Öz
إن سلامة النص القرآني وصيانته من أي تحريف تُعدّ من أكثر القضايا إثارةً للجدل في الفكر الإسلامي، ولا سيما بين التقليدين الشيعي والسنّي. ففي حين يتمسك التقليد السنّي اعتقادًا راسخًا بالحفظ المطلق للقرآن الكريم، تتضمن بعض المصادر الشيعية المبكرة روايات تشير إلى وقوع التحريف؛ غير أن كبار علماء الشيعة رفضوا هذه الروايات في الغالب أو فسّروها تفسيرًا مجازيًا. وقد طوّر الاتجاه الأصولي خصوصًا موقفًا فكريًا قويًا يرفض رفضًا قاطعًا أي عبث حرفي بالنص القرآني. ومع مرور الزمن، ترسّخ الاعتقاد بصيانة القرآن الإلهية ليصبح ثابتًا عقديًا مشتركًا لدى الفريقين. وتتناول هذه الدراسة مسألة التحريف في سياقاتها التاريخية واللاهوتية والروائية، مع التركيز على قضايا الجمع والاستنساخ واختلاف القراءات. كما تؤكد الدراسة بروز إجماع معاصر يقرّ بصيانة القرآن، وهو ما لا يمثل مجرد اتفاق علمي فحسب، بل يشكّل أيضًا أساسًا للحوار بين المذاهب ووحدة العالم الإسلامي
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albani, Nasıruddin. Silsiletü’l-Ehadisi’s-Sahîha. Riyad: Mektebetü’l-Ma‘arif, 1995.
- Ali, Zain. “Social Media and Sectarian Narratives.” Journal of Islamic Studies 33/2 (2022): 189-210.
- Amir-Moezzi, Mohammad Ali. The Silent Qur'an and The Speaking Qur’an. New York: Columbia University Press, 2016.
- Ayyaşi, Ebü'n-Nadr Muhammed b. Mes‘ud. Tefsiru’l-Ayyaşi. Tahran: el-Matbaatu’l-İlmiyye, 1380.
- Brunner, Rainer. Die Schia und Die Koranfälschung. Würzburg: Ergon Verlag, 2001.
- Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Camiu’s-Sahîh. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. [Basım yeri yok]: Daru Tavki’n-Necat, 2. Basım, 1422/2001.
- Dani, Ebu Amr Osman b. Said. Kitabü’t-Teysir fi’l-Kıraati’s-Seb‘. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
- Demirci, Muhsin. Kur’an Tarihi, İstanbul: M.Ü. İlahiyat Vakfı Yayınları, 1997.
- Doğan, Lütfi. “Farklı Dinler ve Çeşitli Yorumlar ve Mezhepler Arası Diyalog”. Din şurası Tebliğ ve Müzakereleri. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2003.
- Ebu Davud, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistani. Sünen. Beyrut: Darü’l-Fikr, ts.
- Ebu Ubeyd Kasım b. Sellam. Fezailü’l-Kuran. nşr. Ramazan Abdüttevvab. Kahire: y.y., 1406/1986.
- Esmail, Kawther. Contemporary Islamic Thought and Qur’anic Integrity. London: I.B. Tauris, 2021.
- Furat b. İbrahim el-Kufi. Tefsiru Furat el-Kufi. Tahran: Matbaa-i Müessese-i Ala-i Beyt, 1410.
- Heysemi, Nureddin Ebü’l-Hasen Ali b. Ebi Bekr. Mecmaʿu’z-Zevâʾid ve Menbaʿu’l-Fevâʾid. Kahire: Darü’r-Reyyan li’t-Türas, 1407/1987.
- Hui, Seyyid Ebü’l-Kasım. el-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Kum: Müessesetü Dari’l-Kur’an el-Kerim, 1400/1980.
- İbn Hanbel, Ebu Abdillah Ahmed b. Müsnedü’l-İmam Ahmed b. Hanbel. Kahire: Müessesetü Kurtuba, ts.
- İbn Hacer el-Askalani, Ahmed b. Ali b. Fethu’l-Bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife, 1379.
- İbn Hazm, Ali b. Ahmed. el-Fasl fi’l-Milel ve’l-Ehvai ve’n-Nihal. Beyrut: Daru’l-Cil, 1985.
- İbn Kesir, İmadüddin Ebü’l-Fida İsmail b. Ömer. Tefsiru’l-Kurʾani’l-Azim. Riyad: Daru Taybe, 1999.
- İbn Manzur, Muhammed b. Mükerrem. Lisanü’l-Arab. Kahire: Daru’l-Hadis, ts.
- İbn Mücahid, Ebu Bekr Ahmed b. Musa b. el-Abbas. Kitabü’s-Sebʿa fi’l-Kıraʾat. Thk. Şevkī Ḍayf. Kahire: Daru’l-Mearif, ts.
- İbn Teymiyye, Takıyyüddin Ebü’l-Abbas Ahmed b. Abdilhalim. Minhâcü’s-Sünne en-Nebeviyye fi Nakzi Kelâmi’ş-Şiati ve’l-Kaderiyye. thk. Muhammed Reşad Salim. Riyad: Camiatü’l-İmam Muhammed b. Suud el-İslamiyye, 1406/1986.
- İbnü’l-Cevzi, Ebü’l-Ferec Cemalüddin Abdurrahman b. Ali b. Muhammed el-Bağdadi. Nasihu’l-Kur’an ve Mensuhuh. thk. Muhammed Eşref Ali el-Milbari. Medine: y.y., 1423/2003.
- İbnü’l-Cezeri, Şemsüddin Ebü’l-Hayr Muhammed b. Muhammed b. Muhammed. en-Neşr fi’l-Kıraʾati’l-Aşr. Kahire: el-Matbaatü’t-Ticariyyeti’l-Kübra, ts.
- İbni Mace, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezid el-Kazvini. Sünen. nşr. Muhammed Fuad Abdülbakî. Kahire: y.y., 1373/1953.
- İsfahanî, Ragıb Ebu’l-Kasım el-Hüseyn b. Muhammed. el-Müfredat fî Garibi’l-Kur’ân. Beyrut: y.y., 1432/2011. İslam İşbirliği Teşkilatı. “14. Oturum Bildirgesi”. https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=4502&refID=1251 (Erişim Tarihi: 23 Temmuz 2025).
- Kuleynî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Ya‘kūb. el-Kâfi. Tahran: Daru’l-Kütübi’l-İslamiyye, 1362. Kummî, Ali b. İbrahim. Tefsiru’l-Kummi. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslami, 1404/1984.
- Kur’an Yolu Meali. çev. Hayrettin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 16. Basım, 2023.
- Kurtubi, Ebu Abdillah Muhammed b. Ahmed. el-Camiʿ li-Ahkâmi’l-Kurʾan. Kahire: Daru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1964.
- Kurtubî, Muhammed Ali. Târîhu Cem‘i’l-Kur’âni’l-Kerîm. Kahire: Mektebetü Vehbe, 2005.
- Malik b. Enes. el-Muvatta. Beyrut: Dar İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1985.
- Marifet, Muhammed Hadi. Sıyânetü’l-Kur’ân. Kum: Müessesetü'n-Neşri’l-İslami, 1413/1993.
- Meclisi, Muhammed Bakır. Biharü’l-envar. Beyrut: Daru İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1983.
- Muhammed Ebu Zehra. el-Mu‘cizetü’l-Kübrâ el-Kur’an. Kahire: Daru’l-Fikri’l-Arabi, 1970.
- Müslim b. el-Haccac. el-Camiu’s-Sahîh. nşr. Muhammed Fuad Abdülbaki. Kahire: y.y., 1374-75/1955-56. Râzî, Fahreddin. Mefâtihu’l-Gayb. Beyrut: Daru İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1420/2000.
- Şâfiî, Muhammed b. İdris. er-Risâle. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1990.
- Şehristanî, Muhammed b. AbdilKerim. Mefâtihu’l-Esrâr ve Mesâbihu’l-Ebrâr. thk. Muhammed Ali Azerşeb. Tahran: Merkezü’l-Buhus ve’d-Dirasat li’t-Türasi’l-Mahtut, 2008.
- Şeyh Saduk, Muhammed b. Ali b. Babeveyh el-Kummi. el-İ‘tikadât. Beyrut: Daru’l-Müfid, 1993.
- Şeyh Müfid, Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. Nu‘man el-Ukberi. Evâʾilu’l-Makâlât. Beyrut: Daru’l-Müfid, 1993.
- Şerif el-Murtaza. el-Emâli (el-Ġurer ve’d-Dürer). Beyrut: Daru’l-Azva, 1405/1985.
- Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebi Bekr. ed-Dürrü’l-Mensûr fi’t-Tefsîr bi’l-Meʾsûr. nşr. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türki. 16 Cilt. Kahire: y.y., 1424/2003.
- Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebi Bekr. el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Fikr, 1974.
- Tabatabaî, Seyyid Muhammed Hüseyin. el-Mîzân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Tahran: Müessesetü’l-A’lemi li’l-Matbuat, 1997.
- Taberânî, Ebü’l-Kasım Süleyman b. Ahmed. el-Muʿcemü’l-Kebîr. Musul: Mektebetü’z-Zehra, 1404/1983.
- Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir. Camiʿu’l-Beyan an Teʾvîli Âyi’l-Kurʾân. Beyrut: y.y., 2005.
- Tabersî, Ebu Ali Eminüddin el-Fazl b. el-Hasen b. el-Fazl. Mecmau’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Ulum, 1995.
- Tarakçı, Muhammet. “Tahrif.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 39/422-424. Ankara: TDV Yayınları, 2007.
- Tirmizî, Ebu İsa Muhammed b. İsa. Sünen. nşr. M. F. Abdülbaki, Kahire: y.y., 1372-1373/1952-1953.
- Zemahşerî, Mahmud b. Ömer. el-Keşşâf an Hakâikı Gavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Teʾvîl. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife, 2009.
- Zerkeşî, Bedruddin Muhammed b. Bahadır. el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Ma'rife, 1972.
- Zürkanî, Muhammed Abdülazim. Menâhilü’l-İrfân fî Ulûmi’l-Kurân. Kahire: Daru’l-Fikr, ts.
Debates on the Alteration (Taḥrīf) of the Qur’an and Qirāʾāt Variations: A Comparative Analysis of Shia and Sunni Approaches
Öz
The textual integrity of the Qur’an and its preservation from alteration (taḥrīf) has long been one of the most debated issues in Islamic thought, particularly between Shia and Sunni traditions. While the Sunni tradition firmly maintains the Qur’an’s absolute preservation, some early Shia sources include narrations suggesting alteration; yet these are largely dismissed or interpreted allegorically by leading Shia scholars. The Usuli tradition in particular developed a strong intellectual stance rejecting any literal tampering with the text. Over time, belief in the Qur’an’s divine protection has become a shared theological constant in both sects. This study examines the question of taḥrīf through historical, theological, and narrational contexts, focusing on compilation, transcription, and variant readings. It further emphasizes the emergence of a modern consensus affirming the Qur’an’s preservation, which not only represents scholarly agreement but also serves as a foundation for inter-sectarian dialogue and unity in the Muslim world.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albani, Nasıruddin. Silsiletü’l-Ehadisi’s-Sahîha. Riyad: Mektebetü’l-Ma‘arif, 1995.
- Ali, Zain. “Social Media and Sectarian Narratives.” Journal of Islamic Studies 33/2 (2022): 189-210.
- Amir-Moezzi, Mohammad Ali. The Silent Qur'an and The Speaking Qur’an. New York: Columbia University Press, 2016.
- Ayyaşi, Ebü'n-Nadr Muhammed b. Mes‘ud. Tefsiru’l-Ayyaşi. Tahran: el-Matbaatu’l-İlmiyye, 1380.
- Brunner, Rainer. Die Schia und Die Koranfälschung. Würzburg: Ergon Verlag, 2001.
- Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Camiu’s-Sahîh. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. [Basım yeri yok]: Daru Tavki’n-Necat, 2. Basım, 1422/2001.
- Dani, Ebu Amr Osman b. Said. Kitabü’t-Teysir fi’l-Kıraati’s-Seb‘. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
- Demirci, Muhsin. Kur’an Tarihi, İstanbul: M.Ü. İlahiyat Vakfı Yayınları, 1997.
- Doğan, Lütfi. “Farklı Dinler ve Çeşitli Yorumlar ve Mezhepler Arası Diyalog”. Din şurası Tebliğ ve Müzakereleri. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2003.
- Ebu Davud, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistani. Sünen. Beyrut: Darü’l-Fikr, ts.
- Ebu Ubeyd Kasım b. Sellam. Fezailü’l-Kuran. nşr. Ramazan Abdüttevvab. Kahire: y.y., 1406/1986.
- Esmail, Kawther. Contemporary Islamic Thought and Qur’anic Integrity. London: I.B. Tauris, 2021.
- Furat b. İbrahim el-Kufi. Tefsiru Furat el-Kufi. Tahran: Matbaa-i Müessese-i Ala-i Beyt, 1410.
- Heysemi, Nureddin Ebü’l-Hasen Ali b. Ebi Bekr. Mecmaʿu’z-Zevâʾid ve Menbaʿu’l-Fevâʾid. Kahire: Darü’r-Reyyan li’t-Türas, 1407/1987.
- Hui, Seyyid Ebü’l-Kasım. el-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Kum: Müessesetü Dari’l-Kur’an el-Kerim, 1400/1980.
- İbn Hanbel, Ebu Abdillah Ahmed b. Müsnedü’l-İmam Ahmed b. Hanbel. Kahire: Müessesetü Kurtuba, ts.
- İbn Hacer el-Askalani, Ahmed b. Ali b. Fethu’l-Bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife, 1379.
- İbn Hazm, Ali b. Ahmed. el-Fasl fi’l-Milel ve’l-Ehvai ve’n-Nihal. Beyrut: Daru’l-Cil, 1985.
- İbn Kesir, İmadüddin Ebü’l-Fida İsmail b. Ömer. Tefsiru’l-Kurʾani’l-Azim. Riyad: Daru Taybe, 1999.
- İbn Manzur, Muhammed b. Mükerrem. Lisanü’l-Arab. Kahire: Daru’l-Hadis, ts.
- İbn Mücahid, Ebu Bekr Ahmed b. Musa b. el-Abbas. Kitabü’s-Sebʿa fi’l-Kıraʾat. Thk. Şevkī Ḍayf. Kahire: Daru’l-Mearif, ts.
- İbn Teymiyye, Takıyyüddin Ebü’l-Abbas Ahmed b. Abdilhalim. Minhâcü’s-Sünne en-Nebeviyye fi Nakzi Kelâmi’ş-Şiati ve’l-Kaderiyye. thk. Muhammed Reşad Salim. Riyad: Camiatü’l-İmam Muhammed b. Suud el-İslamiyye, 1406/1986.
- İbnü’l-Cevzi, Ebü’l-Ferec Cemalüddin Abdurrahman b. Ali b. Muhammed el-Bağdadi. Nasihu’l-Kur’an ve Mensuhuh. thk. Muhammed Eşref Ali el-Milbari. Medine: y.y., 1423/2003.
- İbnü’l-Cezeri, Şemsüddin Ebü’l-Hayr Muhammed b. Muhammed b. Muhammed. en-Neşr fi’l-Kıraʾati’l-Aşr. Kahire: el-Matbaatü’t-Ticariyyeti’l-Kübra, ts.
- İbni Mace, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezid el-Kazvini. Sünen. nşr. Muhammed Fuad Abdülbakî. Kahire: y.y., 1373/1953.
- İsfahanî, Ragıb Ebu’l-Kasım el-Hüseyn b. Muhammed. el-Müfredat fî Garibi’l-Kur’ân. Beyrut: y.y., 1432/2011. İslam İşbirliği Teşkilatı. “14. Oturum Bildirgesi”. https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=4502&refID=1251 (Erişim Tarihi: 23 Temmuz 2025).
- Kuleynî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Ya‘kūb. el-Kâfi. Tahran: Daru’l-Kütübi’l-İslamiyye, 1362. Kummî, Ali b. İbrahim. Tefsiru’l-Kummi. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslami, 1404/1984.
- Kur’an Yolu Meali. çev. Hayrettin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 16. Basım, 2023.
- Kurtubi, Ebu Abdillah Muhammed b. Ahmed. el-Camiʿ li-Ahkâmi’l-Kurʾan. Kahire: Daru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1964.
- Kurtubî, Muhammed Ali. Târîhu Cem‘i’l-Kur’âni’l-Kerîm. Kahire: Mektebetü Vehbe, 2005.
- Malik b. Enes. el-Muvatta. Beyrut: Dar İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1985.
- Marifet, Muhammed Hadi. Sıyânetü’l-Kur’ân. Kum: Müessesetü'n-Neşri’l-İslami, 1413/1993.
- Meclisi, Muhammed Bakır. Biharü’l-envar. Beyrut: Daru İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1983.
- Muhammed Ebu Zehra. el-Mu‘cizetü’l-Kübrâ el-Kur’an. Kahire: Daru’l-Fikri’l-Arabi, 1970.
- Müslim b. el-Haccac. el-Camiu’s-Sahîh. nşr. Muhammed Fuad Abdülbaki. Kahire: y.y., 1374-75/1955-56. Râzî, Fahreddin. Mefâtihu’l-Gayb. Beyrut: Daru İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1420/2000.
- Şâfiî, Muhammed b. İdris. er-Risâle. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1990.
- Şehristanî, Muhammed b. AbdilKerim. Mefâtihu’l-Esrâr ve Mesâbihu’l-Ebrâr. thk. Muhammed Ali Azerşeb. Tahran: Merkezü’l-Buhus ve’d-Dirasat li’t-Türasi’l-Mahtut, 2008.
- Şeyh Saduk, Muhammed b. Ali b. Babeveyh el-Kummi. el-İ‘tikadât. Beyrut: Daru’l-Müfid, 1993.
- Şeyh Müfid, Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. Nu‘man el-Ukberi. Evâʾilu’l-Makâlât. Beyrut: Daru’l-Müfid, 1993.
- Şerif el-Murtaza. el-Emâli (el-Ġurer ve’d-Dürer). Beyrut: Daru’l-Azva, 1405/1985.
- Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebi Bekr. ed-Dürrü’l-Mensûr fi’t-Tefsîr bi’l-Meʾsûr. nşr. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türki. 16 Cilt. Kahire: y.y., 1424/2003.
- Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebi Bekr. el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Fikr, 1974.
- Tabatabaî, Seyyid Muhammed Hüseyin. el-Mîzân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Tahran: Müessesetü’l-A’lemi li’l-Matbuat, 1997.
- Taberânî, Ebü’l-Kasım Süleyman b. Ahmed. el-Muʿcemü’l-Kebîr. Musul: Mektebetü’z-Zehra, 1404/1983.
- Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir. Camiʿu’l-Beyan an Teʾvîli Âyi’l-Kurʾân. Beyrut: y.y., 2005.
- Tabersî, Ebu Ali Eminüddin el-Fazl b. el-Hasen b. el-Fazl. Mecmau’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Ulum, 1995.
- Tarakçı, Muhammet. “Tahrif.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 39/422-424. Ankara: TDV Yayınları, 2007.
- Tirmizî, Ebu İsa Muhammed b. İsa. Sünen. nşr. M. F. Abdülbaki, Kahire: y.y., 1372-1373/1952-1953.
- Zemahşerî, Mahmud b. Ömer. el-Keşşâf an Hakâikı Gavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Teʾvîl. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife, 2009.
- Zerkeşî, Bedruddin Muhammed b. Bahadır. el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Ma'rife, 1972.
- Zürkanî, Muhammed Abdülazim. Menâhilü’l-İrfân fî Ulûmi’l-Kurân. Kahire: Daru’l-Fikr, ts.
Kur’ân’ın Tahrifi Tartışmaları ve Kıraat Farklılıkları: Şii ve Sünni Yaklaşımlar Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme
Öz
Kur’ân-ı Kerîm’in metinsel bütünlüğü ve tahriften korunmuşluğu, İslam düşüncesinin en tartışmalı meselelerinden biri olmuştur. Bu mesele, tarih boyunca özellikle Şiî ve Sünnî gelenekler arasında yoğun biçimde tartışılmış; her iki mezhep kendi teolojik argümanları, tarihsel tecrübesi ve rivayet külliyatı çerçevesinde farklı pozisyonlar geliştirmiştir. Sünnî gelenek, Kur’ân’ın korunmuşluğunu mutlak bir ilke olarak benimserken; Şiî gelenekte erken dönemlerde tahrife dair birtakım rivayetlerin yer aldığı görülmektedir. Bununla birlikte bu rivayetlerin, Şiîliğin ana omurgasını oluşturan âlimler tarafından genellikle tevil edildiği veya zayıf kabul edildiği görülmektedir. Bu bağlamda, her iki mezhepte de Kur’ân’ın ilahî koruma altında olduğu düşüncesi, zamanla daha da pekişmiş ve itikadî bir sabiteye dönüşmüştür. Bu çalışma, Kur’ân’ın tahrifi meselesini, klasik dönem müfessirleri ile çağdaş Şiî-Sünnî âlimlerin yaklaşımlarını temel alarak, tarihsel, teolojik ve rivayet bağlamlarında analiz etmektedir. Bu kapsamda, cem, istinsah ve kıraat farklılıklarının tahrif iddialarıyla ilişkisi gibi hususlar da ele alınmaktadır. Çalışmada ayrıca, modern dönemde mezhepler arası diyalogun gelişmesiyle birlikte Kur’ân’ın korunmuşluğu meselesinde ortak bir zeminin oluştuğuna dikkat çekilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Albani, Nasıruddin. Silsiletü’l-Ehadisi’s-Sahîha. Riyad: Mektebetü’l-Ma‘arif, 1995.
- Ali, Zain. “Social Media and Sectarian Narratives.” Journal of Islamic Studies 33/2 (2022): 189-210.
- Amir-Moezzi, Mohammad Ali. The Silent Qur'an and The Speaking Qur’an. New York: Columbia University Press, 2016.
- Ayyaşi, Ebü'n-Nadr Muhammed b. Mes‘ud. Tefsiru’l-Ayyaşi. Tahran: el-Matbaatu’l-İlmiyye, 1380.
- Brunner, Rainer. Die Schia und Die Koranfälschung. Würzburg: Ergon Verlag, 2001.
- Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Camiu’s-Sahîh. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. [Basım yeri yok]: Daru Tavki’n-Necat, 2. Basım, 1422/2001.
- Dani, Ebu Amr Osman b. Said. Kitabü’t-Teysir fi’l-Kıraati’s-Seb‘. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
- Demirci, Muhsin. Kur’an Tarihi, İstanbul: M.Ü. İlahiyat Vakfı Yayınları, 1997.
- Doğan, Lütfi. “Farklı Dinler ve Çeşitli Yorumlar ve Mezhepler Arası Diyalog”. Din şurası Tebliğ ve Müzakereleri. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2003.
- Ebu Davud, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistani. Sünen. Beyrut: Darü’l-Fikr, ts.
- Ebu Ubeyd Kasım b. Sellam. Fezailü’l-Kuran. nşr. Ramazan Abdüttevvab. Kahire: y.y., 1406/1986.
- Esmail, Kawther. Contemporary Islamic Thought and Qur’anic Integrity. London: I.B. Tauris, 2021.
- Furat b. İbrahim el-Kufi. Tefsiru Furat el-Kufi. Tahran: Matbaa-i Müessese-i Ala-i Beyt, 1410.
- Heysemi, Nureddin Ebü’l-Hasen Ali b. Ebi Bekr. Mecmaʿu’z-Zevâʾid ve Menbaʿu’l-Fevâʾid. Kahire: Darü’r-Reyyan li’t-Türas, 1407/1987.
- Hui, Seyyid Ebü’l-Kasım. el-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Kum: Müessesetü Dari’l-Kur’an el-Kerim, 1400/1980.
- İbn Hanbel, Ebu Abdillah Ahmed b. Müsnedü’l-İmam Ahmed b. Hanbel. Kahire: Müessesetü Kurtuba, ts.
- İbn Hacer el-Askalani, Ahmed b. Ali b. Fethu’l-Bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife, 1379.
- İbn Hazm, Ali b. Ahmed. el-Fasl fi’l-Milel ve’l-Ehvai ve’n-Nihal. Beyrut: Daru’l-Cil, 1985.
- İbn Kesir, İmadüddin Ebü’l-Fida İsmail b. Ömer. Tefsiru’l-Kurʾani’l-Azim. Riyad: Daru Taybe, 1999.
- İbn Manzur, Muhammed b. Mükerrem. Lisanü’l-Arab. Kahire: Daru’l-Hadis, ts.
- İbn Mücahid, Ebu Bekr Ahmed b. Musa b. el-Abbas. Kitabü’s-Sebʿa fi’l-Kıraʾat. Thk. Şevkī Ḍayf. Kahire: Daru’l-Mearif, ts.
- İbn Teymiyye, Takıyyüddin Ebü’l-Abbas Ahmed b. Abdilhalim. Minhâcü’s-Sünne en-Nebeviyye fi Nakzi Kelâmi’ş-Şiati ve’l-Kaderiyye. thk. Muhammed Reşad Salim. Riyad: Camiatü’l-İmam Muhammed b. Suud el-İslamiyye, 1406/1986.
- İbnü’l-Cevzi, Ebü’l-Ferec Cemalüddin Abdurrahman b. Ali b. Muhammed el-Bağdadi. Nasihu’l-Kur’an ve Mensuhuh. thk. Muhammed Eşref Ali el-Milbari. Medine: y.y., 1423/2003.
- İbnü’l-Cezeri, Şemsüddin Ebü’l-Hayr Muhammed b. Muhammed b. Muhammed. en-Neşr fi’l-Kıraʾati’l-Aşr. Kahire: el-Matbaatü’t-Ticariyyeti’l-Kübra, ts.
- İbni Mace, Ebu Abdillah Muhammed b. Yezid el-Kazvini. Sünen. nşr. Muhammed Fuad Abdülbakî. Kahire: y.y., 1373/1953.
- İsfahanî, Ragıb Ebu’l-Kasım el-Hüseyn b. Muhammed. el-Müfredat fî Garibi’l-Kur’ân. Beyrut: y.y., 1432/2011. İslam İşbirliği Teşkilatı. “14. Oturum Bildirgesi”. https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=4502&refID=1251 (Erişim Tarihi: 23 Temmuz 2025).
- Kuleynî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Ya‘kūb. el-Kâfi. Tahran: Daru’l-Kütübi’l-İslamiyye, 1362. Kummî, Ali b. İbrahim. Tefsiru’l-Kummi. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslami, 1404/1984.
- Kur’an Yolu Meali. çev. Hayrettin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 16. Basım, 2023.
- Kurtubi, Ebu Abdillah Muhammed b. Ahmed. el-Camiʿ li-Ahkâmi’l-Kurʾan. Kahire: Daru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1964.
- Kurtubî, Muhammed Ali. Târîhu Cem‘i’l-Kur’âni’l-Kerîm. Kahire: Mektebetü Vehbe, 2005.
- Malik b. Enes. el-Muvatta. Beyrut: Dar İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1985.
- Marifet, Muhammed Hadi. Sıyânetü’l-Kur’ân. Kum: Müessesetü'n-Neşri’l-İslami, 1413/1993.
- Meclisi, Muhammed Bakır. Biharü’l-envar. Beyrut: Daru İhyai’t-Turasi’l-Arabi, 1983.
- Muhammed Ebu Zehra. el-Mu‘cizetü’l-Kübrâ el-Kur’an. Kahire: Daru’l-Fikri’l-Arabi, 1970.
- Müslim b. el-Haccac. el-Camiu’s-Sahîh. nşr. Muhammed Fuad Abdülbaki. Kahire: y.y., 1374-75/1955-56. Râzî, Fahreddin. Mefâtihu’l-Gayb. Beyrut: Daru İhyai’t-Türasi’l-Arabi, 1420/2000.
- Şâfiî, Muhammed b. İdris. er-Risâle. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1990.
- Şehristanî, Muhammed b. AbdilKerim. Mefâtihu’l-Esrâr ve Mesâbihu’l-Ebrâr. thk. Muhammed Ali Azerşeb. Tahran: Merkezü’l-Buhus ve’d-Dirasat li’t-Türasi’l-Mahtut, 2008.
- Şeyh Saduk, Muhammed b. Ali b. Babeveyh el-Kummi. el-İ‘tikadât. Beyrut: Daru’l-Müfid, 1993.
- Şeyh Müfid, Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. Nu‘man el-Ukberi. Evâʾilu’l-Makâlât. Beyrut: Daru’l-Müfid, 1993.
- Şerif el-Murtaza. el-Emâli (el-Ġurer ve’d-Dürer). Beyrut: Daru’l-Azva, 1405/1985.
- Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebi Bekr. ed-Dürrü’l-Mensûr fi’t-Tefsîr bi’l-Meʾsûr. nşr. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türki. 16 Cilt. Kahire: y.y., 1424/2003.
- Suyûtî, Celaleddin Abdurrahman b. Ebi Bekr. el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Fikr, 1974.
- Tabatabaî, Seyyid Muhammed Hüseyin. el-Mîzân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Tahran: Müessesetü’l-A’lemi li’l-Matbuat, 1997.
- Taberânî, Ebü’l-Kasım Süleyman b. Ahmed. el-Muʿcemü’l-Kebîr. Musul: Mektebetü’z-Zehra, 1404/1983.
- Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir. Camiʿu’l-Beyan an Teʾvîli Âyi’l-Kurʾân. Beyrut: y.y., 2005.
- Tabersî, Ebu Ali Eminüddin el-Fazl b. el-Hasen b. el-Fazl. Mecmau’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Ulum, 1995.
- Tarakçı, Muhammet. “Tahrif.” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 39/422-424. Ankara: TDV Yayınları, 2007.
- Tirmizî, Ebu İsa Muhammed b. İsa. Sünen. nşr. M. F. Abdülbaki, Kahire: y.y., 1372-1373/1952-1953.
- Zemahşerî, Mahmud b. Ömer. el-Keşşâf an Hakâikı Gavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Teʾvîl. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife, 2009.
- Zerkeşî, Bedruddin Muhammed b. Bahadır. el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Daru’l-Ma'rife, 1972.
- Zürkanî, Muhammed Abdülazim. Menâhilü’l-İrfân fî Ulûmi’l-Kurân. Kahire: Daru’l-Fikr, ts.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat, Tefsir |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 15 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 23 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 28 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 28 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2 |
Amaç ve Kapsam
ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi; ilahiyat araştırmaları alanına dair araştırma ve tercüme makale, gezi/araştırma notu, kitap edisyon kritiği, kongre veya sempozyum bildiri ve değerlendirmeleri, tez değerlendirmeleri gibi çalışmaları yayınlama ve açık erişim politikasıyla bilim alanına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
İlahiyat araştırmaları alanına dair tüm çalışmalar.
• ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi; Haziran ve Aralık aylarında yılda iki sayı olarak Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından elektronik ortamda yayımlanan, erişime açık uluslararası akademik bir dergidir.
• Dergimiz, Haziran sayısı için 1 Ocak-1 Mayıs, Aralık sayısı için 1 Temmuz-1 Kasım tarihlerinde makale gönderimine açıktır.
• Dergimizde aynı döneme ait bir yazarın birden fazla çalışması değerlendirmeye alınmaz.
• Dergimize gönderilen makaleler, en az 5000 en fazla 10000 kelimeden oluşmalıdır. Makalenin niteliğine göre bu rakam artırılabilir.
• Türkçe ve İngilizce özetler, 150-200 sözcük aralığında olmalıdır.
• Özetlerde ilki ana bilim dalının ismi olacak şekilde en az 3 en fazla 5 anahtar kelime yer almalıdır.
• Ön kontrolden geçirilen çalışmalar, intihal tespit programı ile taranır. İntihal tespit edilen çalışmalar, yayınlanmaz.
• Ayrıca benzerlik oranı, %20’den fazla olan çalışmalar, yayınlanmaz.
• Gönderilen çalışmalar, çift taraflı kör hakemlik değerlendirmesine tabi tutulur. En az iki hakem tarafından kabul edilmeyen çalışmalar, yayınlanmaz.
• Tercüme türünde gelen makalelerin yayınlanabilmesi için diğer makalelerde olduğu gibi aynı işlem süreci uygulanır.
• Yayınlanan tüm makalelere, kalıcı makale tanımlayıcısı olarak DOI atanır.
Yazım Kuralları
• Yazar ad soyad ve diğer bilgileri ile makale bilgileri ekteki şablondaki stile uygun olacak şekilde hazırlanmalıdır.
• Kağıt türü, dikey A4 seçilmelidir.
• Sayfa düzeni kenar boşlukları; üst: 3 cm, alt: 3 cm, sol kenar: 3 cm, sağ kenar: 3 cm olmalıdır.
• Türkçe ve İngilizce özetler, Times New Roman 10 punto olacak şekilde ayarlanmalı ve özetler 150-200 sözcük ile sınırlı tutulmalıdır.
• Anahtar kelimelerde ilk sözcük ilgili ana bilim dalını ifade etmelidir.
• Türkçe ve İngilizce makalelerde ana metin Times New Roman 12 punto olacak şekilde ayarlanmalı ve iki yana yaslanmış olmalıdır.
• Arapça makalelerde ana başlıklar 14 punto ve bold şekilde Traditional Arabic yazı formatı kullanılmalıdır.
• Arapça makalelerde ana metin 12 punto Traditional Arabic yazı formatı kullanılmalı ve sağ taraftan başlayacak şekilde iki yana yaslanmış olmalıdır.
• Arapça makalelerde dipnot Traditional Arabic 10 punto olacak şekilde ayarlanmalıdır.
• Dergi ana başlıkları Times New Roman 14 punto ve bold olacak şekilde ayarlanmalıdır. Makalenin gezinti bölmesinde başlıklar görünecek şekilde hazırlanmalıdır.
• Metin için kullanılması gereken ayarlar: (TR&EN)
Hizalama: Yaslanmış
Ana Hat Düzeyi: Gövde Metni ve Soldan sağa
Girinti: sol 0 cm sağ 0 cm
Özel: İlk satır
Değer: 1,25
Aralık: Önce 6 nk Sonra 6 nk
Satır Aralığı: Kat
Konum: 1,25
• Otomatik kaynak gösterme araçlarından Zotero, EndNote, Mendeley kullanılmalıdır.
• Dipnot için kullanılması gereken ayarlar:
Hizalama: Yaslanmış
Ana Hat Düzeyi: Gövde Metni ve Soldan sağa
Girinti: sol 0 cm sağ 0 cm
Özel: Asılı
Değer: 0,4
Aralık: Önce 0 nk Sonra 0 nk
Satır Aralığı: Tek
Konum: Boş
• Kaynakça için kullanılması gereken ayarlar:
Kaynakça, 12 punto ve İsnad 2. Edisyona göre hazırlanmalıdır. Kaynakçanın paragraf düzeni Asılı 1,25 cm olarak ayarlanmalıdır. Aralık önce 6 nk, sonra 6 nk, satır Aralığı TEK olarak ayarlanmalıdır.
Tablolar
• Tablo 1. (Times New Roman, 10 punto, koyu, sola yaslı)
Tablo Adındaki Her Sözcüğün İlk Harfi Büyük (Times New Roman, 10 punto, italik, sola yaslı)
• Tablolarınızın farklı sayfaya geçmesi halinde “Tablo X. Devamı” şeklinde başlık satırı ve bilgi satırınızı tekrardan yeni sayfadaki tablonun en üst iki satırında kullanınız.
• Tablo 1. Devamı (Times New Roman, 10 punto, koyu, sola yaslı)
• Resimler: Yüksek çözünürlüklü olmalı ve resim adlandırmalarında, şekil kurallarına uyulmalıdır.
Türkçe Makale Yazım şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31085
İngilizce Makale Yazım Şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31155
Arapça Makale Yazım Şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31154
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
• ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır.
• Dergimiz; Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne uymaktadır. Ayrıca Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Acsess Scholary Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerini de benimsemiştir.
• Dergimizde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir.
• Dergimiz, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklemektedir.
• Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel taşıdır. Bu yazarların ve onları destekleyen enstitülerin çalışmalarının kalitesinin doğrudan yansımasıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir.
Ücret Politikası
Dizinler
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Adına İmtiyaz Sahibi
Baş Editör/Editör
Editör Kurulu
Yayın Kurulu
1967 yılında Amasya’nın Gümüşhacıköy ilçesinde doğdu. İlkokuldan sonra İstanbul Fatih’te hafızlık yaptı (1982). Samsun İmam Hatip lisesinden 1989 yılında mezun oldu. Aynı yıl Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesini kazandı. 1993 yılında lisansını tamamladı. Aynı sene Ankara Yenimahalle Müftülüğünde müezzin kayyım olarak memuriyete başladı. 1995 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde Yüksek lisansa başladı. 1998 yılında hem “Kur’an’da Emr Kelimesi (Semantik ve Etimolojik Tahlil)” adlı tezi ile yüksek lisansı hem de Diyanet İşleri Başkanlığı İstanbul (Haseki) Dini Yüksek İhtisas Kursunu tamamladı. Çorum’un İskilip İlçesine vaiz olarak atandı. 2000 yılında Siirt2in Şirvan ilçesine müftü olarak atandı. 2001-2005 yılları arasında resmi görevle Hollanda’nın Almelo şehrinde imam hatip olarak görev yaptı.2005-2008 yılları arasında Sivas’ın Divriği İlçesinde, 2008-2014 yılları arasında Çorum’un Bayat ilçesinde, 2014-2019 yılları arasında Samsun’un Canik ilçesinde ilçe müftüsü olarak görev yaptı. 2011 yılında Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı Tefsir Bilim Dalı’nda doktoraya başladı. “Siyer, Hadis ve Tefsir Bağlamında Haccın Ahkamı ve Menasiki” adlı tezi ile doktorasını tamamladı. 2019 yılında Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Ana Bilim Dalı’na öğretim üyesi olarak atandı. 2025 yılında Doçent unvanını aldı. Yayınlanmış 5 kitabı, 2 kitap bölümü, 13 akademik makalesi, 4 sempozyum tebliği, ulusal popüler dergilerde de çok sayıda makaleleri bulunmaktadır. Halen İlahiyat Fakültesindeki görevine devam etmektedir. Evli ve dört çocuk babasıdır.
1989 yılında Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde doğan Kalgı, ilkokul öğrenimini Yumrutepe Köyü’nde, ortaokul ve lise öğrenimini ise Siverek’te tamamlamıştır. 2011 yılında Kilis 7 Aralık Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünden mezun olan Kalgı, 2011-2016 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı çeşitli okullarda öğretmenlik, 2016-2022 yılları arasında ise farklı okullarda okul yöneticiliği yapmıştır.
Kalgı, 2014 yılında “Lise 1. Sınıf Öğrencilerinin Özsaygı Düzeyleri ile Vandalist Davranışları Sergileme Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Şanlıurfa İli Örneği)” başlıklı teziyle Sınıf Eğitimi alanında yüksek lisansını; 2020 yılında ise Çukurova Üniversitesi Din Psikolojisi Anabilim Dalı’nda “Ortaöğretim Öğrencilerinde Dindarlık ile Kişilik Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma (Şanlıurfa Örneği)” başlıklı çalışmasıyla doktorasını tamamlamıştır.
2022 yılında Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü Din Psikolojisi Anabilim Dalı’na öğretim üyesi olarak atanan Kalgı, 2023 yılında doçent unvanını alarak aynı üniversitede görevine devam etmektedir.
Kalgı, Dindarlık ve Kişilik: Ergenler Üzerine Bir Araştırma (2021) ve Din Değiştirme Olgusu: Müslümanlıktan Hristiyanlığa Geçen Kişiler Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma (2023) adlı kitapların yazarıdır. Bunun yanı sıra, din psikolojisi alanında ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi ve bildirisi bulunmaktadır.
Ayrıca Kalgı, 2021 yılında Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olarak ikinci lisans eğitimini de tamamlamıştır. Yazar, Fidan Gürez Kalgı ile evli olup İngilizce ve Farsça bilmektedir.
