Yozgat Ekolojik Koşullarında Yazlık ve Kışlık Olarak Yetiştirilen Bazı Mürdümük (Lathyrus sativus l.) Genotiplerinin Tane Verimi ve Kalite Özellikleri
Öz
Amaç: Türkiye’de uzun yıllardır kaliteli kaba yem açığı bulunmaktadır. Bu durum hayvanların kalitesinde ve verimlerinde düşüşler meydana getirmektedir. Diğer taraftan kurak ve yarı kurak iklim kuşağında yer alan Türkiye iklim değişikliğinden en fazla etkilenmesi beklenen ülkeler arasında yer almaktadır. Yem bitkileri açığı ve iklim koşullarında beklenen olumsuzluklar koşullarına uygun bitkilerin yetiştirilmesini zorunlu hale getirmektedir. Baklagiller familyasında yer alan mürdümük (Lathyrus sativus L.) hayvan besleme açısından oldukça önemli bir yere sahip olup, kuraklığa toleransı yüksektir ve çok farklı topraklarda rahatlıkla gelişme gösterebilmektedir.
Materyal ve Metot: Bu çalışmada; Yozgat ekolojik koşullarında kışlık ve yazlık olarak ekilen farklı mürdümük genotiplerinin (Gap Mavisi, Eren, İptaş, Karadağ, 1603, 2006, 2401, 4301, 4403, 5001, 6408, 6410 ve S3) tane verimi ve kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma 2019-2020 vejetasyon döneminde ve Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
Araştırma Bulguları: Bitkilerin tohumlarında, tane verimi, ham protein oranı, ODAP (N-oxalyl-L-alpha,beta-diaminopropionic acid), toplam fenolik, toplam flavonoid, radikal kovucu aktivite (DPPH) ve kondanse tanen içerikleri belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışmadan elde edilen verilere göre, yazlık ekimlerin kışlık ekimlere göre daha üstün olduğu, hayvan besleme ve verimlik açısından ise bazı popülasyonların çeşitlerden daha iyi sonuçlar sergilediği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abd El Moneim, A. M., Van Dorrestein B., Baum, M., & Mulugeta W. (1999). Role of ICARDA in improving the nutritional quality and yield potential of grass pea (Lathyrus sativus) for subsistence farmers in developing countries. CGIAR-wide conference on AgricultureNutrition, 5–6.
- Acar, Z., Tan, M., Ayan, İ., Önal Aşçı, Ö., Mut, H., Başaran, U., ... & Kaymak, G. (2020). Türkiye’de yem bitkileri tarımının durumu ve geliştirme olanakları. Türkiye Ziraat Mühendisleri IX. Teknik Kongresi, 13(17), 529-553.
- Akarken, N., Cengiz, R., Esmeray, M., Sezer, C., Duman, A., & Cerit, S. (2017) Mısırda Kuraklık Stresi. 12.Tarla Bitkileri Kongresi, (s 42), Kahramanmaraş.
- Arvouet-Grand, A., Vennat, B., Pourrat, A., & Legret, P. (1994). Standardisation d`un extrait de propolis et identification desprincipaux constituants. Journal de pharmacie de Belgique, 49, 462-468.
- Barry, TN (1987). Secondary compounds of forages. Nutrition of Herbivores. Sydney, Australia: Academic Press Başaran, U., Acar, Z., Önal, Ö., Mut, H., & Ayan, i. (2007). Mürdümük (Lathyrus Sp.) Türlerinin Önemi, Tarımda Kullanım Olanakları Ve Zararlı Madde İçerikleri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 22(1), 139-148.
- Bate-Smith, E. C. (1975). Phytochemistry of proanthocyanidins. Phytochemistry, 14, 1107-1113.
- Çotuk, Z., & ALTINOK, S., (2015). Türkiye'de Yem Bitkisi Tohumculuğu . 11. Tarla Bitkileri Kongresi (pp.100-103) Turkey.
- Deshpande, S.S., & Campbell, C. G. (1992). Genotype variation in BOAA, condensed tannins, phenolics and enzyme inhibitors of grass pea (Lathyrus sativus). Canadian Journal of Plant Science, 72(4), 1037-1047.
- Eyiiş, E., & Pekgöz, A. K. (2021). Radical Scavenging Activity of Some Lathyrus Taxa Distributed in Burdur-Isparta Regio. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 25(1), 121-126.
- Fırıncıoğlu, H. K., Unal, S., Pank, Z., & Beniwal, S. P. S. (2012). Growth and development of narbon vetch (Vicia narbonensis L.) genotypes in the semi-arid central Turkey. Spanish Journal of Agricultural Research, 10(2), 430-442.