Fâtır Sûresinin Onuncu Ayetinin İki ve Üçüncü Cümlelerinin Anlamı ve Türkçeye Çeviri Sorunu

Öz

Öz Müslümanlar sahabe döneminden itibaren Kur’ân’ı anlamaya çalışmışlar, yüzlerce tefsir ha-zırlamışlardır. Ana dilleri Arapça olmayan Müslümanlardan bazı âlimler, Arapça ve tefsir usulü öğrenip kendi dillerinde meâl ve tefsirler kaleme almışlar, ancak kelimeleri ve cümleleri müp-hem olan bazı ayetlerin anlamında ihtilaf etmişlerdir. Anlamında İhtilaf edilen ayetlerden biri Fâtır sûresinin onuncu ayetinin ikinci ve üçüncü cümleleridir. اِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ cümlelerindeki “Kelime-i Tayyib” terkibinin anlamı ile يَرْفَعُهُ fiilinin faili ve sonundaki zamirin mercii konusunda ittifak edememişlerdir. “Kelime-i Tayyib” terkibine “kelime-i tevhîd” ve “Al-lah’ı zikir” anlamları verilmiştir. يَرْفَعُهُ cümlesine bazıları “Amel-i Salih, Kelime-i Tayyib’i Allah’a yükseltir” yani kabul olmasını sağlar anlamı verirken bazıları “Kelime-i Tayyib, Amel-i Salih’i, Allah’a yükseltir” yani kabul olmasını sağlar şeklinde anlam vermiştir. Bu durum Türkçe meâlle-re de yansımıştır. Birinci anlama göre imanın geçerli olması için salih amel işlemek şarttır. Dola-yısıyla salih ameli olmayanın imanı değer ifade etmez. İkinci anlama göre iman eden kimsenin imanı kabul olur. Salih amellerin ve ibadetlerin kabul olabilmesi kişinin imanının olmasına bağ-lıdır. Ehl-i Sünnet, bu anlamı tercih etmiştir. Kur’ân ve Sünnet bütünlüğüne uygun olan da bu anlamdır.

Anahtar Kelimeler

• Âyet
• İman
• Kelime-i Tayyib
• Amel-i Salih
• Kabul.

Kaynakça

1. Ateş, Süleyman. Kur’ân-ı Kerim ve Yüce Meâli. Ankara: Kılıç Kitabevi, 1983.
2. Begavî, Ebû Muhammed el-Hasan b. Mes’ûd. Me’âlimü’t-Tenzîl Fî Tefsiri’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1420/1999.
3. Beydâvî, Ebû Sa’îd Abdullah b. Ömer. Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsî’l-Arabî, 1418/1997.
4. Cevzî, Ebû’l-Ferac Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Ali. Zâdü’l-Mesîr Fî ‘İlmi’t-Tefsir Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-Arabî, 1422/2001.
5. Ebû Hanîfe en-Nu’mân b. Sâbit. el-Fıkhu’l-Ekber. b.y. Mektebetü’l-Furkan, 1999.
6. Ezherî, Muhammed b. Ahmed, Tehzîbü’l-Lüga. Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türâsi’l-Arabî, 2001.
7. Fîrûzâbâdî, Ebü’t-Tâhir Mecdüddîn Muhammed b. Ya‘kūb b. Muhammed. Tenvîrû’lMikbâs min Tefsî İbn Abbas. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
8. Isbehânî, Ebû Nuayem Ahmed b. Abdullah. Hılyetü’l-Evliyâ ve Tabakâkü’l-Esfıyâ. Beyrut: Dârul-Kitâbi’l-Arabî, 1409/1988.

9. İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Gâlib. el-Muharraru’l-Vecîz fî Tefsiri Kitâbi’l-Azîz, thk. Abdüsselâm Abdüşşâfi Muhammed. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1422/2001.
10. İbn Batta, Ebû Abdillah Ubeydüllah b. Muhammed. İbânetü’l-Kübrâ. Riyâd: Dâru’r-Râye, 1994.
11. İbn Cüzey, Ebü’l-Kāsım Muhammed b. Ahmed b. Muhammed. et-Teshîl li Ulûmi’t-Tenzîl. Beyrut: Şirketü Dâri’l-Erkâm, 1416/1995.
12. İbn Ebî Hatim, Ebû Muhammed Abdurrahman b. Muhammed. Tefsiru’l-Kur’âni’l-Azîm. Suud: Mektebetü Nezzân Mustafa el-Bezzâr, 1419/1998.
13. İbn Fâris b. Zekeriyyâ. Mu’cemü Mekâyîsi’l-Lüga. thk. Abdüsselam Muhammed Hârun. Beyrut: Dârul-Fikr, 2002. İbn Kesîr, Ebû’l-Fidâ İsmail b. Ömer. Tefsiru’l-Kur’âni’l-Azîm. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419/1998.
14. İbn Manzûr, Ebû’l-Fadl, Muhammed b. Mükerrem Cemâlüddîn. Lisânü’l-Arab. Beyrut: Dâru Sadr, 1414/1993.
15. Kâdî Abdilcebbâr, Ebû’l-Hasen b. Ahmed el-Hemedânî. Şerhu’l-Usûli’l-Hamse. Kahire: Mektebetu Vehbe, 1988.
16. Karagöz, İsmail. Allah Kelamı Kur’ân’ın Anlamı Açıklamalı ve Kırık Meâli. Ankara: Kar Yayınları, 2020.
17. Karagöz, İsmail. Kur’ân’ın Temel Kavramları. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2021.
18. Koçyiğit, Talat. Kur’ân-ı Kerîm ve Türkçe Meâli. Ankara: Kılıç Kitabevi, ts.
19. Kur’ân-ı Kerîm Meâli. çev. Halil Altuntaş - Muzaffer Şahin. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2002.
20. Kur’an-ı Kerîm ve Meâli, çev. Hayrettin Karaman - Mustafa Çağırıcı - İbrahim Kâfi Dönmez - Sadrettin Gümüş. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2015.
21. Kurtubî, Muhammed b. Muhammed. el-Cami’ li-Ahkâmi’l-Kur’ân. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısrıyye, 1964.
22. Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed. Kitâbü’t-Tevhîd. İstanbul: y.y.., 1981.
23. Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed.Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
24. Merâğî, Ahmed b. Mustafa. et-Tefsir. Haleb: Şirketü Mektebe ve Matbaa Mustafa el-Bâbî, 1946.
25. Mukâtil b. Süleyman. et-Tefsiru’l-kebîr. Beyrut: Dâru İhyâü’t-Türâs, 1423/2002.
26. Muzhirî, Muhammed Senâüllah. et-Tefsir. Pakistan: Mektebetü’r-Rüşdiyye, 1412/1991.
27. Müslim b. Hac el-Kuşeyrî en-Nisâbûrî. es-Sahih. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1982.
28. Nesefî, Ebû’l-Berekât Abdullah b. Ahmed. Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl. Beyrut: Dâru’l-Kelimi’t-Tayyib, 1998.
29. Öztürk, Mustafa. Kur’an-ı Kerim Meali, Anlam ve Yorum Merkezli Çeviri. İstanbul: Düşün Yayıncılık, 2011.
30. Râzî, Fahruddîn. Mefâtîhu’l-Gayb. Beyrut: Dâru’t-Türâsî’l-Arabî, 1420/1999.
31. Süyûtî, Abdurrahmân b. Ebî Bekr, Celâlüddîn. ed-Dürrü’l-Mensûr fî’t-Tefsiri bi’l-Me’sûr. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
32. Şener, Abdulkadir vd. Yüce Kur’an ve Açıklamalı ve Yorumlu Meâli. İzmir: y.y., 2009.
33. Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr. Câmi’u’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2000.
34. Tirmizî, Ebû İsâ Muhammed b. İsâ b. Sevre (Yezîd) et-Tirmizî. es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
35. Yahya b. Sellâm. Tefsir. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
36. Zeccac, Ebû İshâk İbrâhîm b. es-Serî b. Sehl. Me’âni’l-Kur’ân ve İ’râbühû. Beyrut: y.y., 1988.
37. Zemahşerî, Ebû’l-Kâsım Mahmûd b. Amr. el-Keşşâf an Hakâikı Gavâmidi’t-Tenzîl. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, 1407/1986.