Liderlik farkındalığı: Mış gibi liderlik modeli çerçevesinde kavramsal bir yaklaşım

This study aims to theoretically reconstruct the concept of leadership awareness by drawing on established approaches in the awareness literature and positioning it within the framework of the So-Called Leadership Model. While awareness is addressed multidimensionally in the fields of psychology and management, how and to what extent these types of awareness relate to leadership behaviors has not been adequately structured within a coherent theoretical framework. In this context, conceptual components such as self-awareness, social awareness, and organizational awareness—rooted in different disciplines—are analyzed and integrated into the So-Called Leadership Model, which classifies leadership behaviors across three core dimensions: skill, awareness, and desire. Utilizing a conceptual analysis methodology, the study explains the determining role of awareness levels in the emergence of various leadership styles, particularly highlighting the intersections between low awareness and both “so-called” and “dark” leadership tendencies. The study suggests that not all types of awareness are equally functional in leadership development and emphasizes the importance of selectively addressing them. Accordingly, the paper offers both theoretical contributions to the leadership literature and practical insights for leadership training and organizational development initiatives.

Bu çalışma, liderlik farkındalığı kavramını mevcut farkındalık literatüründeki yaklaşımlardan yararlanarak kuramsal düzlemde yapılandırmakta ve bu kavramı Mış Gibi Liderlik Modeli çerçevesinde konumlandırmaktadır. Farkındalık, özellikle psikoloji ve yönetim literatüründe çok boyutlu biçimde ele alınmakta ancak bu farkındalık türlerinin liderlik davranışlarıyla nasıl ve ne ölçüde ilişkili olduğu, kuramsal bir bütünlük içinde yeterince yapılandırılmamaktadır. Bu bağlamda çalışmada, öz-farkındalık, sosyal farkındalık ve örgütsel farkındalık gibi farklı disiplinlerden beslenen kavramsal unsurlar analiz edilerek, liderlik davranışlarının beceri, farkındalık ve arzu olmak üzere üç temel boyutta değerlendirildiği Mış Gibi Liderlik Modeli ile bütünleştirilmiştir. Kavramsal analiz yöntemiyle yürütülen çalışmada, farkındalık düzeyinin liderlik türlerinin oluşumundaki belirleyici rolü açıklanmakta; düşük farkındalık durumlarının özellikle “mış gibi” ve karanlık liderlik eğilimleriyle nasıl kesiştiği tartışılmaktadır. Çalışma, liderlik gelişim süreçlerinde farkındalık türlerinin seçici biçimde ele alınması gerektiğine dikkat çekmekte ve bu doğrultuda hem kuramsal hem de pratik katkılar sunmaktadır.