Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması

Merve Gerçek

doi:10.18037/ausbd.552712

Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, psikolojik sözleşme kavramının yöneticiler açısından değerlendirilebilmesi için kullanılacak bir ölçme aracı geliştirmektedir. Psikolojik sözleşme, iş ilişkisinin tarafları arasındaki yazılı olmayan beklentileri ifade etmektedir. Bu çalışmada; psikolojik sözleşme bağlamında örgüt temsilcisi olarak adlandırılan yöneticilerin, çalışanlarından yazılı olmayan beklentilerini belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirilmiş, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ve Kocaeli illerinde yer alan mikro, küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerde çalışan yöneticiler ve işletme sahipleri oluşturmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi için 401 katılımcıdan oluşan pilot uygulama örneklemi ve 316 katılımcıdan oluşan ana uygulama örneklemi kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Pilot uygulama örneklemi üzerinde madde analizleri, keşfedici faktör analizi ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda “Yöneticiler için Psikolojik Sözleşme Ölçeği”nin 11 maddeli ve 3 alt faktörlü bir yapısının bulunduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Sözleşme,Yöneticiler

Kaynakça

Akyüz, N.E. (2014). Psikolojik sözleşme ve örgütsel özdeşleşme ilişkisi: Ankara PTT Başmüdürlüğü örneği, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Argyris, C. (1960). Understanding organizational behavior. Homewood, IL: Dorsey Press
Atkinson, C. (2007). Trust and the psychological contract. Employee Relations, 29(3), 227-246.DOI: 10.1002/job.4030150306
Barnard, C.I., 1938, The Functions of the Executive, Cambridge: Harvard University Press
Bayram, N. (2010). Yapısal eşitlik modellemesine giriş Amos uygulamaları. Ezgi
Bekaroğlu, M.A. (2011). Kurum içi adaletin şartlı değişken olarak psikolojik sözleşme ihlaline verilen tepkiler üzerine etkisi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı, Ankara: Pegem Akademi
Cable, D.A.J. (2010). A methodological approach to developing a measure of the psychological contract for managers. The Australian and New Zealand Journal of Organisational Psychology, 3, 21–31. DOI 10.1375/ajop.3.1.21

Can, A. (2011). Çalışanların Psikolojik Sözleşme İhlaline İlişkin Algıları Ve Örgütsel Güven, Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı İle İlişkisi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi sosyal Bilimler Enstitüsü.
Conway, N., & Briner, R. B. (2005). Understanding psychological contracts at work: A critical evaluation of theory and research. Oxford University Press.
Coyle‐Shapiro, J., & Kessler, I. (2000). Consequences of the psychological contract for the employment relationship: A large scale survey. Journal of management studies, 37(7), 903-930.
Coyle-Shapiro, J. A. M., & Kessler, I. (2002). Exploring reciprocity through the lens of the psychological contract: Employee and employer perspectives. European journal of work and organizational psychology, 11(1), 69-86. http://dx.doi. org/10.1080/13594320143000852
Cropley, M., & Millward Purvis, L. (2003). Job strain and rumination about work issues during leisure time: A diary study. European Journal of Work and Organizational Psychology, 12(3), 195-207. http:// dx.doi.org/10.1080/13594320344000093
Çetin, E. (2010). Örgütsel bağlılığın sağlanmasında psikolojik sözleşmenin rolüne ilişkin bir araştırma, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
Demiral, Ö. (2008). Örgütsel bağlılığın sağlanmasında personel güçlendirme ve psikolojik sözleşmenin etkisine ilişkin bir araştırma, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,.
DeVellis, R. F. (2014). Ölçek geliştirme: kuram ve uygulamalar. T. Totan, N. Dilek, & Y. Çağlayan (Eds.)., Nobel
Erkorkmaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K., & Sanisoğlu, S. Y. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 33(1), 210-223.
Fornell, C., & Lacker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18, 39–50.
Gemalmaz, N. (2014). İlkokul yöneticilerinin kullandıkları motivasyonel dilin öğretmenlerin psikolojik sözleşme ve lider üye etkileşimine algıları üzerine etkisi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Zirve Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Guest, D. E. (1998). Is the psychological contract worth taking seriously?.Journal of organizational behavior, 19(S1), 649-664.
Guest, D. E. (2004). The psychology of the employment relationship: An analysis based on the psychological contract. Applied psychology, 53(4), 541-555. http://www.jstor.org/stable/3100281
Guest, D. E., & Conway, N. (2002). Communicating the psychological contract: an employer perspective. Human resource management journal, 12(2), 22-38.doi 10.1111/j.1748-8583.2002.tb00062.x
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Pearson Education.
Herriot, P., & Pemberton, C. (1996). Contracting careers. Human Relations, 49(6), 757-790.https://doi.org/10.1177/001872679604900603
Herriot, P., & Pemberton, C. (1997). Facilitating new deals. Human resource management journal, 7(1), 45-56. DOI: 10.1111/j.1748-8583.1997.tb00273.x
Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, 5. Baskı, Asil
Keman, G. (2012). Psikolojik sözleşmenin örgütsel bağlılığa olan etkisi: Tekstil sektöründe bir uygulama, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü .
Keser, A. (2002). Çalışma İlişkilerinde Farklı Bir Yaklaşım: Psikolojik Akit. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Öneri Dergisi, 5(17), 9-13.
Kıyık, G. (2011). Psikolojik Sözleşme Kavramının Türkiye’deki Medya Sektörü Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi ve Analizi, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Eskişehir Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kickul, J., Lester, S. W., & Finkl, J. (2002). Promise breaking during radical organizational change: do justice interventions make a difference?. Journal of organizational behavior, 23(4), 469-488. DOI: 10.1002/job.151
Kotter, J. P. (1973). The Psychological Contract: Managing the Joining-Up Process. California management review, 15(3). DOI: 10.2307/41164442
Lee, C., Liu, J., Rousseau, D. M., Hui, C., & Chen, Z. X. (2011). Inducements, contributions, and fulfillment in new employee psychological contracts. Human Resource Management, 50(2), 201-226. DOI: 10.1002/hrm.20415
Lee, J., & Taylor, M. S. (2014). Dual roles in psychological contracts: When managers take both agent and principal roles. Human Resource Management Review, 24(1), 95-107. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2013.03.001
Lester, S. W., Turnley, W. H., Bloodgood, J. M., & Bolino, M. C. (2002). Not seeing eye to eye: Differences in supervisor and subordinate perceptions of and attributions for psychological contract breach. Journal of Organizational Behavior, 23(1), 39-56.doi 10.1002/job.126
Levinson, H., Price, C. R., Munden, K. J., Mandl, H. J., & Solley, C. M. (1962). Men, management, and mental health. Cambridge, MA: Harvard University
MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S., & Hong, S. (1999). Sample size in factor analysis. Psychological methods, 4(1), 84. http://dx.doi.org/10.1037/1082-989X.4.1.84
Macneil, I. R. (1985). Relational contract: What we do and do not know. Wis. L. Rev., 483.
Malhotra, N. K. (2010). Marketing Research: An Applied Orientation (6th ed.). New Jersey: Pearson Education.
McDermott, A. M., Conway, E., Rousseau, D. M., & Flood, P. C. (2013). Promoting effective psychological contracts through leadership: The missing link between HR strategy and performance. Human Resource Management,52(2), 289-310. DOI: 10.1002/hrm.21529
Meydan, C. H., & Şeşen, H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Anakra: Detay.
Millward, L. J., & Hopkins, L. J. (1998). Psychological contracts, organizational and job commitment. Journal of Applied Social Psychology,28(16), 1530-1556. DOI: 10.1111/j.1559-1816.1998.tb01689.x
Morrison, E. W., & Robinson, S. L. (1997). When employees feel betrayed: A model of how psychological contract violation develops. Academy of management Review, 22(1), 226-256. doi: 10.5465/AMR.1997.9707180265
Nadin, S. J., & Williams, C. C. (2011). Psychological contract violation beyond an employees’ perspective: The perspective of employers. Employee relations, 34(2), 110-125. http://dx.doi. org/10.1108/01425451211191841
Nadin, S., & Cassell, C. (2007). New deal for old? Exploring the psychological contract in a small firm environment. International Small Business Journal, 25(4), 417-443. https://doi.org/10.1177/0266242607078587
Özdamar, K. (2016). Eğitim, Sağlık ve Davranış Bilimlerinde Ölçek ve Test Geliştirme Yapısal Eşitlik Modellemesi, Nisan
Öztürk, S.Ö. (2010). Psikolojik sözleşmenin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkileri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Porter, L. W., Pearce, J. L., Tripoli, A. M., & Lewis, K. M. (1998). Differential perceptions of employers’ inducements: Implications for psychological contracts. Journal of organizational behavior, 769-782. http://www.jstor.org/stable/3100288
Robinson, S. L. (1996). Trust and breach of the psychological contract. Administrative science quarterly, 574-599. http://www.jstor.org/stable/2393868
Robinson, S. L., & Rousseau, D. M. (1994). Violating the psychological contract: Not the exception but the norm. Journal of organizational behavior, 15(3), 245-259.doi 10.1002/job.4030150306
Rousseau, D. (1995). Psychological contracts in organizations: Understanding written and unwritten agreements. Sage.
Rousseau, D. (1995). Psychological contracts in organizations: Understanding written and unwritten agreements. Sage Publications.
Rousseau, D. M. (1989). Psychological and implied contracts in organizations. Employee responsibilities and rights journal, 2(2), 121-139. doi:10.1007/BF01384942
Rousseau, D. M. (1990). New hire perceptions of their own and their employer’s obligations: A study of psychological contracts. Journal of organizational behavior, 11(5), 389-400. DOI: 10.1002/job.4030110506
Rousseau, D. M., & Tijoriwala, S. A. (1998). Assessing psychological contracts: Issues, alternatives and measures. Journal of organizational Behavior, 679- 695. http://www.jstor.org/stable/3100284
Rousseau, D.M., McLean Parks, J. (1993) The contracts of individuals and organizations, Research in Organizational Behavior, 15, 1-43.
Schein, E. H. (1965, 1970, 1980). Organizational psychology. Engelwood Cliffs, NJ:Prentice Hall
Selekler, Z.O. (2007).Öğretmenlerde örgütsel adalet ve psikolojik sözleşme ihlal algısı, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Sonnenberg, M., Koene, B., & Paauwe, J. (2011). Balancing HRM: the psychological contract of employees: A multi-level study. Personnel Review, 40(6), 664-683. http://dx.doi.org/10.1108/00483481111169625
Sümer, N. (2000). Structural equation modelling: Basic concepts and applications. Turkish Psychological Articles, 3(6), 49-74.
Şeker, H., & Gençdoğan, B. (2014). Psikolojide ve eğitimde ölçme aracı geliştirme. Ankara: Nobel
Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin
Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ankara: Ekinoks.
Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel
Tekleab, A. G., & Taylor, M. S. (2003). Aren’t there two parties in an employment relationship? Antecedents and consequences of organization–employee agreement on contract obligations and violations. Journal of Organizational Behavior, 24(5), 585-608. doi 10.1002/job.204
Tomprou, M., & Nicolaou, I. (2010). A diary study of social influence in the creation of newcomer psychological contract. Unpublished manuscript). Athens University of Business and Economics, Athens, Greece.
Tsui, A. S., Pearce, J. L., Porter, L. W., & Tripoli, A. M. (1997). Alternative approaches to the employee-organization relationship: does investment in employees pay off?. Academy of Management journal, 40(5), 1089-1121. doi: 10.2307/256928
Turnley, W. H., & Feldman, D. C. (2000). Research Re-examining the effects of psychological Note contract violations: unmet expectations and job dissatisfaction as mediators. Journal of organizational behavior, 21(1), 25-42. http://www.jstor.org/stable/3100403
Üçok, D.I. (2012). Sinik tutum ve psikolojik sözleşme ihlali algısının tükenmişlik üzerindeki etkisi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Wilkinson-Ryan, T. (2012). Legal promise and psychological contract. Wake Forest L. Rev., 47, 843.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merve Gerçek

Yayımlanma Tarihi

20 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

5 Temmuz 2017

Kabul Tarihi

29 Eylül 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 18 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.552712

IZ

https://izlik.org/JA59FS74MK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gerçek, M. (2018). Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(4), 193-212. https://doi.org/10.18037/ausbd.552712

AMA

1.Gerçek M. Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. AÜSBD. 2018;18(4):193-212. doi:10.18037/ausbd.552712

Chicago

Gerçek, Merve. 2018. “Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 (4): 193-212. https://doi.org/10.18037/ausbd.552712.

EndNote

Gerçek M (01 Aralık 2018) Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 4 193–212.

IEEE

[1]M. Gerçek, “Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması”, AÜSBD, c. 18, sy 4, ss. 193–212, Ara. 2018, doi: 10.18037/ausbd.552712.

ISNAD

Gerçek, Merve. “Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18/4 (01 Aralık 2018): 193-212. https://doi.org/10.18037/ausbd.552712.

JAMA

1.Gerçek M. Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. AÜSBD. 2018;18:193–212.

MLA

Gerçek, Merve. “Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 18, sy 4, Aralık 2018, ss. 193-12, doi:10.18037/ausbd.552712.

Vancouver

1.Merve Gerçek. Yöneticiler İçin Psikolojik Sözleşme Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme, Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. AÜSBD. 01 Aralık 2018;18(4):193-212. doi:10.18037/ausbd.552712

Cited By

Psikolojik Sözleşme İhlâl Algısının İş Tatmini Üzerindeki Etkisi: Sağlık Alanında Çalışan Akademisyenlere Yönelik Bir Araştırma

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1164569

PSİKOLOJİK SÖZLEŞME İHLALİNİN ÜRETKENLİK KARŞITI İŞ DAVRANIŞLARINA ETKİSİNDE ÖRGÜTSEL SİNİZMİN ARACI ROLÜ

İktisat İşletme ve Uluslararası İlişkiler Dergisi

https://doi.org/10.58654/jebi.1205706

Dijital Hikâye Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği (DHKYTÖ): Ölçek Geliştirme Çalışması

Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1351729