Olive and Olive Oil Production in The World and Evaluation of Olives and Olive Oils in Türkiye in Terms of Geographical Indication Registration

Öz

Türkiye is a significant producer of olives and olive oil. Due to Türkiye’s wide range of climate and geographical features, olives grown in different regions and the oils obtained from these olives have distinctive features. As a result, although there are 22 olive oils and 14 table olives with geographical indication registrations in our country, European Union Geographical Indication registrations have been received or applications have been made for 6 Turkish Olive Oils. This research aims to examine the distribution of olives and olive oils with geographical indications by province and registration years and some characteristics of olive oils registered in the European Union. Geographical indication registration can provide assurance both in protecting producer rights and in delivering authentic olives and/or olive oils to consumers. It is thought that our country has a large number of geographical indications, and this number will increase every year. Geographical indication registration should be seen not only as a distinctive document but also as an encouraging tool for the increase in quality and authentic olive and olive oil products. In this way, it is thought that product quality can be preserved in parallel with product diversity in the sector.

Anahtar Kelimeler

• Designation of origin
• geographical indication
• local olive
• olive oil types

Dünyada Zeytin ve Zeytinyağı Üretimi ve Türkiye’deki Zeytinlerin ve Zeytinyağlarının Coğrafi İşaret Tescili Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Türkiye önemli bir zeytin ve zeytinyağı üreticisidir. Türkiye’nin geniş bir iklim ve coğrafi özellik çeşitliliğine sahip olması nedeniyle farklı bölgelerde yetiştirilen zeytinler ve bu zeytinlerden elde edilen yağlar ayırt edici özelliklere sahiptir. Bunun bir sonucu olarak ülkemizde coğrafi işaret tesciline sahip olan 22 zeytinyağının ve 14 adet sofralık zeytinin bulunmasına rağmen 6 adet Türk Zeytinyağı için Avrupa Birliği Coğrafi İşaret tescili alınmış veya başvurusu yapılmış durumdadır. Bu araştırmada coğrafi işarete sahip olan zeytinlerin ve zeytinyağlarının illere ve tescil yıllarına göre dağılımı ve Avrupa Birliği tarafında tescil edilen zeytinyağlarının bazı özellikleri irdelenmesi amaçlanmıştır. Coğrafi işaret tescilinin hem üretici haklarının korunmasında hem de tüketicilere aslına uygun zeytin ve/veya zeytinyağının ulaştırılmasında güvence sağlayabilmektedir. Zeytin ve zeytinyağı özelinde ülkemizin çok sayıda coğrafi işarete sahip olduğu ve bunun her geçen yıl artacağı düşünülmektedir. Coğrafi işaret tescilinin yalnızca ayırt edici bir belge olarak değil aynı zamanda kaliteli ve aslına uygun zeytin ve zeytinyağı ürünlerinin artması teşvik edici bir araç olarak görülmelidir. Bu sayede sektörde ürün çeşitliliğine paralel olarak ürün kalitesinin de korunabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Menşe adı
• mahreç işareti
• yerel zeytin
• zeytinyağı çeşidi

Kaynakça

1. WTO, 1994. Standards concerning the availability, scope and use of Intellectual Property Rights (Part II), Section 3: geographical indications. World Trade Organization.
2. Barham, E., Sylvander, B. (Eds), 2011. Label of Origin for Food. Local Development, Global Recognition. CAB International, Cambridge, MA.
3. Belletti, G., Marescotti, A., Sanz-Cañada, J., Vakoufaris, H. 2015. Linking protection of geographical indications to the environment: Evidence from the European Union olive-oil sector. Land Use Policy 48:94-106.
4. Dayısoylu, K.S., Yörükoğlu, T., Ançel, T. 2017. Kahramanmaraş’ın coğrafi işaretli ürünleri ve ilin potansiyel durumu. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi 20(1):80-88.
5. TPMK, 2024-a. Coğrafi İşaret Platformu. Retrieved February 25, 2024, from (https://ci. turkpatent.gov.tr/sayfa/avrupa-birli%c4%9finde-co%c4%9frafi-i%c5%9faret) (E.T.: 25.01.2025).
6. TPMK, 2024-b. Coğrafi İşaret Platformu. Retrieved February 25, 2024, from (https://ci. turkpatent.gov.tr/veri-tabani) (E.T.: 25.01.2025).
7. Kılıç, T.M., Turhan, Ş. 2023. Türkiye’nin sofralık zeytin ihracatı ve değeri arasındaki ilişki: ARDL sınır testi yaklaşımı. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 10(2):206-213, (https://doi.org/ 10.30910/turkjans.952769) (Erişim: 26.01.2025).
8. Neves, B., Pires, I.M. 2018. The Mediterranean diet and the increasing demand of the olive oil sector. Region 5(1):101-112.

9. Wang, J., Zhang, D., Farooqi, T.J.A., Ma, L., Deng, Y., Jia, Z. 2019. The olive (Olea europaea L.) industry in China: Its status, opportunities and challenges. Agroforestry Systems 93:395-417.
10. Ozdemir, Y. 2016. Effects of climate change on olive cultivation and table olive and olive oil quality. Scientific Papers. Series B, Horticulture 60:65-69.
11. Mattas, K., Baourakis, G., Tsakiridou, E., Hedoui, M.A., Hosni, H. 2020. PDO olive oil products: a powerful tool for farmers and rural areas. Journal of International Food & Agribusiness Marketing 32(4): 313-336.
12. IOC 2024-b, World Market of Olive Oil and Table Olives-Data From December 2024 (https://www. internationaloliveoil.org/world-market-of-olive-oil-and-table-olives-data-from-december-2024/) (Erişim Tarihi: 27.01.2025).
13. TPMK, 2024. Türk Patent ve Marka Kurumu coğrafi işaret ver tabanı (https://ci.turkpatent. gov.tr/veri-tabani) (Erişim Tarihi: 25.01.2025).
14. European Commission eAmbrosia Union register of geographical indications (https://ec.europa.eu/ agriculture/eambrosia/geographical-indications-register/) (Erişim Tarihi: 25.01.2025).
15. TUİK, 2023 Türkiye İstatistik Kurumu. Bitkisel Üretim İstatistikleri (https://data.tuik.gov.tr/ kategori/getkategori?p=tarim-111&dil=1) (Erişim Tarihi: 25.01.2025).
16. Bayramer, G., Tunalıoğlu, R. 2016. Türkiye’de sofralık zeytin-zeytinyağı ihracatçılarının sorunları ve çözümüne yönelik yaklaşımlar. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 13(1):141-150.
17. FAO (Food and Agriculture Organization), 2023, FAOSTAT veri tabanı, (https://www.fao.org/ faostat/en/#data/QCL) (E.T.: 26.01.2025).
18. Vilar, J., Pereira, J.E., 2018. International Olive Growing Worldwide Analysis and Summary, Fundación, Caja Rural Jaen, Spain.
19. Semerci, A. 2018. Gross profit analysis in olive oil production: a case study of Hatay region Türkiye, Custos E Agronegocio on Line, 14(2):237-259.
20. Efe, R., Soykan, A., Cürebal, İ., Sönmez, S. 2013. Olive and olive oil in Edremit region, Edremit Municipality Cultural Publication, No:9.
21. Basılgan, M., Hayretçi, E. 2023. Türkiye’de zeytin sektörünün satış performansının belirleyicileri: Gemlik zeytin üreticileri üzerinde bir analiz. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi 9(2):223-238.
22. Orfion, 2017. En iyi zeytinyağı hangi yörenin?-Orfion zeytinyağı-Ayvalık zeytinyağı. Orfion zeytinyağı. https://www.orfion.com.tr/en-iyi-zeytinyagi-hangi-yorenin/#:~:text=son%20y %c4%b1llarda%20%c3%b6nemi%20gittik %c3%a7e%20artan,ye%20iyi%20bir%20%c3%b6rnek%20olmu%c5%9ftur (E.T.:27.01.2025)
23. UNESCO, 2024. Traditional knowledge, methods and practices concerning olive cultivation. from UNESCO (https://ich.unesco.org/en/usl/ traditional-knowledge-methods-and-practices-concerning-olive-cultivation-01983) (E.T.:26.01.2025).
24. Zeytindostu Derneği, Türkiye’de Zeytincilik (https://zeytindostu.org.tr/zeytin/turkiyede-zeytincilik) (Erişim Tarihi: 01.02.2025).
25. TPMK, 2024. Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaret Platformu (https://ci.turkpatent. gov.tr/sayfa/geleneksel-%c3%bcr%c3%bcn-ad%c4%b1-nedir) (E.T.: 01.02.2025).
26. İlhan, Ö. 2021. Characteristics of EU registered geographical indications of food and agricultural products and investigation of their relationship with the geographical area. Aydın Gastronomy 5(2):117-129.
27. Anonim, 2012. Regulation (EU) No 1151/2012 of the European Parliament and of the Council of 21 November 2012 on quality schemes for agricultural products and foodstuffs
28. Anonim, 2014. Commission Implementing Regulation (EU) No 668/2014 of 13 June 2014 laying down rules for the application of Regulation (EU) No 1151/2012 of the European Parliament and of the Council on quality schemes for agricultural products and foodstuffs.