EN
TR
ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışma, 18 – 45 yaş aralığındaki yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) semptom şiddetini, duygu düzenleme, belirsizliğe tahammülsüzlük ve bağlanma stilleri bağlamında incelemeyi amaçlamıştır. Veriler, 204 katılımcıdan (167 kadın, 37 erkek) Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Öz-Bildirim Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ve Yetişkin Bağlanma Stilleri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Sonuçlar, DEHB semptom şiddetinin duygu düzenleme güçlükleri, belirsizliğe tahammülsüzlük ve kaygılı/kaçıngan bağlanma ile pozitif, güvenli bağlanma ile ise negatif bir ilişki gösterdiğini ortaya koymuştur. Duygu düzenleme güçlüğü ve kaçıngan bağlanma, dikkat eksikliği semptom şiddetini; güvenli ve kaçıngan bağlanma ise hiperaktivite/dürtüsellik semptom şiddetini yordamıştır. Belirsizliğe tahammülsüzlük, DEHB semptom şiddetini yordamamıştır. Hiyerarşik regresyon modelleri, dikkat eksikliği varyansının %50’sini, hiperaktivite/dürtüsellik varyansının ise %33’ünü açıklamıştır. Literatürde DEHB ile ilgili birçok çalışma bulunmasına karşın, erişkin bireylerde DEHB'ye ilişkin çalışmaların görece daha az olduğu görülmektedir. Bu çalışma, yetişkin DEHB üzerine sınırlı olan literatüre katkı sağlayarak duygu düzenleme ve bağlanma stillerinin DEHB semptom şiddetindeki rolünü vurgulamakta ve tedavi yaklaşımlarına yönelik önemli bilgiler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdel-Hamid, M., Heinrich, V., Sperber, S., Wiltfang, J., Kis, B., & Uekermann, J. (2011). Attachment in adult patients with attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD). European Psychiatry, 26, 1310. https://doi.org/10.1016/S0924-9338(11)73015-2
- Agnew-Blais, J. C., Wertz, J., Arseneault, L., Belsky, D. W., Danese, A., Pingault, J.-B., & Moffitt, T. E. (2022). Mother’s and children’s ADHD genetic risk, household chaos, and children’s ADHD symptoms: A gene–environment correlation study. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 63(10), 1153–1163. https://doi.org/10.1111/jcpp.13659
- Albesisi, S., & Overton, P. G. (2024). Relationship between ADHD-like traits and emotion dysregulation in the adult general population. Advances in Neurodevelopmental Disorders, 8(4), 627–637. https://doi.org/10.1007/s41252-023-00381-y
- Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30(2), 217–237. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.11.004
- Almekhlafi, K., & Jain, S. (2024). Unveiling gender disparities in ADHD: A literature review on factors and impacts of late diagnosis in females (2010–2023). Journal of Women’s Mental Health, 1(1), 9–21.
- Al-Wardat, M., Etoom, M., Almhdawi, K. A., Hawamdeh, Z., & Khader, Y. (2024). Prevalence of attention-deficit hyperactivity disorder in children, adolescents, and adults in the Middle East and North Africa region: A systematic review and meta-analysis. BMJ Open, 14(1), e078849. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-078849
- Al-Yagon, M., Lachmi, M., & Shalev, L. (2020). Coping strategies among adults with ADHD: The mediational role of attachment relationship patterns. Research in Developmental Disabilities, 102, 103657. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2020.103657
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5-TR) (E. Köroğlu, Trans.). Hekimler Yayın Birliği.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
9 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
9 Aralık 2024
Kabul Tarihi
10 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 35
APA
Demirkol, S., & Kayım, F. (2026). ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1598579
AMA
1.Demirkol S, Kayım F. ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1598579
Chicago
Demirkol, Su, ve Fatma Kayım. 2026. “ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Mart). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1598579.
EndNote
Demirkol S, Kayım F (01 Mart 2026) ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]S. Demirkol ve F. Kayım, “ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Mar. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1598579.
ISNAD
Demirkol, Su - Kayım, Fatma. “ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Mart 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1598579.
JAMA
1.Demirkol S, Kayım F. ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1598579.
MLA
Demirkol, Su, ve Fatma Kayım. “ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Mart 2026, doi:10.35379/cusosbil.1598579.
Vancouver
1.Su Demirkol, Fatma Kayım. ERİŞKİN DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU SEMPTOM ŞİDDETİNİN DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜ, BELİRSİZLİĞE TAHAMMÜLSÜZLÜK VE BAĞLANMA STİLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mart 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1598579