Araştırma Makalesi

AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Cilt: 35 27 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Öz

Çalışmada, Aktiviteler için Hedonik, Ödamonik ve Dış Güdümlü Motivasyonlar (AHÖDM) Ölçeği’nin Türkçe uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılması amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklem grubu, 18 yaş ve üzeri, 435 katılımcıdan oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özelliklerini test etmek için doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizleri kullanılmış, güvenilirlik puanları için Cronbach alfa değerlerine bakılmıştır. Değişkenler arası ilişki ise Pearson korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Doğrulayıcı ve açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre, AHÖDM ölçeğinin orijinal formu ile eş biçimde dört faktörlü bir yapı gösterdiği gözlenmiştir. Söz konusu dört alt boyut için Cronbach alfa değerleri; Ödamonik Motivasyon (ÖM) için .71, Hedonik Haz Motivasyon (H-HM) için .81, Hedonik Konfor Motivasyon (H-KM) için .57 ve Dış Güdümlü Motivasyon (DGM) için .86 olarak elde edilmiştir. ÖM ve H-HM ile iyi oluş, yaşam doyumu ve mutluluk puanları arasında pozitif yönde ilişki saptanmıştır. H-HM, H-KM ve DGM ile anksiyete ve stres puanları arasında pozitif, H-KM ve DGM ile ayrıca depresyon puanları arasında pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak, çalışma bulguları AHÖDM ölçeği Türkçe versiyonunun bireylerde aktiviteler için hedonik, ödamonik ve dış güdümlü motivasyonlarını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Makale içinde sunulan verilerin, bilgilerin ve dokümanların akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde edildiğini, tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçların bilimsel etik ve ahlak kurallara uygun olarak sunulduğunu, makale çalışmasında yararlanılan eserlerin tümünün uygun atıfta bulunarak kaynak gösterildiğini, kullanılan verilerde ve ortaya çıkan sonuçlarda herhangi bir değişiklik yapılmadığını, bu makalede sunulan çalışmanın özgün olduğunu; bildirir, aksi bir durumda aleyhime doğabilecek tüm hak kayıplarını kabullendiğimi beyan ederim.

Teşekkür

Çalışmanın veri toplama aşamasında desteklerinden dolayı Beyzanur Demirkaya, Elif Bilge Aytaç, Yasemin Özer ve Buğra Orhan'a teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Argyle, M., Hills, P., (2002). The Oxford Happiness Questionnaire: a compact scalefor the measurement of psychological well-being. Personality and Individual Differences 33, 1073–1082. Asano, R., Igarashi, T., & Tsukamoto, S. (2014). Hedonic and eudaimonic motives for activities (HEMA) in Japan: The pursuit of well-being. Japanese Journal of, Psychology, 85, 69–79.
  2. Ateş, Ö. T. (2021). Motivasyon ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide problem çözme becerilerinin aracı rolü. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(3), 1465-1487., GUJGEF41(3): 1465-1487.
  3. Braaten, A., Huta, V., Tyrany, L., & Thompson, A. (2019). Hedonic and eudaimonic motives toward university studies: How they relate to each other and to well-being derived from school. Journal of Positive Psychology and Wellbeing, 3(2), 179-196.
  4. Bujacz, A., Dunne, S., Fink, D., Gatej, A. R., Karlsson, E., Ruberti, V., et al. (2014b). Does creativity make you happy? The influence of creative activity on hedonic and eudaimonic well-being. Journal of European Psychology Students, 5 , 19–23. DOI: http://dx.doi. org/10.5334/jeps.by.
  5. Bujacz, A., Dunne, S., Fink, D., Gatej, A. R., Karlsson, E., Ruberti, V., & Wronska, M. K. (2016). Why do we enjoy creative tasks? Results from a multigroup randomized controlled study. Thinking Skills and Creativity, 19, 188-197.
  6. Bujacz, A., Vittersø, J., Huta, V., & Kaczmarek, L. D. (2014a). Measuring eudaimonia and hedonia as motives for activities: Cross-national investigation through traditional and Bayesian Structural Equation Modeling. Frontiers in Psychology, Special Issue: Frontiers in Quantitive Psychology and Measurement, 5, 984.
  7. Çötok, T. (2011). Aristotales Ahlakının Kurucu Erdemi Olarak Phronesis. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
  8. Deci, E. L., Vallerand, R. J., Pelletier, L. G. ve Ryan, R. M. (1991). Motivation and education: The self-determination perspective. Educational Psychologist, 26(3-4), 325-346.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

20 Aralık 2024

Kabul Tarihi

10 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Bozdemir, M. (2026). AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1604668
AMA
1.Bozdemir M. AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1604668
Chicago
Bozdemir, Meral. 2026. “AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Ocak). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1604668.
EndNote
Bozdemir M (01 Ocak 2026) AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]M. Bozdemir, “AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Oca. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1604668.
ISNAD
Bozdemir, Meral. “AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Ocak 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1604668.
JAMA
1.Bozdemir M. AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1604668.
MLA
Bozdemir, Meral. “AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Ocak 2026, doi:10.35379/cusosbil.1604668.
Vancouver
1.Meral Bozdemir. AKTİVİTELER İÇİN HEDONİK, ÖDAMONİK VE DIŞ GÜDÜMLÜ MOTİVASYONLAR ÖLÇEĞİ: TÜRKÇE UYARLAMA, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Ocak 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1604668