Araştırma Makalesi

Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi

Cilt: 16 Sayı: 3 27 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi

Öz

Travma sonrası bilişsel yükleme bireylerin yaşamış olduğu, kişiyi dehşete düşüren, çaresiz olarak hissettiren bir olay sonucu (travmatik yaşantı) gelişebilecek uyum sağlayıcı olmayan bilişsel yüklemeleri ifade etmektedir. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı cinsiyet ve kişilik özellikleri ile travma sonrası bilişsel yükleme arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmaya 209’u kadın, 188’i erkek olmak üzere toplamda 397 travmatik yaşantıya sahip birey katılmıştır. Araştırma da demografik bilgi formu, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi ve Travma Sonrası Bilişsel Yükleme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında normallik analizleri, korelasyon analizi, t-test ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre cinsiyete göre travma sonrası bilişsel yüklemenin anlamlı düzeyde farklılaşmadığı, travma sonrası bilişsel yükleme ile kişilik özellikleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır. Kişilik özelliklerinden nevrotizm, dışadönüklük ve deneyime açıklık travma sonrası bilişsel yüklemeye ilişkin varyansın %36’sını açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Travma ve travmaya yönelik geliştirilecek müdahale programlarının hazırlanmasında araştırma sonuçları dikkate alınması önem arz edebilir. Benzer araştırma farklı örneklemlerde tasarlanabilir. Travma sonrası bilişsel yüklemeyi yordayan kişilik özelliklerine ilişkin nitel araştırmalar tasarlanabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bacanli, H., İlhan, T., ve Aslan, S. (2009). Beş faktör kuramına dayalı bir kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 261-279.
  2. Black, J., Belicki, K., Emberley-Ralph, J., and McCann, A. (2022). Internalized versus externalized continuing bonds: Relations to grief, trauma, attachment, openness to experience, and posttraumatic growth. Death Studies, 46(2), 399-414. https://doi.org/10.1080/07481187.2020.1737274
  3. Buecker, S., Maes, M., Denissen, J. J., and Luhmann, M. (2020). Loneliness and the Big Five personality traits: A meta–analysis. European Journal of Personality, 34(1), 8-28. https://doi.org/10.1002/per.2229
  4. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi Yayıncılık.
  5. Caglar, A., and Deniz, M. E. (2024). The improvement of post-traumatic cognitive attribution scale: its relationship with loneliness and depression. Current Psychology, 43(6), 5451-5461. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04748-1
  6. Ceobanu, M. C., and Mairean, C. (2015). The relation between personality traits, social support and traumatic stress. Revista de Cercetare si Interventie Sociala, 48, 17.
  7. Claes, L., Vandereycken, W., Luyten, P., Soenens, B., Pieters, G., and Vertommen, H. (2006). Personality prototypes in eating disorders based on the Big Five model. Journal of Personality Disorders, 20(4), 401-416. https://doi.org/10.1521/pedi.2006.20.4.401
  8. Cloninger, S. C. (2004). Theroies of personality: understanding persons. Pearson Prentice Hall.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

26 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

23 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çağlar, A. (2025). Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(3), 4852-4865. https://doi.org/10.51460/baebd.1538786
AMA
1.Çağlar A. Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi. BAEBD. 2025;16(3):4852-4865. doi:10.51460/baebd.1538786
Chicago
Çağlar, Azmi. 2025. “Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (3): 4852-65. https://doi.org/10.51460/baebd.1538786.
EndNote
Çağlar A (01 Aralık 2025) Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 3 4852–4865.
IEEE
[1]A. Çağlar, “Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi”, BAEBD, c. 16, sy 3, ss. 4852–4865, Ara. 2025, doi: 10.51460/baebd.1538786.
ISNAD
Çağlar, Azmi. “Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/3 (01 Aralık 2025): 4852-4865. https://doi.org/10.51460/baebd.1538786.
JAMA
1.Çağlar A. Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi. BAEBD. 2025;16:4852–4865.
MLA
Çağlar, Azmi. “Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 3, Aralık 2025, ss. 4852-65, doi:10.51460/baebd.1538786.
Vancouver
1.Azmi Çağlar. Travma Sonrası Bilişsel Yüklemenin Cinsiyet ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi. BAEBD. 01 Aralık 2025;16(3):4852-65. doi:10.51460/baebd.1538786