Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

A research to examinate students' cognitive flexibility and psychological well-being levels in terms of various variables

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 212 - 228, 30.11.2025
https://doi.org/10.58308/bemarej.1706677

Öz

The purpose of this research is to comparatively analyze the cognitive flexibility and psychological well-being levels of psychology department students and students studying in other faculties. The research was conducted with the students of Antalya Belek University and 462 students were reached based on 95% confidence interval. Data were collected through “Personal Information Form”, “Cognitive Flexibility Inventory” and “Psychological Well-Being Scale”. The results of the study showed that the willingness and mindfulness levels of the students studying in psychology and other programs were at a medium level, while their self-efficacy levels were at an acceptable level. in the study. In this context, students generally have a medium level of cognitive flexibility. Also both students both in the psychology department and in other faculties psychologically well-being. In this study, psychology department students and students studying in other departments cognitive flexibility and psychological well-being levels were compared and significant differences were detected. Cognitive flexibility of psychology students While the levels of psychological well-being did not vary according to gender, it was determined that the psychological well-being levels of female female students were higher than those of male students. On the other hand, it was found that students studying in other departments did not show a difference between genders in terms of cognitive flexibility and psychological well-being levels. In addition, it was observed that the cognitive flexibility and psychological well-being levels of psychology students differed depending on the grade level they studied. In particular, it was determined that fourth year students exhibited higher cognitive flexibility compared to second and third year students and felt better psychologically than third year students. On the other hand, it was observed that class level had no apparent effect on these two variables in students studying in other departments. As a result, it was revealed that cognitive flexibility positively affected the psychological well-being levels of students studying in both psychology and other departments. This finding suggests that cognitive flexibility is an significant factor that supports students' psychological well-being.

Kaynakça

  • Altop, E., & Solak, N. (2021). Düşük sosyo-ekonomik statüdeki ergenlerde psikolojik iyi oluş: sistemi meşrulaştırıcı inançların, öfke ve hayranlık duygularının rolü. Klinik Psikoloji Dergisi, 8(3), 444-488.
  • Altunkol, F. (2011) Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklikleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Asıcı, E., & İkiz, F. (2015). Mutluluğa giden bir yol: Bilişsel esneklik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(35), 191-211.
  • Aslan, Ş., & Türk, F. (2022). Bilişsel esneklik ve psikolojik esneklik kavramlarının karşılaştırılması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 119-130.
  • Ayhan, D. (2022). Evli kadınlarda cinsel iyi oluşun yordayıcıları olarak mutluluk, beden algısı ve cinsel mitler (Yayınlanmamış doktora tezi). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Başar, S. (2018). Düzenli egzersizin depresyon, mutluluk ve psikolojik iyi oluş üzerine etkisi. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 25-34.
  • Ben-Zion, Z., Fine, N. B., Keynan, N. J., Admon, R., Green, N., & Halevi, M. (2018). Cognitive flexibility predicts PTSD symptoms: Observational and interventional studies. Front Psychiatry, 9(477).
  • Buğa, A., Özkamalı, E., Altunkol, F., & Çekiç, A. (2018). Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerine göre sosyal problem çözme tarzlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 48-58.
  • Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayıncılık.
  • Canas, J., Quesada, J., Antolí, A., & Fajardo, I. (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46(5), 482-501.
  • Cantürk, P. U. (2022). Üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançlarının bilişsel esneklik düzeyleri açısından incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(43), 55- 67.
  • Ceyhan, A. A. (2011). İnternet kullanma temel nedenlerine göre üniversite öğrencilerinin problemli internet kullanımı ve algıladıkları iletişim beceri düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 59-77.
  • Chen, Q., Yang, W., Li, W., Wei, D., Li, H., Lei, Q., & Qiu, J. (2014). Association of creative achievement with cognitive flexibility by a combined voxel- based morphometry and resting-state functional connectivity study. Neuroimage, 102, 474-483.
  • Çakır, G., & Ergin, R. (2023). Fiziksel aktivite ve iyi oluş ilişkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1367-1374.
  • Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
  • Dajani, D. R., & Uddin, L. Q. (2015). Demystifying cognitive flexibility: Implications for clinical and developmental neuroscience. Trends in Neurosciences, 38(9), 571-578.
  • Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1980). Self-determination theory: When mind mediates behavior. The Journal of Mind and Behavior, 1(1), 33-43.
  • Demirci, İ., & Şar, A. H. (2017). Kendini bilme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(5), 2710-2728.
  • Demirci, O. O., & Güneri, E. (2020). Bilişsel esnekliğin bilişsel duygu düzenleme üzerindeki etkisi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(39), 651-684.
  • Demirtaş̧, S. (2016). Okul yöneticilerinin psikolojik iyi olma ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış̧ yüksek lisans tezi). Mevlana Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Deniz, E., & Yılmaz, E. (2004). Üniversite öğrencilerinin duygusal zeka yetenekleri ve yaşam doyumları arasındaki ilişki. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, İnönü Üniversitesi, Malatya.
  • Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010) The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34, 241-53.
  • Dfarhud, D., Malmir, M., & Khanahmadi, M. (2014). Happiness & health: The biological factors- systematic review article. Iran Journal of Public Health, 43(11), 1468-77.
  • Diener, E., & Diener, M. (1995). Cross-cultural correlates of life satisfaction and self- esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 68, 653-663.
  • Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature Human Behaviour, 2(4), 253-260.
  • Dina, R. Dajani, & Lucina, Q. Uddin (2015). Demystifying cognitive flexibility: Implications for clinical and developmental neuroscience. Trends in Neurosciences, 38(9), 571-578.
  • Fisher, C. D. (2010). Happiness at work. International Journal of Management Reviews, 12, 384-412.
  • Gabrys, R. L., Tabri, N., Anisman, H., & Matheson, K. (2018). Cognitive control and flexibility in the context of stress and depressive symptoms: The cognitive control and flexibility questionnaire. Frontiers in Psychology, 9, 1-19.
  • Güleç, S. (2020). Lise öğrencilerinde bilişsel esneklik ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide yaşam amaçlarının aracı rolü. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 27-35.
  • Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe-yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Güvenç, F. (2016). Üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki. Necmettin Erbakan University (Turkey) ProQuest Dissertations Publishing, 2019. 28676950.
  • Iraz, R., Arıbaş, A. N., & Özşahin, F. (2021). Algılanan sosyal destek ve psikolojik iyi oluş ilişkisi: üniversite öğrencileri örneği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 363-376.
  • İkiz, E., Koşar, E., Kıllı, S., & Bağcı, B. (2022). Pandemi sürecinde lisansüstü öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerindeki değişimler. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(Özel Sayı 1), 182-200.
  • İmiroğlu, A., Demir, R., & Murat, M. (2021). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak bilişsel esneklik, bilinçli farkındalık ve umut. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(80), 2037-2057.
  • Johnson, B. T. (2016) The relationship between cognitive flexibility, coping and symptomatology in psychotherapy (Doctoral dissertation). Milwaukee, Marquette University.
  • Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.
  • Kan, A., & Akbaş, A. (2005). Lise öğrencilerinin kimya dersine yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 227-237.
  • Kara, N. Ş. (2020). Spor yapan ve yapmayan bireylerde yaşamın anlamı, affetme esnekliği, bilişsel esneklik ile psikolojik belirtilerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Sakarya.
  • Karababa, A., Mert, A., & Çetiner, P. (2018). Üniversite öğrencilerinde psikolojik iyi olmanın bir yordayıcısı olarak benlik ayrımlaşması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1235-1248.
  • Karakurt, M. (2022). Hikâyelerle bütünleştirilmiş fen etkinliklerinin bilimsel sorgulama ve bilişsel esneklik üzerine etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
  • Kaygas, Y., & Kılınç, E. (2023). Kendini affetme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolü. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(6), 40-53.
  • Keyes, C. L., Shmotkin, D., & Ryff, C. D. (2002). Optimizing well-being: the empirical encounter of two traditions. Journal of Personality And Social Psychology, 82(6), 1007.
  • Kılınç, M. (2017). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak öz-yeterlik ve etkileşim kaygısı. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (13), 207-216.
  • Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling. 4. Baskı, The Guilford Press.
  • Kocaman, E. N. (2019). Bir grup yetişkinde umut ve psikolojik iyi oluş̧ arasındaki ilişkinin farklı degişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış̧ yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Koç, G. G. (2020). Bilişsel esneklik ve psikolojik dayanıklılık ile stresle başa çıkma arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
  • Koser, İ. E., & Kolukısa, Ş. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin fiziksel aktivite, bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlükleri arasındaki ilişkinin araştırılması. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 141-150.
  • Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610.
  • Kubzansky, L. D., Kim, E. S., & Boehm, J. K. (2023). Interventions to modify psychological well-being: progress, promises, and an agenda for future research. Affec Sci, 4, 174-184.
  • Kuruyer, H. G. (2022). İlkokul öğrencilerinin bilişsel esnekliklerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
  • Kuyumcu, B. (2012). Türk ve İngiliz Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş̧ duygusal farkındalık ve duygularını ifade etmelerinin ülke ve cinsiyet degişkenlerine göre incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 1-24.
  • Malkoç, A., & Mutlu, A. K. (2019). Mediating the effect of cognitive flexibility in the relationship between psychological well- being and self-confidence: A study on Turkish university students. Sciedu Press, 8(6), 278-287.
  • Martin, M. M., & Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76, 623-626.
  • Martin, M. M., & Anderson, C. M. (1998). The cognitive flexibility scale: Three validity studies. Communication Reports, 11(1), 1–9.
  • Myers, D. G., & Diener, E. (1995). Who is happy?. Psychological Science, 6(1), 10- 19.
  • Önalan, K. (2022). Bilişsel esneklik, ruminasyon ve bilinçli farkındalık değişkenlerinin depresyon üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.
  • Özdemir, M., & Çetinceli, K. (2023). Psikolojik iyi oluş ve öz-anlayış: sosyal çalışmacı örnekleminde bir araştırma. The Journal of International Scientific Researches, 8(3), 416-435.
  • Özhan, M. B., & Boyacı, M. (2021). Üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik ve iyi oluş (perma) arasındaki ilişki: bir yapısal eşitlik modellemesi. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (67), 346-362.
  • Özkara, G. (2015). Mükemmeliyetçilik düzeyleri ile psikolojik iyi olma hali arasındaki ilişki ve problem çözme becerisine etkisi (Yayınlanmamış̧ yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.
  • Özmen, A. H. (2022). Yetişkinlerdeki obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin üstbilişler, ruminasyon ve bilişsel esneklik çerçevesinde incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.
  • Kılınç, M. (2017). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak öz- yeterlik ve etkileşim kaygısı. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (13), 207-216.
  • Parvizi, G., & Ozabacı, N. (2022). Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş̧ ve yaşam doyumlarının yordayıcısı olarak bilişsel esnekliğin rolü. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 65-81.
  • Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081.
  • Ryff, C. D. (2023). In Pursuit of Eudaimonia: Past advances and future directions. Human flourishing: A multidisciplinary perspective on neuroscience, health, organizations and arts, 9-31. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-09786-7_2 (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
  • Ryff, C. D., & Keyes, C. L. M. (1995). The structure of psychological well-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719–727.
  • Sarı, T., & Tunç, T.(2016). Üniversite öğrencilerinde umudun yordayıcısı olarak psikolojik iyi olma. The Journal of Academic Social Science Studies.
  • Sarıkan, S. (2023). Üniversite öğrencilerinin duygusal zeka, bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  • Scherer, R. F., Wiebe, F. A., Luther, D. C., & Adams, J. S. (1988). Dimensionality of coping: factor stability using the ways of coping questionnaire. Psychological Reports, 62(3), 763-770.
  • Schimmack, U., & Diener, E. (2003). Predictive validity of explicit and implicit self-esteem for subjective well-being. Journal of Research in Personality, 37(2), 100-106.
  • Seçim, G. (2020). Bilişsel esneklik ve duygu düzenleme özelliklerinin psikolojik sağlamlık üzerine etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 505-524.
  • Segrin, C., & Taylor, M. (2007). Positive interpersonal relationships mediate the association between social skills and psychological well-being. Personality and İndividual Differences, 43(4), 637-646.
  • Simpson, P. A., & Stroh, L. K. (2004). Gender differences: Emotional expression and feelings of personal ı̇nauthenticity. Journal of Applied Psychology, 89(4), 715-721.
  • Şanal Güngör, B., & Güngör, A. (2024). Majör depresif bozuklukta gen-çevre etkileşimi. Humanistic Perspective, 6(2), 240-265.
  • Şencan, S., & Bingöl, T. (2024). Prediction of psychological resilience according to well-being, self-efficacy. Social Support and Demographic Variables, (16), 17-28.
  • Tabachnick, B. G., & Fidel, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson Education Limited.
  • Telef, B. B. (2011). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 374–384.
  • Toprak Y. (2018). Maneviyat, yaşam amaçları ve iyi oluş arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
  • Toraman, Ç., Çalışkan, Ç., & Korkmaz, G. (2025). Bilişsel esneklik araştırmalarının bibliyometrik analizi ve geleceğe dair görüler. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 315-333.
  • Tosyalıoğlu, M. B., & Albayrak, A. (2023). Maneviyat ve ruh sağlığı: maneviyat ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, (8), 9-50.
  • Tuncer, M., & Tanaş, R. (2022). Bilişsel esneklik ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 467-479.
  • Ünübol, H., Hızlı, G., & Koçyiğit, G. (2020). Bağlanma, aleksitimi ve psikolojik belirtilerin öznel iyi oluş üzerindeki yordayıcı etkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12, 398-420.
  • Yalçın, İ. (2015). İyi oluş ve sosyal destek arasındaki ilişkiler: Türkiye'de yapılmış çalışmaların meta analizi. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 21-32.
  • Yavaşlar-Doğru, Y., Carroll, D., & Blakey, E. (2023). Cognitive flexibility in early childhood: A contemporary view of the development of flexible goal-oriented behavior. Studies in Psychology, 43(2), 171-193.
  • Yazar, M. S., & Meterelliyoz, K. Ş. (2019). Klinik olmayan popülasyonda depresif semptomatoloji, bilişsel esneklik ve umutsuzluk ilişkisinin incelenmesi. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 8(2), 155-163.
  • Yazgan, A. D. (2021). Öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile kültürel zeka düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 212-231.
  • Yıldız, F. (2023). Ergenlerde bilişsel esneklik ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolünün incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
  • Yurdaışık, Ö. E., Karaman, M. A., Atasayar, Ö., İriz, F., & Bakırtaş, E. (2023). Psikolojik iyi oluşun eğitim öğretim süreçlerindeki konumu. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 10(95), 1090–1098. https://doi.org/10.26450/jshsr.3659

Öğrencilerin bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesine yönelik bir araştırma

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 212 - 228, 30.11.2025
https://doi.org/10.58308/bemarej.1706677

Öz

Bu araştırmanın amacı psikoloji bölümü öğrencileri ile diğer fakültelerde öğrenim gören öğrencilerin bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş seviyelerini karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışma Antalya Belek Üniversitesi’nde öğrenim gören öğrencilerle gerçekleştirilmiş olup %95 güven aralığı esas alınarak 462 öğrenciye ulaşılmıştır. Veriler, “Kişisel Bilgi Formu”, “Bilişsel Esneklik Envanteri” ve “Psikolojik İyi Oluş Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonuçları, psikoloji ve diğer bölümlerde okuyan öğrencilerin isteklilik ve farkındalık seviyelerinin orta düzeyde olduğunu, öz yeterlilik seviyelerinin ise kabul edilebilir bir seviyede bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda, öğrencilerin genel olarak orta düzeyde bilişsel esnekliğe sahip oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca hem psikoloji bölümü hem de diğer fakültelerdeki öğrencilerin kendilerini psikolojik olarak iyi durumda hissettikleri belirlenmiştir. Bu çalışmada, psikoloji bölümü öğrencileri ile diğer bölümlerde öğrenim gören öğrencilerin bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri karşılaştırılmış ve anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Psikoloji öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri cinsiyete göre değişiklik göstermezken kadın öğrencilerin, psikolojik iyi oluş düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Buna karşın diğer bölümlerde okuyan öğrencilerin, bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri açısından cinsiyetler arası bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Ayrıca psikoloji öğrencilerinin bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin öğrenim gördükleri sınıf seviyesine bağlı olarak farklılaştığı gözlemlenmiştir. Özellikle dördüncü sınıf öğrencilerinin, ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerine kıyasla daha yüksek bilişsel esneklik sergiledikleri ve üçüncü sınıf öğrencilerine oranla psikolojik olarak kendilerini daha iyi hissettikleri belirlenmiştir. Buna karşılık diğer bölümlerde öğrenim gören öğrencilerde sınıf seviyesinin bu iki değişken üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak hem psikoloji hem de diğer bölümlerde okuyan öğrencilerde bilişsel esnekliğin, psikolojik iyi oluş düzeylerini olumlu yönde etkilediği ortaya konmuştur. Bu bulgu, bilişsel esnekliğin öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu destekleyen önemli bir faktör olduğunu göstermektedir.

Kaynakça

  • Altop, E., & Solak, N. (2021). Düşük sosyo-ekonomik statüdeki ergenlerde psikolojik iyi oluş: sistemi meşrulaştırıcı inançların, öfke ve hayranlık duygularının rolü. Klinik Psikoloji Dergisi, 8(3), 444-488.
  • Altunkol, F. (2011) Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklikleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  • Asıcı, E., & İkiz, F. (2015). Mutluluğa giden bir yol: Bilişsel esneklik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(35), 191-211.
  • Aslan, Ş., & Türk, F. (2022). Bilişsel esneklik ve psikolojik esneklik kavramlarının karşılaştırılması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 119-130.
  • Ayhan, D. (2022). Evli kadınlarda cinsel iyi oluşun yordayıcıları olarak mutluluk, beden algısı ve cinsel mitler (Yayınlanmamış doktora tezi). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Başar, S. (2018). Düzenli egzersizin depresyon, mutluluk ve psikolojik iyi oluş üzerine etkisi. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 25-34.
  • Ben-Zion, Z., Fine, N. B., Keynan, N. J., Admon, R., Green, N., & Halevi, M. (2018). Cognitive flexibility predicts PTSD symptoms: Observational and interventional studies. Front Psychiatry, 9(477).
  • Buğa, A., Özkamalı, E., Altunkol, F., & Çekiç, A. (2018). Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerine göre sosyal problem çözme tarzlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 48-58.
  • Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayıncılık.
  • Canas, J., Quesada, J., Antolí, A., & Fajardo, I. (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46(5), 482-501.
  • Cantürk, P. U. (2022). Üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilere yönelik akılcı olmayan inançlarının bilişsel esneklik düzeyleri açısından incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(43), 55- 67.
  • Ceyhan, A. A. (2011). İnternet kullanma temel nedenlerine göre üniversite öğrencilerinin problemli internet kullanımı ve algıladıkları iletişim beceri düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 59-77.
  • Chen, Q., Yang, W., Li, W., Wei, D., Li, H., Lei, Q., & Qiu, J. (2014). Association of creative achievement with cognitive flexibility by a combined voxel- based morphometry and resting-state functional connectivity study. Neuroimage, 102, 474-483.
  • Çakır, G., & Ergin, R. (2023). Fiziksel aktivite ve iyi oluş ilişkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1367-1374.
  • Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
  • Dajani, D. R., & Uddin, L. Q. (2015). Demystifying cognitive flexibility: Implications for clinical and developmental neuroscience. Trends in Neurosciences, 38(9), 571-578.
  • Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1980). Self-determination theory: When mind mediates behavior. The Journal of Mind and Behavior, 1(1), 33-43.
  • Demirci, İ., & Şar, A. H. (2017). Kendini bilme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(5), 2710-2728.
  • Demirci, O. O., & Güneri, E. (2020). Bilişsel esnekliğin bilişsel duygu düzenleme üzerindeki etkisi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(39), 651-684.
  • Demirtaş̧, S. (2016). Okul yöneticilerinin psikolojik iyi olma ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış̧ yüksek lisans tezi). Mevlana Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Deniz, E., & Yılmaz, E. (2004). Üniversite öğrencilerinin duygusal zeka yetenekleri ve yaşam doyumları arasındaki ilişki. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, İnönü Üniversitesi, Malatya.
  • Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010) The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34, 241-53.
  • Dfarhud, D., Malmir, M., & Khanahmadi, M. (2014). Happiness & health: The biological factors- systematic review article. Iran Journal of Public Health, 43(11), 1468-77.
  • Diener, E., & Diener, M. (1995). Cross-cultural correlates of life satisfaction and self- esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 68, 653-663.
  • Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature Human Behaviour, 2(4), 253-260.
  • Dina, R. Dajani, & Lucina, Q. Uddin (2015). Demystifying cognitive flexibility: Implications for clinical and developmental neuroscience. Trends in Neurosciences, 38(9), 571-578.
  • Fisher, C. D. (2010). Happiness at work. International Journal of Management Reviews, 12, 384-412.
  • Gabrys, R. L., Tabri, N., Anisman, H., & Matheson, K. (2018). Cognitive control and flexibility in the context of stress and depressive symptoms: The cognitive control and flexibility questionnaire. Frontiers in Psychology, 9, 1-19.
  • Güleç, S. (2020). Lise öğrencilerinde bilişsel esneklik ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide yaşam amaçlarının aracı rolü. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 27-35.
  • Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe-yöntem-analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Güvenç, F. (2016). Üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki. Necmettin Erbakan University (Turkey) ProQuest Dissertations Publishing, 2019. 28676950.
  • Iraz, R., Arıbaş, A. N., & Özşahin, F. (2021). Algılanan sosyal destek ve psikolojik iyi oluş ilişkisi: üniversite öğrencileri örneği. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 363-376.
  • İkiz, E., Koşar, E., Kıllı, S., & Bağcı, B. (2022). Pandemi sürecinde lisansüstü öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerindeki değişimler. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(Özel Sayı 1), 182-200.
  • İmiroğlu, A., Demir, R., & Murat, M. (2021). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak bilişsel esneklik, bilinçli farkındalık ve umut. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(80), 2037-2057.
  • Johnson, B. T. (2016) The relationship between cognitive flexibility, coping and symptomatology in psychotherapy (Doctoral dissertation). Milwaukee, Marquette University.
  • Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.
  • Kan, A., & Akbaş, A. (2005). Lise öğrencilerinin kimya dersine yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 227-237.
  • Kara, N. Ş. (2020). Spor yapan ve yapmayan bireylerde yaşamın anlamı, affetme esnekliği, bilişsel esneklik ile psikolojik belirtilerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Sakarya.
  • Karababa, A., Mert, A., & Çetiner, P. (2018). Üniversite öğrencilerinde psikolojik iyi olmanın bir yordayıcısı olarak benlik ayrımlaşması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1235-1248.
  • Karakurt, M. (2022). Hikâyelerle bütünleştirilmiş fen etkinliklerinin bilimsel sorgulama ve bilişsel esneklik üzerine etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
  • Kaygas, Y., & Kılınç, E. (2023). Kendini affetme ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolü. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(6), 40-53.
  • Keyes, C. L., Shmotkin, D., & Ryff, C. D. (2002). Optimizing well-being: the empirical encounter of two traditions. Journal of Personality And Social Psychology, 82(6), 1007.
  • Kılınç, M. (2017). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak öz-yeterlik ve etkileşim kaygısı. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (13), 207-216.
  • Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling. 4. Baskı, The Guilford Press.
  • Kocaman, E. N. (2019). Bir grup yetişkinde umut ve psikolojik iyi oluş̧ arasındaki ilişkinin farklı degişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmamış̧ yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Koç, G. G. (2020). Bilişsel esneklik ve psikolojik dayanıklılık ile stresle başa çıkma arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
  • Koser, İ. E., & Kolukısa, Ş. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin fiziksel aktivite, bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlükleri arasındaki ilişkinin araştırılması. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 141-150.
  • Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610.
  • Kubzansky, L. D., Kim, E. S., & Boehm, J. K. (2023). Interventions to modify psychological well-being: progress, promises, and an agenda for future research. Affec Sci, 4, 174-184.
  • Kuruyer, H. G. (2022). İlkokul öğrencilerinin bilişsel esnekliklerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
  • Kuyumcu, B. (2012). Türk ve İngiliz Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş̧ duygusal farkındalık ve duygularını ifade etmelerinin ülke ve cinsiyet degişkenlerine göre incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 1-24.
  • Malkoç, A., & Mutlu, A. K. (2019). Mediating the effect of cognitive flexibility in the relationship between psychological well- being and self-confidence: A study on Turkish university students. Sciedu Press, 8(6), 278-287.
  • Martin, M. M., & Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological Reports, 76, 623-626.
  • Martin, M. M., & Anderson, C. M. (1998). The cognitive flexibility scale: Three validity studies. Communication Reports, 11(1), 1–9.
  • Myers, D. G., & Diener, E. (1995). Who is happy?. Psychological Science, 6(1), 10- 19.
  • Önalan, K. (2022). Bilişsel esneklik, ruminasyon ve bilinçli farkındalık değişkenlerinin depresyon üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.
  • Özdemir, M., & Çetinceli, K. (2023). Psikolojik iyi oluş ve öz-anlayış: sosyal çalışmacı örnekleminde bir araştırma. The Journal of International Scientific Researches, 8(3), 416-435.
  • Özhan, M. B., & Boyacı, M. (2021). Üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik ve iyi oluş (perma) arasındaki ilişki: bir yapısal eşitlik modellemesi. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (67), 346-362.
  • Özkara, G. (2015). Mükemmeliyetçilik düzeyleri ile psikolojik iyi olma hali arasındaki ilişki ve problem çözme becerisine etkisi (Yayınlanmamış̧ yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi, İstanbul.
  • Özmen, A. H. (2022). Yetişkinlerdeki obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin üstbilişler, ruminasyon ve bilişsel esneklik çerçevesinde incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul.
  • Kılınç, M. (2017). Psikolojik iyi oluşun yordayıcıları olarak öz- yeterlik ve etkileşim kaygısı. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (13), 207-216.
  • Parvizi, G., & Ozabacı, N. (2022). Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi oluş̧ ve yaşam doyumlarının yordayıcısı olarak bilişsel esnekliğin rolü. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 65-81.
  • Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081.
  • Ryff, C. D. (2023). In Pursuit of Eudaimonia: Past advances and future directions. Human flourishing: A multidisciplinary perspective on neuroscience, health, organizations and arts, 9-31. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-09786-7_2 (Erişim Tarihi: 19.09.2023).
  • Ryff, C. D., & Keyes, C. L. M. (1995). The structure of psychological well-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719–727.
  • Sarı, T., & Tunç, T.(2016). Üniversite öğrencilerinde umudun yordayıcısı olarak psikolojik iyi olma. The Journal of Academic Social Science Studies.
  • Sarıkan, S. (2023). Üniversite öğrencilerinin duygusal zeka, bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  • Scherer, R. F., Wiebe, F. A., Luther, D. C., & Adams, J. S. (1988). Dimensionality of coping: factor stability using the ways of coping questionnaire. Psychological Reports, 62(3), 763-770.
  • Schimmack, U., & Diener, E. (2003). Predictive validity of explicit and implicit self-esteem for subjective well-being. Journal of Research in Personality, 37(2), 100-106.
  • Seçim, G. (2020). Bilişsel esneklik ve duygu düzenleme özelliklerinin psikolojik sağlamlık üzerine etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 505-524.
  • Segrin, C., & Taylor, M. (2007). Positive interpersonal relationships mediate the association between social skills and psychological well-being. Personality and İndividual Differences, 43(4), 637-646.
  • Simpson, P. A., & Stroh, L. K. (2004). Gender differences: Emotional expression and feelings of personal ı̇nauthenticity. Journal of Applied Psychology, 89(4), 715-721.
  • Şanal Güngör, B., & Güngör, A. (2024). Majör depresif bozuklukta gen-çevre etkileşimi. Humanistic Perspective, 6(2), 240-265.
  • Şencan, S., & Bingöl, T. (2024). Prediction of psychological resilience according to well-being, self-efficacy. Social Support and Demographic Variables, (16), 17-28.
  • Tabachnick, B. G., & Fidel, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson Education Limited.
  • Telef, B. B. (2011). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 374–384.
  • Toprak Y. (2018). Maneviyat, yaşam amaçları ve iyi oluş arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
  • Toraman, Ç., Çalışkan, Ç., & Korkmaz, G. (2025). Bilişsel esneklik araştırmalarının bibliyometrik analizi ve geleceğe dair görüler. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (63), 315-333.
  • Tosyalıoğlu, M. B., & Albayrak, A. (2023). Maneviyat ve ruh sağlığı: maneviyat ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, (8), 9-50.
  • Tuncer, M., & Tanaş, R. (2022). Bilişsel esneklik ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 467-479.
  • Ünübol, H., Hızlı, G., & Koçyiğit, G. (2020). Bağlanma, aleksitimi ve psikolojik belirtilerin öznel iyi oluş üzerindeki yordayıcı etkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12, 398-420.
  • Yalçın, İ. (2015). İyi oluş ve sosyal destek arasındaki ilişkiler: Türkiye'de yapılmış çalışmaların meta analizi. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 21-32.
  • Yavaşlar-Doğru, Y., Carroll, D., & Blakey, E. (2023). Cognitive flexibility in early childhood: A contemporary view of the development of flexible goal-oriented behavior. Studies in Psychology, 43(2), 171-193.
  • Yazar, M. S., & Meterelliyoz, K. Ş. (2019). Klinik olmayan popülasyonda depresif semptomatoloji, bilişsel esneklik ve umutsuzluk ilişkisinin incelenmesi. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 8(2), 155-163.
  • Yazgan, A. D. (2021). Öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile kültürel zeka düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 212-231.
  • Yıldız, F. (2023). Ergenlerde bilişsel esneklik ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolünün incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
  • Yurdaışık, Ö. E., Karaman, M. A., Atasayar, Ö., İriz, F., & Bakırtaş, E. (2023). Psikolojik iyi oluşun eğitim öğretim süreçlerindeki konumu. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 10(95), 1090–1098. https://doi.org/10.26450/jshsr.3659
Toplam 87 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyoloji (Diğer)
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Duygu Özer 0000-0001-9878-3733

Gönderilme Tarihi 3 Haziran 2025
Kabul Tarihi 28 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi 30 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA Özer, D. (2025). Öğrencilerin bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesine yönelik bir araştırma. Business Economics and Management Research Journal, 8(3), 212-228. https://doi.org/10.58308/bemarej.1706677

Dergimize gönderilecek makalelerin aşağıda linki verilen şablon dosyasına göre hazırlanması gerekmektedir. Şablon dosyasını indirip üzerinde düzeltmeler de yapılabilir. Şablon dosyasına uygun olarak hazırlanmayan makaleler editör tarafından yazara iade edilir.

Makaleniz Türkçe ise Şablon için tıklayınız... 

Makaleniz İngilizce ise Şablon için tıklayınız...