How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think?

Ebru Çavuşoğlu

doi:10.52597/buje.1770612

TR EN

Yükseköğretimde Yapay Zeka Destekli Çeviri Araçları Çevirmen Eğitimini Nasıl Etkiliyor? Eğitmenler Ne Düşünüyor?

Öz

Mütercim ve Tercümanlık bölümlerinde teknolojinin akademiye entegrasyonu, özellikle işgücü piyasasının çeşitli çeviri araçlarına hakimiyet gereksinimlerine yanıt olarak vazgeçilmez hale gelmiştir. Ancak, çevirmenlerin eğitiminde yapay zekâ destekli araçların ortaya çıkışı, eğitmenlerin bakış açısından oldukça olumsuz bir gelişme olarak görünebilir. Bununla birlikte, bu araçlar aynı zamanda çok sayıda potansiyel fayda da sağlayabilir. Bu gerçeğe paralel olarak, bu çalışma, yükseköğretimde gelecekteki çevirmenlerin eğitiminde yapay zekâ destekli çeviri araçlarının algılanışını incelemek, çeviri araçlarının eğitim ve öğrenim, değerlendirme süreçlerine etkisine ve çevirmen eğitiminde yapay zekâ araçlarının geleceğine odaklanmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, farklı yaş ve deneyim düzeylerine sahip 15 eğitmen arasında bir anket yapılmıştır. Bu eğitmenler şu anda Türkiye’deki çeşitli yükseköğretim kurumlarının Mütercim ve Tercümanlık Bölümlerinde öğretim görevlisi olarak çalışmaktadırlar. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, Mütercim ve Tercümanlık Bölümü'nde çeşitli dersler veren katılımcıların, çeviri araçlarının öğretim sürecindeki rolünü güvenilirlik, teknolojik beceriler ve değerlendirme sürecindeki engeller kavramlarıyla ilişkilendirerek değerlendirdiklerini göstermiştir. Eğitmenlerin çoğu, çeviri araçlarının eğitime entegre edilmesinin öğrencilerin çeviri pazarındaki en son gelişmelerden haberdar olmalarını sağladığını belirtmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çevirmen eğitimi, çeviri eğitimi, fenomenoloji, mütercim ve tercümanlık, yapay zekâ destekli çeviri araçları

How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think?

Öz

The integration of technology into translation and interpreting training programs in academia has become indispensable, especially in response to the labor market’s demand for proficiency with a variety of translation tools. However, from the instructors’ perspective, the AI-aided tools may bring benefits but also may harm translator training. This study aims to examine the perception of AI-aided translation tools in the teaching of translators in higher education, focusing on the roles of translation tools in teaching and learning, the assessment process, and the future of AI tools in translator education. A survey was conducted among 15 instructors of varying ages and experience levels to gather qualitative data. The phenomenology method is used in the study. The data is analyzed using the content analysis technique. The majority of educators stated that integrating translation tools into training enables students to stay up to date with the latest developments in the translation market.

Anahtar Kelimeler

AI-aided translation tools, translator training, translation education, phenomenology, translation and interpreting

Kaynakça

Amini, M., Ravindran, L., & Lee, K. F. (2024). Implications of direction using AI in translation studies: Trends, challenges, and future directions. Asian Journal of Research in Education and Social Sciences, 6(1), 740–754. https://doi.org/10.55057/ajress.2024.6.1.67
Apaydın Azman, T., & Canım, S. (2022). Uygulamalı İngilizce çevirmenlik programlarında çeviride bilgi teknolojileri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (27), 891–906. https://doi.org/10.29000/rumelide.1106175
Aslonov, S. (2024). The importance of artificial intelligence in the teaching of translation theory and practice. Foreign Linguistics and Lingvodidactics, 2(5), 50–53. https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss5-pp50-53
Briva-Iglesias, V. (2025). Are AI agents the new frontier in machine translation? Challenges and opportunities of single-and multi-agent systems for multilingual digital communication. arXiv preprint arXiv:2504.12891.
Connelly, L. M. (2010). What is phenomenology?, Medsurg Nursing, 19(2), 127.
Erwen, Z., & Wenming, Z. (2013). Application of computer-aided translation technology in translation teaching. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 8(5), 15–20.
Gambier, Y. (2019). Impact of technology on Translation and Translation Studies. Russian Journal Of Linguistics, 23(2), 344–361. https://doi.org/10.22363/2312-9182-2019-23-2-344-361
Gil, J. R. B., & Pym, A. (2006). Technology and translation (a pedagogical overview). Translation Technology and its Teaching, Intercultural Studies Group, Universitat Rovira i Virgili, Tarragona.
Gümüş, V. Y. (2014). Teaching technology in translator-training programs in Turkey. Translation Research Projects 5, 25.
Gümüş, V. Y. (2017). Training translators for the market in Turkey: What should we teach future translators? International Journal of Comparative Literature and Translation Studies, 5(1), 1–10. https://doi.org/10.7575/aiac.ijclts.v.5n.1p.1

Iglesias, V. B., & Dogru, G. (2025). AI agents may be worth the hype but not the resources (yet): An initial exploration of machine translation quality and costs in three language pairs in the legal and news domains. arXiv preprint arXiv:2505.01560.
Jiménez-Crespo, M. A. (2015). The internet in translation education: Two decades later. Translation and Interpreting Studies. The Journal of the American Translation and Interpreting Studies Association, 10(1), 33–57. https://doi.org/10.1075/tis.10.1.03jim
Kenny, D. (2019). Technology and translator training. The Routledge handbook of translation and technology, (pp. 498–515). Routledge.
Liu, K., & Afzaal, M. (2021). Artificial Intelligence (AI) and translation teaching: A critical perspective on the transformation of education. International Journal of Educational Sciences, 33(1–3), 64–73. https://doi.org/10.31901/24566322.2021/33.1-3.1159
Marczak, M. (2018). Translation pedagogy in the digital age. Angles [Online], 7. https://doi.org/10.4000/angles.895
Moralı, M., & Şahin, M. (2025). Research on translation and ınterpreting technologies in Türkiye through the lens of translation and ınterpreting studies: A bibliometric study. Söylem Filoloji Dergisi (Çeviribilim Özel Sayısı II), 202–218. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1600959
Nguyen, T. N. N., Tran, T. T., Nguyen, N. H. A., Lam, H. P., Nguyen, H. M. S., & Tran, N. A. T. (2025). The benefits and challenges of AI translation tools in translation education at the tertiary level: A Systematic Review. International Journal of TESOL & Education, 5(2), 132–148. https://doi.org/10.54855/ijte.25527
Odacıoglu, M. C., & Kokturk, S. (2015). The effects of technology on translation students in academic translation teaching. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 197, 1085–1094. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.07.349
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publications.
Roubini, N. (2023). The AI threat. Horizons: Journal of International Relations and Sustainable Development, 24, 26–45. https://www.jstor.org/stable/48761161
Sahin, M., & Dungan, N. (2014). Translation testing and evaluation: A study on methods and needs. Translation & Interpreting: The International Journal of Translation and Interpreting Research, 6(2), 67–90. https://search.informit.org/doi/10.3316/informit.555589120611615
Sánchez-Castany, R. (2023). Integrating technologies in translation teaching: a study on trainers’ perceptions. The Interpreter and Translator Trainer, 17(3), 479–502. https://doi.org/10.1080/1750399X.2023.2237330
Seljan, S. (2011). Translation technology as a challenge in education and business. Informatologia, 44(4), 279-286.
Ünlü, C. (2023). Interpretutor: Using large language models for interpreter assessment. In Proceedings of the International Conference HiT-IT (pp. 78–96).
Wang, H. (2019). The development of translation technology in the era of big data. Restructuring Translation Education: Implications from China for the Rest of the World, 13–26.
Yuxiu, Y. (2024). Application of translation technology based on AI in translation teaching. Systems and Soft Computing, 6, 200072. https://doi.org/10.1016/j.sasc.2024.200072
Yüksel, P., & Yıldırım, S. (2015). Theoretical Frameworks, Methods, and Procedures for Conducting Phenomenological Studies in Educational Settings. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 6(1), 1–20. https://doi.org/10.17569/tojqi.59813
Zhai, C., Wibowo, S., & Li, L. D. (2024). The effects of over-reliance on AI dialogue systems on students’ cognitive abilities: A systematic review. Smart Learning Environments, 11(1), 1–37. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00316-7
Zou, L. (2024). Cognitive Processes in Human-ChatGPT Interaction during Machine Translation Post-editing [Doctoral dissertation, Kent State University]. OhioLINK Electronic Theses and Dissertations Center. http://rave.ohiolink.edu/etdc/view?acc_num=kent173196943368088

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Çeviribilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ebru Çavuşoğlu ^*
0000-0003-1666-6002
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

22 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

25 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 43

DOI

https://doi.org/10.52597/buje.1770612

IZ

https://izlik.org/JA34FT99UY

APA

Çavuşoğlu, E. (2026). How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think? Bogazici University Journal of Education, 43. https://doi.org/10.52597/buje.1770612

AMA

1.Çavuşoğlu E. How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think? BUJE. 2026;43. doi:10.52597/buje.1770612

Chicago

Çavuşoğlu, Ebru. 2026. “How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think?”. Bogazici University Journal of Education 43 (Haziran). https://doi.org/10.52597/buje.1770612.

EndNote

Çavuşoğlu E (01 Haziran 2026) How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think? Bogazici University Journal of Education 43

IEEE

[1]E. Çavuşoğlu, “How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think?”, BUJE, c. 43, Haz. 2026, doi: 10.52597/buje.1770612.

ISNAD

Çavuşoğlu, Ebru. “How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think?”. Bogazici University Journal of Education 43 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.52597/buje.1770612.

JAMA

1.Çavuşoğlu E. How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think? BUJE. 2026;43. doi:10.52597/buje.1770612.

MLA

Çavuşoğlu, Ebru. “How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think?”. Bogazici University Journal of Education, c. 43, Haziran 2026, doi:10.52597/buje.1770612.

Vancouver

1.Ebru Çavuşoğlu. How do AI-aided Translation Tools Impact Translator Training in Higher Education? What do Instructors Think? BUJE. 01 Haziran 2026;43. doi:10.52597/buje.1770612

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi'ne Makale Hazırlama ve Gönderme Kuralları

Dergiye gönderilen makaleler başka bir yerde yayımlanmamış veya inceleme için gönderilmemiş olmalıdır. Makaleler, bir araştırma raporu, sistematik literatür taraması veya yeni bir fikir veya modeli tartışan orijinal bir görüş makalesi olabilirler.
Dergi yayınlarında Amerikan Psikoloji Derneği (APA) tarafından hazırlanmış olan standartlar benimsenmiştir. Lütfen dergiye gönderilen makalelerde izlenmesi gereken kurallar için APA 7 yayın kılavuzuna başvurun. Makaleler https://dergipark.org.tr/tr/pub/buje adresinden DergiPark sistemine yüklenmelidir. Makale gönderme kuralları aşağıda sıralanmıştır.
Derginin yayın dilleri Türkçe ve İngilizce’dir. Makale başlığı 20 kelimeyi geçmemelidir. Metnin tamamı, şekiller, tablolar ve kaynaklar hariç, 4500-7500 kelime arasında olmalıdır ve tüm sayfalar, ilk sayfa dahil, sağ üst köşede numaralandırılmalıdır. Ana dilde verilen özete ek olarak, diğer dilde bir özet sunulmalıdır. Bu özetler ayrı sayfalarda yazılmalıdır ve uygulamalı araştırmalar için 100-150, kuramsal makaleler ve literatür taramaları için 75-120 sözcük aralığında olmalıdır. Makale özetinin altında, makalenin ana konusunu yansıtabilecek ve alanın bilimsel dilinde kabul görmüş, 3 ile 5 arasında değişen anahtar kelimeler verilmelidir.

Metin boyunca, Türkçe ve İngilizce karakterlerin rahatça yazılabilmesine izin veren Times veya Arial (10 punto) gibi bir yazı tipi seçilmeli ve aynı yazı tipi metin boyunca kullanılmalıdır.

İnceleme sürecinin bütünlüğünü ve tarafsızlığını sürdürmek için, gönderilen makalelerin titiz bir anonimleştirme sürecinden geçmesi gereklidir. Yazarlardan, makalelerini göndermeden önce aşağıdaki kurallara uymaları beklenmektedir:

Yazarı Tanımlayan Bilgileri Kaldırma: Makale dosyasından adlar, bağlantılar, iletişim bilgileri ve metin içeriğinde veya başlık-altlık bölümlerinde bulunan diğer kimlik bilgileri dahil olmak üzere yazara özgü tüm bilgilerinin kaldırıldığından emin olun.
Alıntıları Anonim Hale Getirme: Makale içinde kendi çalışmalarınızı alıntıladığınızda, yazar adlarını ve ayrıntıları "Yazar" ve yayın yılı ile değiştirerek anonimliği koruyun. Örneğin, "Smith vd. (2020)" ifadesini "Yazar (2020)" ile değiştirin.
Kimliği Gizli Başlık Sayfası: Yazar adlarını ve bağlantıları içermeyen, sadece makale başlığını içeren ayrı bir başlık sayfası oluşturun. Bu başlık sayfasını gönderim süreci sırasında ayrı bir belge olarak yüklemeniz gerekmektedir.
Anonim Dosya Adları: Tüm gönderilen belgelerin dosya adlarında (makale dosyası ve ek materyaller dahil) yazar adları veya kimlik bilgilerini içermemesine dikkat edin.
Teşekkür Bölümünü Kaldırma: Yazar kimliklerini açığa çıkarabilecek herhangi bir teşekkür bilgisini anonimleştirme süreci sırasında makaleden çıkarın.
Tablo ve Şekilleri Kontrol Etme: Tabloları ve şekilleri gözden geçirerek, yazarlarla ilgili herhangi bir bilginin olmadığından veya anonim etiketlerle değiştirildiğinden emin olun.
Ek Materyalleri Gözden Geçirme: Gönderilen makaleye eklenen ek dosyaların veya materyallerin de bu anonimleştirme kurallarına uyduğundan emin olun.
Dosya Özelliklerinin Anonim Hale Getirilmesi: Yazarlar tarafından gönderilen belgelerin dosya özelliklerinde veya meta verilerinde yanlışlıkla yazar bilgisi içerebilecek herhangi bir bilginin olmadığından emin olun. Bu inceleme, belge yazar adları, yorumlar veya diğer tanımlayıcı bilgileri içeren ayrıntıları kapsamaktadır. Yazarlar, bu tür meta verileri incelemek ve göndermeden önce bu tür bilgileri kaldırmak için yazılım araçları veya ayarlarını kullanmalıdır.

Bu kuralları titizlikle takip ederek, yazarlar, makalelerin yalnızca bilimsel içeriği ve değeri temelinde değerlendirildiği adil ve tarafsız bir hakem inceleme sürecine katkıda bulunurlar. Bu anonimleştirme süreci, hakemlerin ve editörlerin makalede sunulan araştırmanın kalitesini ve geçerliliğini nesnel bir şekilde değerlendirebilmesine yardımcı olur.

Kapak Sayfası

Makale hakkında bilgi veren bir ön mektup hazırlanmalıdır. Bu mektup, makale başlığı, yazar(lar)ın adı, unvanı, bağlı olduğu kurum ve birim, adresi, telefon numarası ve e-posta adresi, ORCID numaraları, makalenin bir teze (uzmanlık, doktora, vb.) dayanıp dayanmadığı ve eğer bir konferansta sunulduysa hangi konferansta, nerede ve ne zaman sunulduğuna ilişkin bilgileri içermelidir. Ayrıca, yazışmadan sorumlu olan yazarın kim olduğu belirtilmelidir. Araştırmanın etik kurul onayı hakkındaki gerekli bilgiler de sunulmalıdır.

Tablolar ve Şekiller

Tablolar ve şekiller metin içerisinde özgün yerlerinde sunulmalıdır. Şekiller tıpkı basımla yayınlanacaktır. Bu yüzden şekillerin özgün (ilk) kopyaları gönderilmelidir. Kabul edilen makalelerin elektronik sürümlerindeki şekiller renkli olabilir; ancak lütfen derginin basılı sayılarının siyah beyaz olacağını göz önünde bulundurun. Bu nedenle yazarlar, şekillerini hazırlarken ve gönderirken bu konuyu göz önünde bulundurmalıdır. Şekillerin siyah beyaz baskıda net ve etkili bir şekilde bilgi iletebildiğinden emin olmak önemlidir, çünkü renk bilgisi basılı sürümde görünmeyebilir. Yazarların, şekillerindeki öğeleri ayırt etmek için farklı desenler, gölgelendirme veya etiketleme kullanmalarını öneremekteyiz. Bu uygulama, elektronik veya basılı kopyadan bağımsız olarak okuyucuların şekillerin içeriğini tamamen anlayabilmesini sağlayacaktır.

Atıf Biçimi Örnekleri

Atıf biçimi örneklerini https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/references/examples adresinde bulabilirsiniz.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, Yayın Etik Komisyonu (Committee on Publication Ethics-COPE) tarafından geliştirilmiş yayın ilkelerini takip eder. Yazılar daha önce başka bir yerde yayımlanmış ya da başka bir yerde yayım için değerlendirmeye sunulmuş olmamalıdır. Derginin yazı dilleri Türkçe ve İngilizcedir. Her yıl ilk sayı İngilizce, ikinci sayı ise Türkçe yayımlanır. Dergi yayınlarında Amerikan Psikoloji Derneği (American Psychological Association-APA) tarafından hazırlanmış olan standartlar benimsenmiştir. APA kurallarına uymayan makaleler değerlendirmeye alınmayacaktır.

Hakemlik Süreci

Makale değerlendirmede nesnelliği korumak için tüm yazılar çift-kör hakem değerlendirme sürecine tabi tutulmaktadır. Bu nedenle metnin başına yalnızca yazının başlığı konulmalı ve metin içerisinde yazarları işaret eden herhangi bir bilgi olmamalıdır. Makale dosyasının isimlendirilmesinde yazarları işaret eden bilgi olmamalı ve belgeden kişisel bilgiler kaldırılmalıdır. Dergiye gönderilen makalelerin ilk değerlendirilmesi 6-8 hafta içinde tamamlanır. Dergi editörü hakemlerin makale hakkındaki yorumlarını ve önerilerini yazarlarla paylaşır.

Düzeltme ve Makalelerin Geri Çekilmesi

Yazarlar makalelerinde veya araştırma verilerinde hata olduğunu farkettiklerinde editörlere bildirmekle sorumludur. Düzeltme yapılması veya makalenin geri çekilmesi söz konusu olduğunda yazarların editörlerle işbirliği yapmaları beklenir.

İnsanlar veya Hayvanlarla Yapılan Araştırmalar

İnsan ve hayvanların deneysel ya da bilimsel amaçlarla kullanıldığı araştırmalarda ilgili etik kurullardan onay alınmalıdır. Onayın hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar veya sayı numarası ile alındığı sunulmalıdır.

Açık Erişim

Dergimizde yayımlanan makaleler, herkesin erişimine ücretsiz bir şekilde açıktır.

Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0)

Paylaş — eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
Uyarla — karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et her türlü amaç için, ticari amaç da dahil

Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.

Aşağıdaki şartlar altında:
Atıf — uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.

Ek sınırlamalar yoktur — Lisansın sağladığı izinlerin kullanımını kanunen kısıtlayacak yasal koşullar ya da teknolojik önlemler uygulayamazsınız.

Telif Hakkı Bildirimi

Yazarlar makalelerinin telif hakkını saklı tutar ve Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Fakültesi’ne makalenin münhasır olmayan yayınlama hakkını verir. Bu hak, makalenin Creative Commons Atıf 4.0 (CC BY) lisansı kapsamında ilk yayımlanma ve dağıtım hakkını içerir.

Yazarlar ayrıca diğer tüm mülkiyet haklarını korur ve makalelerinin gönderilen, kabul edilen veya yayımlanmış sürümlerini kurumsal arşivlerde, kişisel web sitelerinde veya diğer arşivlerde herhangi bir kısıtlama olmaksızın saklayabilirler.

İntihal Denetimi

Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, yayın politikaları gereği, akademik bütünlüğü korumak amacıyla yayınlanmak üzere dergiye gönderilen tüm makalelerin intihal taramasından geçirilmesini zorunlu kılar. İntihal taraması, DergiPark sistemi içerisinde intihal.net aracılığıyla otomatik olarak yapılmaktadır. Bu işlem için yazarlardan herhangi bir ücret talep edilmemektedir.

İntihal taraması sonrasında tespit edilen eşleşmeler detaylı bir şekilde incelenir; doğru referans ve atıf içeren eşleşmeler ayrıştırılır. Bir sonraki adımda, geriye kalan eşleşmelerdeki hatalar belirlenerek Yayın Kurulu'na raporlanır. Kurul, intihal raporu ışığında nihai kararını verir. Yazarlardan raporda belirtilen hataları düzeltmeleri istenebilir veya çalışma yazara iade edilebilir.

Ücretlendirme Politikası

Boğaziçi Üniversitesi Eğitim dergisi herhangi bir makale gönderim ve/veya değerlendirme ücreti talep etmemektedir.