Reasons Why Female School Administrators Turnover Their Administrative Positions: A Phenomenological Study

Öz

This study aims to analyze the reasons for turnover of female school administrators. The study employs a phenomenological study design, which is one of qualitative research approaches. The participants in the study comprise 7 women teachers who meet the criterion of having turned over administration in the last five years and are still working as teachers in public schools. For data collection, a semi-structured interview form was used, and the data were analyzed through content analysis. The findings show that personal, work-related, and external factors are important in turnover. Lack of time for private life and multiple roles in terms of individual reasons, lack of financial assets, excessive workload, gender discrimination, and lack of appreciation among work-related reasons; and pressure groups as external reasons come to the fore. When changes in female administrators who turned over their administrative positions were examined, the subcategories of being able to spend more time on themselves, decreased stress in their personal lives, and developing empathy towards administrators in their professional lives were found. When examining female teachers’ opinions on whether they would like to return to administratorship, it was found that they overwhelmingly expressed a desire to become an administrator, but only if they became a school principal. While the reasons for turnover were similar for both male and female administrators, factors such as gender perception, multiple roles, and glass ceiling syndrome were found to be distinguishing factors in women’s turnover from administrative positions in education.

Anahtar Kelimeler

• female school administrators
• gender
• turnover

Kadın Okul Yöneticilerinin Yöneticilik Görevinden Ayrılma Nedenleri: Bir Olgubilim Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, kadın okul yöneticilerinin görevden ayrılma nedenlerinin incelenmesidir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını son beş yıl içinde kendi isteğiyle okul yöneticiliği görevinden ayrılmış olmak ve halen bir devlet okulunda öğretmen olarak çalışıyor olmak ölçütünü sağlayan yedi kadın öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmanın verilerinin toplanmasında yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve veriler içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, kadın okul yöneticilerinin görevden ayrılmalarında bireysel, işe ilişkin ve dışsal nedenlerin ön plana çıktığı görülmüştür. Bireysel nedenler açısından özel hayata zaman ayıramama ve çoklu rol çatışması; işe ilişkin nedenler arasında yöneticiliğin maddi getirisinin olmaması, iş yükünün fazla olması, cinsiyet ayrımcılığı ve takdir görememe; dışsal nedenler olarak ise baskı grupları nedenleri ön plana çıkmıştır. Görevden ayrılan kadın yöneticilerin görevden ayrıldıktan sonraki değişimleri incelendiğinde, bireysel yaşama ilişkin kendine daha fazla zaman ayırma ve azalan stres; mesleki yaşama ilişkin ise yöneticilere dönük empati geliştirme alt kategorileri öne çıkmıştır. Kadın öğretmenlerin tekrar yöneticilik yapmak isteyip istemediklerine dair görüşleri incelendiğinde ise ağırlıklı olarak yöneticilik yapmak istedikleri ancak okul müdürü olma koşulu ile bu isteklerini dile getirdikleri bulunmuştur. Erkek ve kadın tüm yöneticiler açısından görevden ayrılma nedenleri benzerlik gösterse de toplumsal cinsiyet algısı, çoklu rol çatışması, cam tavan sendromu gibi etkenlerin kadınların yöneticilik görevlerinden ayrılmalarında ayırıcı etkenler olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• görevden ayrılma
• kadın okul yöneticileri
• toplumsal cinsiyet

Kaynakça

1. Akın Acuner, Ş. (2019). Kadın çalışanların kariyer geliştirme sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (23), 35–52. https://doi.org/10.18092/ulikidince.456582
2. Akın, U. (2009). Okul yöneticilerinin seçimi ve yetiştirilmesi: Türkiye ve seçilmiş ülkelerden farklı uygulamalar, karşılaştırmalar. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 1-30.
3. Akman, Y. (2016). Okul yöneticilerinin öğretmenliğe dönüş sürecine ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 16(2), 319-334. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2016.16.2-5000194930
4. Aksöz, F., ve Eroğlu Durkal, M. (2021). Çalışma hayatında kadınların karşılaştıkları sorunlar: Kayseri ilinde çalışan kadın öğretmenler üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 59, 141–176. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.801617
5. Atış, D., ve Korucuoğlu, T. (26-27 Aralık 2023). Okul yöneticiliğinden öğretmenliğe: Eğitim sisteminin içinden bir bakış [Sözlü Bildiri]. Öğretmenlerin Gözüyle Cumhuriyet’in 100. Yılında Eğitim Sempozyumu, Ankara, Türkiye.
6. Ayrancı, E., & Gürbüz, T. (2012). Considering glass ceiling in Turkey: Ideas of executives in education sector regarding women in the workplace. International Journal of Human Resource Studies, 2(4), 126-151. https://doi.org/10.5296/ijhrs.v2i4.2583
7. Bakioğlu, A., ve Demirbilek, M. (2019). Okul müdür yardımcılarının görevlerinden ayrılma nedenleri. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 52(3), 737-770. https://doi.org/10.30964/auebfd.505268
8. Balcı, A. (2021). Okul yöneticiliğinin meslekleşmesi. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4(2), 62-78. https://doi.org/10.52848/ijls.880112

9. Balyer, A. (2017). School principals’ views on administration work, their “Frequent Turnover” and its effects on their work. The Qualitative Report, 22(5), 1471-1487. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2017.2719
10. Bartanen, B., Grissom, J. A., & Rogers, L. K. (2019). The impacts of principal turnover. Educational Evaluation and Policy Analysis, 41(3), 350-374. https://doi.org/10.3102/0162373719855044
11. Barutçugil, İ. (2002). İş yaşamında kadın yönetici. Kariyer Yayınları.
12. Başaran, İ. E (1994). Türkiye eğitim sistemi (2. Baskı). Kadıoğlu Matbaası.
13. Baykal Narcıkara, E. (2018). Sosyal kimlik teorisi perspektifiyle kraliçe arı sendromu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 159-176.
14. Beştaş Marakçı, D., ve Tösten, R. (2023). Okul yöneticiliğinden öğretmenlik mesleğine dönüşte yaşanan sorunların incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (34), 334-368. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1308477
15. Bilgin, N., Dokumacı, Ö., & Zeybek, N. T. (2025). Öğretmenlerde cam tavan sendromu: Nitel araştırma. International Journal of Original Educational Research, 3(2), 130–147.
16. Branch, G. F., Hanushek, E. A., & Rivkin, S. G. (2008). Principal turnover and effectiveness. Unpublished manuscript. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
17. Cerit, Y. (13-15 Eylül 2006). İlköğretim okulu yöneticilerinin görevlerinden ayrılmalarına neden olan faktörler. [Sözlü Bildiri], 15. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Muğla, Türkiye.
18. Ceylan Çapar, M., ve Ceylan, M. (2022). Durum çalışması ve olgubilim desenlerinin karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 295-312.
19. Coşkun Demirpolat, B. (2016). Büyük göç: Okul yöneticilerinin öğretmenliğe dönüşü. The Journal of International Education Science, 3(8), 127-150.
20. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
21. Davis, B., & Anderson, E. (2021). Visualizing differential principal turnover. Journal of Educational Administration, 59(2), 177-198. https://doi.org/10.1108/JEA-03-2020-0054
22. Demirbilek, M., ve Bakioğlu, A. (2019). Okul müdür yardımcılarının görevlerinden ayrılma nedenleri. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 52(3), 737-770. https://doi.org/10.30964/auebfd.505268
23. Demirkol, M., Doğan, A., ve Özdemir, T. Y. (2024). Okul yöneticilerinin zihinsel iş yüküne ilişkin görüşleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 430-445. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1220344
24. Demirkol, M., Orhan, M., ve Özdemir, T. Y. (2022). Öğretmenlerin okul yöneticiliğini tercih etme / etmeme nedenleri. Tarih Okulu Dergisi (Journal of History School), 15(61), 4289–4312. https://doi.org/10.29228/joh.66777
25. Doyle Fosco, S. L., Brown, M. A., & Schussler, D. L. (2025). Factors affecting educational leader wellbeing: Sources of stress and self-care. Educational Management Administration & Leadership, 53(3), 582–601. https://doi.org/10.1177/17411432231184601
26. Dreher, G. F. (2003). Breaking the glass ceiling: The effects of sex ratios and work-life programs on female leadership at the top. Human Relations, 56(5), 541-562. https://doi.org/10.1177/0018726703056005002
27. Erdem, R., ve Yılmaz, N. (2021). Yönetimde attan düşme sendromu. Erdem, R., ve Yelsiz, M. (Eds.), Yönetim hastalıkları içinde (ss-507-528). Siyasal Kitabevi.
28. Erginer, A., ve Köse, M. F. (2012). Okul yöneticilerinin yöneticiliği tercih ve bırakma nedenlerine ilişkin nitel bir çalışma. e-Journal of New World Sciences Academy, 7(4), 14–28. https://doi.org/10.12739/10.12739
29. Erkol Toptaş, D. (2023). Challenges faced by female managers and proposed solutions. Eurasian Academy Of Sciences Social Sciences Journal, 51(51), 97-109. https://doi.org/10.17740/eas.soc.2023.V51.06
30. Gates, S. M., Ringel, J. S., Santibañez, L., Guarino, C., Ghosh-Dastidar, B., & Brown, A. (2006). Mobility and turnover among school principals. Economics of Education Review, 25(3), 289–302. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2005.01.008
31. Ghundol, B., & Muthanna, A. (2025). Perceptions and experiences of female academics on barriers in obtaining and continuing leadership roles at higher education. International Journal of Educational Research, 130, 102534. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2025.102534
32. Godden, L., & Kutsyuruba, B. (2023). Hermeneutic phenomenology. In J. M. Okoko, S. Tunison & K. D. Walker (Eds), Varieties of qualitative research methods: Selected contextual perspectives (pp: 225-231). Springer
33. Grissom, J. A., & Bartanen, B. (2019). Principal effectiveness and principal turnover. Education Finance and Policy, 14(3), 355-382. https://doi.org/10.1162/edfp_a_00256
34. Güzel, E., Güzel, E. D., Yıldırım, M., ve Güzel, E. S. (2023). Okul yöneticilerinde iş yaşam dengesi ve sonuçları, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(3): 355-368. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1188
35. Halaçlı, B. (2018). Çalışan kadın personelin kariyer gelişimi: Eğitim sektöründe kıyaslamalı bir araştırma: Denizli örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
36. Hansen, C. (2018). Why rural principals leave. The Rural Educator, 39(1), 41-53. https://doi.org/10.35608/ruraled.v39i1.214
37. Hertling, E. (2001). Retaining principals. Eric Digest Number, 147. Retrieved June, 17, 2025 from https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED454567.pdf
38. Jackson, J. C. (2001). Women middle managers’ perception of glass ceiling. Women in Management Review, 16(1), 30-41. https://doi.org/10.1108/09649420110380265
39. Jackson, K., & Bazeley, P. (2019). Qualitative data analysis with Nvivo (3rd. Ed.). Sage Publications.
40. Karadaş, H., ve Tekin Yıldırım, M. (2025). Okul yöneticiliğinde kadın olma deneyimine ilişkin zorluklar ve engeller. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 104–116. https://doi.org/10.17556/erziefd.1575001
41. Kaya, T., ve Hoşgörür, T. (2024). Okul yöneticiliği istihdam süreçlerinin hukuksal metinler ve okul müdürlerinin görüşleri kapsamında değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 145-170. https://doi.org/10.17679/inuefd.1327261
42. Kaymaz, L. (2014). İlköğretim kurumları yöneticilerinin karşılaştıkları idari sorunların iş doyumları ve mesleki tükenmişlik düzeyleri ile ilişkisi (Okul yöneticileri üzerine bir araştırma). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
43. Kazak, E. (2021). Kendi isteğiyle okul yöneticiliğinden ayrılan öğretmenlerin gerekçeleri ve bu gerekçelere dayalı yaşadıkları duygu durumları: Fenomenolojik bir çalışma. Journal of QualitativeResearch in Education, 26, 265-291. https://doi.org/10.14689/enad.26.12
44. Kazak, E. (2022). To be or not to be an administrator: The tale of female teachers and administrators. Journal of Pedagogical Research, 6(5), 104–129. https://doi.org/10.33902/JPR.202217912
45. Kennedy, C. (2000). Summary of responses to NAESP/NASSP/NMSA survey questions. Principals’ Leadership Summit.
46. Kılıç, Ç., Turgut, G., Esin, E., Akyol, Ö., Girgin, G., ve Karaavcı, A. (2023). Eğitim yönetiminde kadınların yönetici olmasını engelleyen faktörlerin incelenmesi. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(31), 11-23. https://doi.org/10.5281/zenodo.8151017
47. Kılınç, A. Ç., Koşar, S., Er, E., ve Koşar, D. (2017). Okul yöneticiliği görevinden öğretmenliğe dönüş: yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri. TÜBAV Bilim Dergisi, 10(3), 53-73.
48. Kirişçi, G. ve Can, N. (2020). Eğitim ve okul yöneticilerinin cam tavan sendromuna ilişkin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 618-636. https://doi.org/10.31592/aeusbed.736762
49. Köse, A., ve İnce, S. (2022). Kadın yönetici ve öğretmenlerin kariyer engelleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 1717–1755. https://doi.org/10.17679/inuefd.1141438
50. Köse, A., ve Uzun, M. (2017). Okul öncesi eğitim kurumlarında kadın yönetici olmak: Sorunlar ve eğilimler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1058–1083. http://dx.doi.org/10.17860/mersinefd.322218
51. KSGM (2021). Türkiye’de kadın. https://www.aile.gov.tr/media/97652/tu-rkiye-de-kadin_20220214.pdf adresinden 27.09.2025 tarihinde erişilmiştir.
52. Kumar, P. A., & Sundar, K. (2012). Problems faced by women executives working in public sector banks in Puducherry. International Journal of Marketing, Financial Services & Management Research, 1(7), 180-193.
53. Küçük, M. (2015). Çalışma hayatında kadınlar ve karşılaştıkları sorunlar: Bir işverene bağlı olarak çalışan emekçi kadınlara ilişkin bir araştırma. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 7(1), 1–17.
54. Lange, L. (1983). Women in school administration: Problems and possibilities. The High School Journal, 66(2), 83–90. https://www.jstor.org/stable/40365447
55. Lichtman, M. (2023). Qualitative research in education: A user’s guide (4th Edition). Routledge.
56. Martínez, M. M., Molina-López, M. M., & de Cabo, R. M. (2021). Explaining the gender gap in school principalship: A tale of two sides. Educational Management Administration & Leadership, 49(6), 863-882. https://doi.org/10.1177/1741143220918258
57. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th Ed.). John Wiley ve Sons.
58. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldana, J. (2014). Fundamentals of qualitative data analysis ın qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd Ed.). Sage Publications.
59. Miller, A. (2013). Principal turnover and student achievement. Economics of Education Review, 36, 60-72. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2013.05.004
60. Mitani, H. (2018). Principal working conditions, job stress, and turnover behavior under NCLB accountability pressure. Educational Administration Quarterly, 54(5), 822–862. https://doi.org/10.1177/0013161X18785874
61. Mutlusoy, S. (2019). Okul yöneticilerinin yöneticilik görev sürelerinin sınırlandırılmasına ilişkin görüşleri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
62. Norton, M. S. (2002). Let's keep our quality school principals on the job. The High School Journal, 86(2), 50-56. http://www.jstor.org/stable/40364337
63. O’Connor, J. (2018). The impact of job satisfaction on the turnover intent of executive level central office administrators in Texas public school districts: A quantitative study of work related constructs. Education Sciences, 8(2), 69. https://doi.org/10.3390/educsci8020069
64. OECD (2022), Education at a Glance 2022: OECD Indicators, OECD Publishing. Retrieved September 20, 2025 from, https://doi.org/10.1787/3197152b-en
65. Partlow, M. C., & Ridenour, C. S. (2008). Frequency of principal turnover in Ohio's elementary schools. Mid-Western Educational Researcher, 21(2), 15-23. https://scholarworks.bgsu.edu/mwer/vol21/iss2/4
66. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th Ed.). Sage publications.
67. Pavan, B. N., & Rometo, L. (12-13 November 1982). Women administrators in Pennsylvania’s public schools: Profiles, problems, and pleasures. [Presentation], American Educational Research Association, Research on Women in Education, Philadelphia, USA. Retrieved September 10, 2025, from, https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED242093.pdf
68. Richard, T. (2025). Understanding novice school leaders’ turnover intentions: The role of leadership dynamics. Journal of Educational Administration, 63(2), 144–161. https://doi.org/10.1108/JEA-03-2024-0073
69. Richard, T., & Ahlström, B. (2025). Factors that make school leaders leave: Developing a model of school leader turnover. Leadership and Policy in Schools, 1–15. https://doi.org/10.1080/15700763.2025.2527632
70. Saunders, B., Sim, J., Kingstone, T., Baker, S., Waterfield, J., Bartlam, B., Burroughs, H., & Jinks, C. (2018). Saturation in qualitative research: Exploring its conceptualization and operationalization. Quality ve Quantity, 52(4), 1893-1907. https://doi.org/10.1007/s11135-017-0574-8
71. Shen, J., Cooley, V. E., & Ruhl-Smith, C. D. (1999). Entering and leaving school administrative positions. International Journal of Leadership in Education: Theory and Practice, 2(4), 353-367. https://doi.org/10.1080/136031299292922
72. Snodgrass Rangel, V. (2018). A review of the literature on principal turnover. Review of Educational Research, 88(1), 87-124. https://doi.org/10.3102/0034654317743197
73. Stake, R. E. (2010). Qualitative research: Studying how things work. The Guilford Press.
74. Sunay, Y. (1997). İlk ve orta dereceli okullarda beden eğitimi öğretmenlerinin okul müdürü olmasının engelleri. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2, 39-55.
75. Şahin Özan, E., ve Akın, U. (2024). Emotional labor in school administration: Opinions and experiences of Turkish school administrators. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 14(1), 240-264. https://doi.org/10.18039/ajesi.1289699
76. Şahin, M. (2025). Gender in school administration: Problems of women administrators. Journal of Social Sciences and Education, 8(1), 81–113. https://doi.org/10.53047/josse.1700205
77. Şentürk, B. (2015). Çokuz ama yokuz: Türkiye’deki akademisyen kadınlar üzerine bir analiz. ViraVerita E-Dergi, 2, 1–22.
78. Tanrısevdi, F., Yengin Sarpkaya, P ve Sarpkaya, R. (2019). Eğitim örgütlerindeki kadın yöneticilerin cam tavan deneyimleri. Egitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 7(4), 1590-1617. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.4s.13m
79. Thelin, K. (2020). Principal turnover: When and for whom is it a problem? Mapping variations in the Swedish context. Research in Educational Administration ve Leadership, 5(2), 417-452. https://doi.org/10.30828/real/2020.2.4
80. Winter, A. P., Rinehart, S. J., & Munoz, A. M. (2-4 November 2001). Principal certified personnel: Do they want the job? [Presentation], Annual Meeting of the Universiyt Council for Educational Administration (UCEA), Cincinnati, USA. (ERIC Document Reproduction Service No. ED459515). Retrieved September 20, 2025, from, https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED459515.pdf
81. Woo, L. C. (1985). Women administrators: Profiles of success. The Phi Delta Kappan, 67(4), 285–288. https://www.jstor.org/stable/20387617
82. Yan, R. (2019). The impact of working conditions on principal succession in K-12 public schools. Educational Administration Quarterly Bulletin, 56(1), 90-119. https://doi.org/10.1177/0013161X19840391
83. Yıldız, F. Z., Atalay, E., Gündoğmuş, E., ve Aydın, B. Y. (21-22 Aralık 2019). Kadın akademisyenlerin sorunları üzerine fenomenolojik bir saha araştırması [Tam Metin Bildiri] 4. Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Kongresi, Ankara, Türkiye.
84. Yıldız, S. (2018). Türkiye’de kadın akademisyen olmak. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 29-40. https://doi.org/10.5961/jhes.2018.245
85. Yılmaz, K., Altınkurt, Y., ve Karaköse, T. (2012). Okul yöneticilerine uygulanan zorunlu yer değiştirme uygulaması hakkında okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşleri. E-international Journal of Educational Research, 3(4), 29-45.
86. Zeitoun P., & Newton R. M. (2002). Strategies for reinventing the principalship. Tuscaloosa: University of Alabama. (ERIC Document Reproduction Service No. ED469274). Retrieved September 20, 2025, from, https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED469274.pdf