Öğrencilerin Bilişsel Yapılarının İncelenmesi: “Madde” Kavramı Örneği
Öz
Bu araştırma, farklı sınıf düzeylerindeki öğrencilerin “madde” kavramına yönelik bilişsel yapılarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Trabzon ilinde 56’sı ilkokul, 72’si ortaokul ve 54’ü lise seviyesinde öğrenim gören 182 öğrenciyle yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) ve çizim formu kullanılmıştır. Veriler kesme noktası tekniği ve betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu araştırmada kelime ilişkilendirme testinden elde edilen veriler “fiziksel özellikler”, “kimyasal özellikler”, “madde örnekleri: canlı”, “madde örnekleri: okul araç gereci”, “madde türleri (elementler, bileşikler (tuzlar, asidik, bazik ve moleküler bileşikler) ve karışımlar”, “eşyalar”, “maddenin halleri”, “fiziksel yapılar: doğal”, “fiziksel yapılar: yapay”, “bilim dalları ve ilgili konular” ve “diğer” temaları altında toplanmıştır. Çizim testinden elde edilen veriler ise “fiziksel özellikler”, “kimyasal özellikler”, “madde örnekleri: canlı", “madde örnekleri: okul araç gereci”, “elementler, bileşikler (tuzlar, asidik, bazik ve moleküler bileşikler) ve karışımlar”, “eşyalar”, “maddenin halleri”, “fiziksel yapılar: doğal” ve “fiziksel yapılar: yapay” kategorileri altında toplanmıştır. Araştırma sonunda öğrencilerin madde kavramına yönelik ürettikleri kelimelerin ve yaptıkları çizimlerin çeşitlilik gösterdiği sonucuna varılmıştır. Öğretim materyallerinde farklı bağlamlar içerisinde madde kavramını içeren örneklere yer verilmesi önerilir.
Anahtar Kelimeler
Bilişsel Yapı, Madde Kavramı, İlkokul Öğrencileri, Ortaokul Öğrencileri, Lise Öğrencileri
Etik Beyan
“Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında belirtilen tüm etik ilkelere uygun biçimde yürütülmüştür. Çalışma sürecinde, yönergenin ikinci bölümünde yer alan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında tanımlanan herhangi bir etik ihlale kesinlikle yer verilmemiştir. Bu araştırma, T.C. Trabzon Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu tarafından etik açıdan değerlendirilmiş ve 21.05.2024 tarihli, E-81614018-050.04-2400024243 sayılı karar ile etik açıdan uygun bulunmuştur.
Kaynakça
- Al, U., Şahiner, M., & Tonta, Y. (2006). Arts and humanities literature: Bibliometric characteristics of contributions by Turkish authors. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 57(8), 1011-1022. https://doi.org/10.1002/asi.20366
- Arabacı, S., & Dönel-Akgül, G. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik fen bilgisi öğretmenlerinin görüşleri. International Journal of Scholars in Education, 3(2), 276-291. https://dergipark.org.tr/en/pub/ueader/issue/59308/735367
- Atasoy, B. (2004). Fen ve teknoloji öğretimi. Asil Yayın Dağıtım.
- Ayas, A., & Özmen, H. (2002). Students’ conceptions of the particulate nature of matter at secondary and tertiary level. International Journal of Science Education, 24(4), 417-435. https://doi.org/10.1007/s10763-009-9167-x
- Aydın, H., & Çelik, Y. (2024). Hayat bilgisi dersinde sınıf dışı öğrenme ortamlarının öğrenciler üzerindeki etkisine ilişkin öğretmen görüşleri. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9(2), 263-280. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubad/issue/88880/1376092
- Aydın-Ceran, S., & Ateş, S. (2020). Conceptual understanding levels of students with different cognitive styles: An evaluation in terms of different measurement techniques. Eurasian Journal of Educational Research, 88(2020), 149-178. https://doi.org/10.14689/ejer.2020.88.7
- Bahar, M., Johnstone, A. H., & Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students' cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of Biological Education, 33(3), 134-141. https://doi.org/10.1080/00219266.1999.9655653
- Bahar, M. & Özatlı, N. S. (2003). Kelime iletişim test yöntemi ile lise 1. sınıf öğrencilerinin canlıların temel bileşenleri konusundaki bilişsel yapılarının araştırılması. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 75-85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunfbed/issue/24783/261831
- Balbağ, M. Z. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının hız ve sürat kavramlarına ilişkin bilişsel yapıları: Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) uygulaması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 38-47. https://doi.org/10.14582/DUZGEF.1875
- Bapoğlu-Dümenci, S. S., & Demir, E. (2022). Okul öncesi popüler bilim konulu hikaye kitaplarının değerlendirilmesi. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 41-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/chedar/issue/74808/1216168