ÇOCUK KİTAPLARINDA TRAVMA, DUYGU AKIŞI VE İYİLEŞME: LİNEER PSİKOLOJİK KURGU BAĞLAMINDA BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, travmatik olayları konu alan iki resimli çocuk kitabını lineer psikolojik kurgu bağlamında inceleyerek, karakterlerin duygusal yolculuklarının çocuk okur üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. “Travma-Kabullenme-Umut” şeklinde ilerleyen duygusal aşamalar üzerinden yapılan çözümlemede, metin ve görsel dilin nasıl bir iyileştirici yapı kurduğu değerlendirilecektir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, göstergebilimsel çözümleme ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, her iki kitabın da duygusal ilerleyişi aşamalı, anlaşılır ve toparlayıcı bir çizgide sunduğunu; bu nedenle çocuk okurda empati kurma, duyguları tanıma ve iyileşme süreçlerini destekleme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle renk, kompozisyon, perspektif ve kısa, duygu odaklı metin kullanımı gibi unsurların, duygusal geçişlerle uyumlu biçimde tasarlandığı belirlenmiştir. Ayrıca çalışma, çocuk edebiyatında travma temsilinin iyileştirici boyutunu ön plana çıkararak, resimli kitaplarda kullanılan lineer psikolojik kurgu modellerinin çocuk okurda duygusal düzenleme, öz-farkındalık ve dayanıklılık geliştirmede etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma hem çocuk edebiyatı hem de bibliyoterapi ve duygusal gelişim alanlarına kuramsal ve uygulamalı katkı sunmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak, resimli çocuk kitaplarında lineer psikolojik kurgu kullanımı, hem sınıf içi duygusal eğitim uygulamalarında hem de bibliyoterapi temelli psikolojik danışmanlık süreçlerinde etkili bir araç olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, travma temalı çocuk kitaplarının pedagojik ve terapötik açıdan bilinçli biçimde seçilmesi, çocukların duygusal iyileşme süreçlerine doğrudan katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

• Semiyotik
• Çocuk edebiyatı
• Resimli kitaplar

TRAUMA, EMOTIONAL FLOW, AND HEALING IN CHILDREN'S BOOKS: ANALYSIS WITHIN THE FRAMEWORK OF LINEAR PSYCHOLOGICAL NARRATIVE

Öz

This study aims to analyze two picture books that address traumatic experiences through the lens of a linear psychological narrative, focusing on how the characters' emotional journeys affect child readers. The analysis is structured around the emotional phases of “Trauma- Acceptance- Hope” and examines how the verbal and visual language constructs a healing framework. The research adopts a qualitative methodology, employing semiotic and content analyses. Findings indicate that both books present a gradual, coherent, and restorative emotional progression, thus having the potential to support children in developing empathy, emotional recognition, and healing. Elements such as color, composition, perspective, and concise emotionally oriented text were found to be designed in alignment with the emotional transitions, facilitating both cognitive access to the narrative and a safe observational distance from traumatic experiences. In highlighting the therapeutic potential of trauma representation in children’s literature, the study demonstrates that picture books employing linear psychological structures can effectively foster emotional regulation, self-awareness, and resilience in young readers. In conclusion, the use of linear psychological narrative in picture books is shown to be a valuable tool both in classroom-based emotional education and in bibliotherapy-oriented counseling practices. Selecting trauma-themed picture books with pedagogical and therapeutic awareness may directly support children's emotional recovery processes.

Anahtar Kelimeler

• Semiotics
• Children’s literature
• Picture books

Kaynakça

1. Aiex, N. K. (1993). Bibliotherapy (Report NO. EDO-CS-93-05). Bloomington: Indiana University, Office of Educational Research and Improvement. (ERIC Document Reproduction Service No. ED357333)
2. Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books. Crvenkovska, B., S. & Kosturanov, V. (2022). Benim görünmez evim. İstanbul: Albaraka Kültür Sanat ve Yayıncılık. [My Invisible House].
3. Crum, S. (2008). Story skeletons: Teaching plot structure with picture books. Reading Rockets.
4. Doll, B., & Doll, C. (1997). Bibliotherapy with young people: Librarians and mental health professionals working together. Englewood, CO: Libraries Unlimited.
5. Forgan, J, W. (2002). Using Bibliotherapy to Teach Problem Solving. Intervention in School and Clinic. Vol.38 number 2 pp.75-82.
6. Gerstem, R. (1998). Recent advances in instructional research for students with learning disabilities: An overview. Learning Disabilities Research & Practice, 13(3), 162-170.
7. Gresham, F. M., Sugai, G., & Horner, R. (2001). Interpreting outcomes of social skills training for students with high-incidence disabilities. Exceptional Children, 67(3), 331-344.
8. Heath, M. A., Smith, K., & Young, E. L. (2017). Using Children’s Literature to Strengthen Social and Emotional Learning. School Psychology International, 38(5), 541-561. https://doi.org/10.1177/0143034317710070 (Original work published 2017)

9. Hest, v., P. & Dijkstra, A. (2017). Evinden uzakta-Mülteci. Çeviri: Öznel Akdik İşli. Gergedan Yayınevi. [Far From Home (Refugee)].
10. Kübler-Ross, E. (1969). On death and dying. Macmillan.
11. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing.
12. Öner, U. (2007). Bibliyoterapi. Cankaya University Journal of Arts and Sciences, 1(7), 133-150.
13. Op de Beeck, N. (2020). Introduction: Literary Cultures and Twenty-First-Century Childhoods. In: op de Beeck, N. (eds) Literary Cultures and Twenty-First-Century Childhoods. Literary Cultures and Childhoods. Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-32146-8_1
14. Osgood, J. (2017). Opening Pandora’s box: Postmodernist perspectives of childhood. An introduction to early childhood studies, 4.
15. Pardeck, J. A., & Pardeck, J. T. (1986). Books for early childhood: A developmental perspective. Greenwood Press.
16. Rainfield, C. (2003) Books Can Help You Heal. Online Sources.
17. Rıza, M. (1997) “A Parent’s Guide to Helping Children: Using Bibliotherapy at Home.” TheNational Research Center on the Gifted and Talented 1997 Winter Newsletter.
18. Mayer, R. E., & Estrella, G. (2014). Benefits of emotional design in multimedia instruction. Learning and Instruction, 33, 12-18. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2014.02.004
19. McNiff, S. (2009). Integrating the arts in therapy: History, theory, and practice. Charles C Thomas Publisher.
20. Nikolajeva, M. (2014). What is cognitive criticism and what's in it for children's literature research?. In Reading for Learning (pp. 1-20). John Benjamins Publishing Company.
21. Nodelman, P. (2008). The hidden adult: Defining children's literature. JHU Press.
22. Smidt, S. (2013). The developing child in the 21st century: A global perspective on child development. Routledge.
23. Van der Kolk, B. A. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. Viking.