Yıl 2019, Cilt 6 , Sayı 1, Sayfalar 89 - 114 2019-06-28

Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi
Comparing the Concept of Naskh in Ta’wīlātu'l-Qur’ān and al-Kashshāf

SÜLEYMAN MOLLAİBRAHİMOĞLU [1] , Abdurrahman Harbi [2]


Kur’ân-ı Kerîm’in muhafazasına, tefsir ve teviline yönelik oluşturulan Ulûmü’l-Kur’ân’ın en önemlilerinden biri nesihtir. Birçok akademik çalışmaya konu olan ve hemen her bir müfessirin dikkate aldığı nesh, aynı zamanda İslamî ilimlerin de ortak kadim meselelerindendir. Bu makalede, Mâtürîdî’nin (ö. 333/944) Te’vîlâtü’l-Kur’ân’ı ile Zemahşerî’nin (ö. 538/1144) Keşşâf’ı, nesh meselesini ele alış biçimleri mukayese edilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışma sonucu iki eserde de nesh konusuna yeterince yer verildiği, meselenin genel yönleriyle ele alınıp irdelendiği görülmüştür. İki müfessir de bir taraftan konuyla ilgili geleneksel ilmî mirası dikkate alırken diğer taraftan konu hakkındaki dirayetlerini ortaya koymuşlardır. Neshe dair genel anlamda yakın bir duruş sergilemekle beraber iki müfessirin rivayetleri değerlendirme ve özellikle neshe dayanak teşkil eden kaynaklar hususunda birbirinden farklı ve iç bütünlüklü bir bakış açısı ortaya koydukları görülmüştür. 

Naskh (abrogation) is one of the important notions in ‘Ulūm al-Qur'ān (the Qur’ānic sciences) that emerged for the purpose of explaining, preserving and interpreting the Qur’ān. Naskh was one of the early controversial topics in Islamic sciences and has been discussed in detail by almost every mufassir (the writer of a commentary on the Qur’ān). Abrogation has been subject to many academic studies until today. In this study, we compared Ta’wīlātu'l-Qur’ān by Imām al-Māturīdī (D. 333 AH /944 CE) and al-Kashshāf by al-Zamakhsharī (D. 538 AH/1144 CE) in terms of their manner of discussing naskh. As a result of this comparison, it has been concluded that both works sufficiently and deeply evaluated the subject matter and each of them proved their proficiency in their exegesis on the Qur’ān. Furthermore, while giving place to the views of the former commentators in the tradition, Imām al-Māturīdī and al-Zamakhsharī also expressed their own arguments. Even though they seem to be similar in embracing naskh, they vary primarily in evaluating the narratives by various mufassirs and especially in the way they used the sources which constitute the basis of naskh.

  • Arpa, Recep. “Şehristânî’nin Nesh Anlayışı”. İslâmî Araştırmaları Dergisi 32 (2014): 39-61.
  • Bakkal, Ali. “İmam Şâfiî’de Nesh Anlayışı”. Harran Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 3 (1997): 109-132.
  • Cevzî, Cemalüddin Ebu’l-Fereç Abdurrahman. el-Musaffâ bi eküffi ehli’r-rüsûh min ilmi’n-nâsih ve’l-mensûh. tahk. Hâtim Salih ed-Dâmin. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1406/1986.
  • Cühenî, Şerefüddin İbnü’l-Bârizî el-Cühenî. Nâsihu’l-Kur’âni’l-‘Azîz ve mensûhuhû. tahk. Hâtim Salih ed-Dâmin. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1405/1985.
  • Cürcânî, Ali b. Muhammed eş-Şerîf el-Cürcânî el-Hüseynî el-Hanefî. Kitâbü’t-ta‘rîfât. tahk. Muhammed Abdurrahman el-Maraşlî. 3. Baskı. Beyrut: Dâru’n-Nefâes, 1433/2012.
  • Herevî, Ebû Ubeyd el-Kâsım b. Sellâm b. Miskîn el-Herevî. en-Nâsih ve’l-mensûh fi’l-Kur’âni’l-‘Azîz. tahk. Muhammed b. Sâlih el-Müdeyfir. Riyâd: Şirketü’r-Riyâd, 1418/1997.
  • İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Fâris b. Zekeriyyâ. Mu‘cem-ü meķâyîsi’l-luga. tahk. Abdüsselâm Muhammed Hârûn. 6 Cilt. Dâru’l-Fikr, 1399/1979.
  • İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Ali İbn Manzûr el-Ensârî er-Rüveyfiî. Lisânü’l-‘Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sadr, 1414.
  • İbn Sîde, Ebü’l-Hasan Ali b. İsmail b. Sîde el-Mürsî. el-Muhkem ve’l-muhîtu’l-a‘zâm. tahk. Abdülhamîd Hendâvî. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1421/2000.
  • Katâde, Ebü’l-Hattâb Katâde b. Diâme b. Katâde es-Sedûsî el-Basrî. en-Nâsih ve’l-mensûh. tahk. Hâtim Sâlih ed-Dâmîn. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1404.
  • Kattân, Mennâ‘. Mebâhis fî ulûmi’l-Kur’ân. 35. Baskı. Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1418/1998.
  • Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd. Te’vîlâtü ehli’s-sünne. tahk. Mecdî Bâsellûm. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1426/2005.
  • Nahhâs, Ebû Ca‘fer en-Nahhâs Ahmed b. Muhammed. en-Nâsihu ve’l-mensûh. tahk. Muhammed Abdüsselâm Muhammed. Kuveyt: Mektebetü’l-Felâh, 1408.
  • Öztürk, Mustafa. İlâhî Hitâbın Tefsiri. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2018.
  • Sâlih, Subhî. Mebâhis fî ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’l-‘Âlemi’l-Melâyîn, 2014.
  • Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdris b. Abbâs. Risâle. tahk. Ahmed Şâkir. Mısır: Mektebetü’l-Haleb, 1358/1940.
  • Şevm, Muhammed Kâsım. Ulûmü’l-Kur’ân ve menâhicü’l-müfessirîn. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1435/2014.
  • Şimşek, M. Sait. Kur’ân’ın Anlaşılmasında İki Mesele. 5. Baskı, Konya: Kitap Dünyası Yayınları, 2012.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Cârullah Mahmûd b. Ömer b. Muhammed. Tefsîru’l-Keşşâf ‘an hakâiki gavâmizi’t-tenzîl ve ‘uyûni’l-ekâvîl fî vücûhi’t-te’vîl. tahk. Muhammed Abdüsselam Şahin. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2009.
  • Zerkeşî, Bedruddîn Muhammed b. Abdillah ez-Zerkeşî. el-Burhân fî ulûmi’l-Kur’ân. tahk. Ahmed Ali. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1427/2006.
  • Zürkânî, Şeyh Muhammed Abdülazîm ez-Zürkânî. Menâhilü’l-irfân fî ulûmi’l-Kur’ân. thk. Ahmed Şemsüddîn. 4. Baskı. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1434/2013.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: SÜLEYMAN MOLLAİBRAHİMOĞLU
Kurum: RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-5586-9713
Yazar: Abdurrahman Harbi (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 28 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { artukluakademi551345, journal = {Artuklu Akademi}, issn = {2148-3264}, eissn = {2687-427X}, address = {}, publisher = {Mardin Artuklu Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {89 - 114}, doi = {10.34247/artukluakademi.551345}, title = {Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi}, key = {cite}, author = {MOLLAİBRAHİMOĞLU, SÜLEYMAN and Harbi, Abdurrahman} }
APA MOLLAİBRAHİMOĞLU, S , Harbi, A . (2019). Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi. Artuklu Akademi , 6 (1) , 89-114 . DOI: 10.34247/artukluakademi.551345
MLA MOLLAİBRAHİMOĞLU, S , Harbi, A . "Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi". Artuklu Akademi 6 (2019 ): 89-114 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/artukluakademi/issue/46424/551345>
Chicago MOLLAİBRAHİMOĞLU, S , Harbi, A . "Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi". Artuklu Akademi 6 (2019 ): 89-114
RIS TY - JOUR T1 - Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi AU - SÜLEYMAN MOLLAİBRAHİMOĞLU , Abdurrahman Harbi Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.34247/artukluakademi.551345 DO - 10.34247/artukluakademi.551345 T2 - Artuklu Akademi JF - Journal JO - JOR SP - 89 EP - 114 VL - 6 IS - 1 SN - 2148-3264-2687-427X M3 - doi: 10.34247/artukluakademi.551345 UR - https://doi.org/10.34247/artukluakademi.551345 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Artuklu Akademi Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi %A SÜLEYMAN MOLLAİBRAHİMOĞLU , Abdurrahman Harbi %T Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi %D 2019 %J Artuklu Akademi %P 2148-3264-2687-427X %V 6 %N 1 %R doi: 10.34247/artukluakademi.551345 %U 10.34247/artukluakademi.551345
ISNAD MOLLAİBRAHİMOĞLU, SÜLEYMAN , Harbi, Abdurrahman . "Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi". Artuklu Akademi 6 / 1 (Haziran 2019): 89-114 . https://doi.org/10.34247/artukluakademi.551345
AMA MOLLAİBRAHİMOĞLU S , Harbi A . Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi. Mardin Artuklu Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi. 2019; 6(1): 89-114.
Vancouver MOLLAİBRAHİMOĞLU S , Harbi A . Te’vîlâtü’l-Kur’ân ile Keşşâf Tefsirlerinin Nesh Açısından Mukayesesi. Artuklu Akademi. 2019; 6(1): 114-89.