Müslüm Filminin Yapısal Aile Terapisi Perspektifinden İncelenmesi

Öz

Aile danışmanlığı kuramlarına dayalı olarak incelenen filmler, terapötik kavramları, aile dinamiklerini ve aile sistemi içindeki ilişkileri somut olarak ortaya koyduğundan, bu alandaki bilgi birikimini artırmak ve çeşitli bakış açıları sunmak için bu tür araştırmaların yapılması önemlidir. Bu çalışmada, 2018 yapımı Müslüm filmi “Yapısal Aile Terapisi” kuramı çerçevesinde incelenmiştir. Ünlü sanatçı Müslüm Gürses'in çocukluğu ve yetişkinliğine odaklanan film, aile dinamiklerinin bireysel gelişim üzerindeki etkilerini güçlü bir şekilde ortaya koymaktadır. Çalışmada Salvador Minuchin tarafından geliştirilen yapısal aile terapisinin temel kavramları olan aile yapısı, alt sistemler, sınırlar, koalisyonlar, güç, ebeveynleştirilmiş çocuk, denge ve esneklik kavramları ele alınmış ve filmin detaylı sahne analizleri yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analiziyle elde edilen bulgular, Müslüm Gürses'in yaşadığı travmaların ve aile dinamiklerinin kişilik gelişimi ve ilişki örüntüleri üzerindeki etkisini vurgulamaktadır. Bu araştırma, filmlerin aile yapılarını ve etkileşimlerini somut bir şekilde göstererek karmaşık aile dinamiklerini anlamada hem uygulayıcılar hem de danışanlar için değerli kaynaklar olabileceğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yapısal aile danışmanlığı
• Müslüm
• film analizi

Examining the Movie "Müslüm" from the Perspective of Structural Family Therapy

Öz

Since the films examined based on family counseling theories concretely present therapeutic concepts, family dynamics, and relationships within the family system, conducting such studies is essential for enhancing knowledge in this field and offering various perspectives. In this study, the 2018 film Müslüm was examined through the lens of “Structural Family Therapy” theory. By focusing on the childhood and adulthood of the famous artist Müslüm Gürses, the film strongly reveals the effects of family dynamics on individual development. The study discusses the fundamental concepts of structural family therapy developed by Salvador Minuchin, including family structure, subsystems, boundaries, coalitions, power, parentified child, balance, and flexibility, along with detailed scene analyses of the film. The findings obtained through document analysis, a qualitative research method, highlight the impact of traumas experienced by Müslüm Gürses and the family dynamics on his personality development and relationship patterns. This research highlights that films can be valuable resources for both practitioners and clients in understanding complex family dynamics by concretely illustrating family structures and their interactions.

Anahtar Kelimeler

• Structural family therapy
• Müslüm
• film analysis

Kaynakça

1. Akün, E. (2013). Yapısal aile sistemleri kuramı bağlamında ergenlik döneminde aile yapısı ve ergenlik dönemi sorunları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 53(1), 85-116.
2. Bildik, T. (2013). Ölüm, kayıp, yas ve patolojik yas. Ege Tıp Dergisi, 52(4), 223-229.
3. Bolognesi, M., Pilgram, R., and van den Heerik, R. (2017). Reliability in content analysis: The case of semantic feature norms classification. Behavior Research Methods, 49, 1984-2001. https://doi.org/10.3758/s13428-016-0838-6
4. Burnett, G., Jones, R. A., Bliwise, N. G., and Ross, L. T. (2006). Family unpredictability, parental alcoholism, and the development of parentification. The American Journal of Family Therapy, 34(3), 181-189. https://doi.org/10.1080/01926180600550437
5. Demir, R., Kul, A., Katmer, A. N., ve Özkamalı, E. (2021). Yaşantısal/insancıl, yapısal ve psikoanalitik aile danışmanlığı kuramları ile Vavien filminin analizi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 208–232.
6. Dermer, S. B., and Hutchings, J. B. (2010). Utilizing movies in family therapy: Applications for individuals, couples, and families. The American Journal of Family Therapy, 28(2), 163-180. https://doi.org/10.1080/019261800261734
7. Elmacı, T. (2015). Sinemamızda dram ve melodram Y. Özkoçak (Ed.), Türlerle Türk Sineması içinde (ss. 105-130). Derin Yayınları.
8. Erdoğan-Yıldırım, Z. (2025). Çocukluk ve ergenlikte kayıp deneyimi: Yas sürecine gelişimsel ve psikolojik bir bakış. Pamukkale Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (69), 363-381. https://doi.org/10.30794/pausbed.1632695

9. Giles, S. (2012). The effects of parentification, attachment, family-of-origin dysfunction and health on depression: A comparative study between gender and the ethnic groups of South Koreans and Caucasian Americans [Unpublished master's thesis]. Brigham Young University.
10. Gladding, S. T. (2022). Aile terapisi: Tarihi, kuram ve uygulamaları (İ. Keklik & İ. Yıldırım, Çev. Ed.). Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği Yayınları.
11. Goldenberg, H., and Goldenberg, I. (2008). Family therapy: An overview (7th ed.). Thomson Brooks/Cole. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
12. Kırvavaç, H. (Ketche), ve Ulkay, C. (Yönetmenler). (2018). Müslüm [Film]. Dijital Sanatlar; CGV Mars Dağıtım. Kong, J., and Goldberg, J. (2022). Childhood exposure to family violence and adult sibling relationships. Journal of Marriage and Family, 84(4), 1046-1061. https://doi.org/10.1111/jomf.12862
13. Kürkçüoğlu, H. (2021). Melodramatik imgelem ve Müslüm filmi. İNİF E- Dergi, 6(2), 92-104.
14. Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.
15. Minuchin, S., and Fishman, H. C. (1981). Family therapy techniques. Harvard University Press.
16. Nadir, U. (2013). Aile danışmanlığı eğitimlerinde popüler filmlerin kullanımı ve yapısal aile terapisi kuramı ile Dalgaların Prensi filminin analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(1), 129-144.
17. Nazlı, S. (2022). Çok kültürlü aile psikolojik danışması bağlamında sistemik kuramların değerlendirilmesi: Vavien filmi analizi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 5(2), 1-34. https://doi.org/10.58434/apdad.1213967
18. Özabacı, N., ve Erkan, Z. (2020). Aile danışmanlığı kuram ve uygulamalara genel bir bakış. PEGEM Akademi.
19. Özburun, N. (2018). Derleme: Genel sistem teorisinden etkilenen aile terapisi modellerinin karşılaştırılması. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 1(2), 172-188.
20. Özkan, U. B. (2023). Doküman inceleme yönteminde geçerlik ve güvenirlik: Eğitim bilimleri araştırmaları bağlamında kuramsal bir inceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (56), 832-848. https://doi.org/10.53444/deubefd.1258867
21. Pak, M. D., ve Öztürk, B. (2019). Yapısal aile terapisi kuramı ekseninde "İstanbullu Gelin" dizisinin analizi. Journal of International Social Research, 12(65) 1202-1208.
22. Petermann, F., and Nitkowski, D. (2008). Selbstverletzendes verhalten. Der Nervenarzt, 79(9), 1017-1022.
23. Połomski, P., Peplińska, A., Lewandowska-Walter, A., and Borchet, J. (2021). Exploring resiliency and parentification in Polish adolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(21), 11454. https://doi.org/10.3390/ijerph182111454
24. Powell, M. L. (2008). Cinematherapy as a clinical intervention: Theoretical rationale and empirical credibility [Unpublished doctoral thesis]. University of Arkansas.
25. Ramos, M. C., Arbel, R., Timmons, A. C., Rodriguez, A. J., and Margolin, G. (2022). Observed parent–adolescent coalitions and family hostilities during family discussions: Associations with marital aggression. Family Process, 61(3), 1305-1323. https://doi.org/10.1111/famp.12719
26. Sharp, C., Smith, J. V., and Cole, A. (2002). Cinematherapy: Metaphorically promoting therapeutic change. Counseling Psychology Quarterly, 15(3), 269-276. https://doi.org/10.1080/09515070210140221
27. Sığrı, Ü. (2023). Nitel araştırma yöntemleri R. Altunışık, H. Boz, E. Gegez, E. Koç, Ü. Sığrı, E. Yıldız ve A. Yüksel (Eds.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Yeni perspektifler içinde (ss. 471-497). Seçkin Yayıncılık.
28. Stinchfield, T. A. (2006). Using popular films to teach systems thinking. The Family Journal, 14(2), 123-128. https://doi.org/10.1177/1066480705285559
29. Taşdelen Karçkay, A., Toprak, B., ve Alkan, D. (2024). Yaşantısal ve çözüm odaklı aile terapisi bakış açısıyla “Bizi Hatırla” film analizi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 223-243. https://doi.org/10.51460/baebd.1411786
30. Tura, G., ve Gül, B. (2020). Yapısal aile sistemleri yaklaşımı açısından Türk sinemasında aile filmleri: Münir Özkul ve Adile Naşit filmleri. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 213–221. https://doi.org/10.18506/anemon.520706
31. Vahip, I., and Doganavsargil, O. (2006). Domestic violence and female patients. Turk Psikiyatri Dergisi, 17(2), 105.
32. Vetere, A. (2001). Structural family therapy. Child Psychology and Psychiatry Review, 6(3), 133-139. https://doi.org/10.1017/S1360641701002672
33. Wilson, A. H., Blake, B. J., Taylor, G. A., and Hannings, G. (2013). Cinemeducation: Teaching family assessment skills using full‐length movies. Public Health Nursing, 30(3), 239-245. https://doi.org/10.1111/phn.12025
34. Yüksektepe, İ. (2025). Türkiye'de aile danışma merkezlerine genel bir bakış. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 49(1), 97-105.
35. Zencir, T., and Haskan-Avcı, Ö. (2019). Development of the parentified child scale-adult version: A reliability and validity study. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48(1), 531-553. https://doi.org/10.14812/cufej.443707