R., Wagner, U., Stellmacher, J. & Christ, O. (2005). Category salience and organizational identification. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 78, 273-285.
• Yılmaz, İ., &Alabaş, R. (2019). Okul yöneticilerinin saygınlıklarının belirlenmesi: Bir durum çalışması. Elementary Education Online, 18(4), 2128-2146.