THE EFFECT OF JOB STRESS ON JOB SATISFACTION: A STUDY ON KITCHEN EMPLOYEES

Öz

Tourism is a labor-intensive industry in which achieving and sustaining competitive advantage is highly dependent on organizational performance. Organizational performance is largely influenced by employees’ productivity and their levels of job satisfaction. In this context, given the critical role of job satisfaction in enhancing work efficiency, the present study aims to examine the relationship between job stress and job satisfaction among kitchen employees, who are known to experience high levels of occupational stress. A quantitative research design was adopted, and data were collected using a survey method. The study was conducted with kitchen staff employed in four- and five-star hotels operating in the province of Erzurum, Türkiye. To determine the job stress levels of the participants, the subdimensions of role conflict and role ambiguity developed by Rizzo et al., as well as work–family conflict and role stress developed by Netemeyer et al., were analyzed. Using a census sampling approach, data were obtained from 384 kitchen employees. The findings revealled that kitchen employees experience high levels of job stress, which has a significant negative impact on their job satisfaction. In particular, role ambiguity and work–family conflict, identified as key sub-dimensions of job stress, were found to significantly reduce job satisfaction levels among kitchen staff. This study contributes to the tourism and hospitality literature by providing empirical evidence on the detrimental effects of job stress on job satisfaction among kitchen employees in a labor-intensive sector. It is expected that future research focusing on employees in different departments of tourism enterprises will further enrich the literature and offer a more comprehensive understanding of occupational stress dynamics within the industry.

Anahtar Kelimeler

• Stress
• Job Stress
• Job Satisfaction

İŞ STRESİNİN İŞ TATMİNİNE ETKİSİ: MUTFAK ÇALIŞANLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Emek yoğun bir sektör olan turizm sektöründe işletmelerin rekabet üstünlüğünü elde etmesi ve başarılarını sürdürülebilir kılması işletme performansına bağlı olmaktadır. İşletmelerin performansı ise çalışanların iş verimine ve işten aldıkları tatmin düzeyine bağlı olmaktadır. Bu bağlamda çalışanların iş tatminlerinin verimliliğinde etkili olduğu düşünülerek gerçekleştirilen bu çalışmada iş stresinin yoğun olduğu mutfak bölümündeki çalışanların maruz kaldıkları iş streslerinin iş tatminleri ile ilişkisinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında veri toplama yöntemi olarak anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma Erzurum ilinde faaliyet gösteren 4-5 yıldızlı otellerdeki mutfak çalışanları üzerinde yapılmıştır. Araştırmaya katılan mutfak çalışanlarının iş stres düzeylerinin belirlenmesi amacıyla Rizzo ve arkadaşları tarafından geliştirilen rol çatışma ve rol belirsizliği, Neteyemer ve arkadaşları tarafından geliştirilen iş-aile çatışması ve rol stresi alt boyutları analiz edilmiştir. Araştırmada tam sayım yöntemi kullanılarak 384 mutfak çalışanı örneklem olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, mutfak çalışanlarının iş stres düzeylerinin yüksek olduğu ve bu durumun iş tatminlerinde negatif etkili olduğu sonucuna varılmıştır. İş stresi alt boyutları olan rol belirsizliği ve iş-aile çatışması değişkenlerinin mutfak çalışanlarında iş tatmin düzeylerini azaltıcı etkiye sahip olduğu görülmektedir. Çalışma, emek yoğun olan turizm sektöründeki mutfak çalışanlarının iş stresi ve iş tatmini düzeylerini belirlemek adına önemli görülmektedir. Ayrıca sektörün farklı departmanlarındaki çalışanlar üzerinde yapılacak araştırmalar ile literatürde daha geniş bir yer edineceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Stres
• İş Stresi
• İş Tatmini

Kaynakça

1. Akgemci, T. (2001). Örgütlerde Stres ve Yönetimi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt:15, Sayı: 1-2, ss. 301-309.
2. Ariza-Montes, A., Arjona-Fuentes, J. M., Han, H., & Law, R. (2018). The price of success: A study on chefs’ subjective well-being, job satisfaction, and human values. International Journal of Hospitality Management, 69, 84-93.
3. Barutçugil, İ. (2004). Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. İstanbul: Kariyer Yayıncılık.
4. Bingöl D. (2007). Personel Yönetimi. İstanbul: Beta Yayınları.
5. Bhuian, S. N., Mengüç, B. ve Borsboom, R. (2005). Stressors and Job Outcomes in Sales : A Triphasic Model versus a Liner-Quadraticİnteractive Model. Journal of Business Research, Vol, 58, ss.141-150.
6. Butcher, J. N., Mineka, S. ve Hooley, J. M. (2013). Anormal Psikoloji (Çev. Okhan Gündüz). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
7. Chung, E. K., Jung, Y. ve Sohn, Y. W. (2017). A moderated mediation model of job stress, job satisfaction, and turnover intention for airport security screeners. Safety Science, Vol: 98, 89-97.
8. Code, S. ve Langan, F. J. (2001). Motivation, Cognitions and Traits: Predicting Occupational Health. Well-Being and Performance, Stres and Health, Vol:17, ss.159-174.

9. Desa, A.,Yusooff, F., İbrahim, N., Kadir, N., ve Rahman, R. (2014). A Study of The Relationship and Influence of Personality on Job Stress among Academic Administrators at a University. Procedia Social and Behavioral Sciences (114), p.355-359.
10. De Vaus, D.A. (1990). Surveys in Social Research. Unwin Hyman.
11. Divanoğlu, S. U. ve Usta, Ş. (2017). İş tatmini ve demografik özellikler arasındaki ilişki: bir alan araştırması. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 109-29.
12. Dollard, M.F., LaMontagne, A. D., Caulfield, N., Blewett, V. ve Shan, A. (2007). Job stress in the Australian and international health and community services sector: a review of the literature. International Journal of Stress Management, Vol. 14, No. 4.417-445.
13. Dülgeroğlu, İ., ve Başol, O. (2017). İş Stresi ve Çalışma Yaşamı Kalitesi Algısının Yansımaları: Satış Temsilcileri Üzerine Bir Araştırma. Business and Economics Research Journal, 8(2), 293-304.
14. Efeoğlu. İ. E., ve Özgen, H. (2007). İş-Aile Yaşam Çatışmasının İş Stresi, İş Doyumu ve Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkileri: İlaç Sektöründe Bir Araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 16, s. 2, ss 237-254.
15. Elidemir, S. N., & Ertaç, M. (2017). The impact of creativity on turnover aim: moderating role of work stress and work satisfaction. Conference proceedings, 7th Advances in Hospitality & Tourism Marketing & Management (AHTMM) Conference, Famagusta, Cyprus, 10-15 July 2017.
16. Hu, H.H. ve Cheng, C.W. (2010). Job stress, coping strategies, and burnout among hotel industry supervisors in Taiwan. The International Journal of Human Resource Management, Vol. 21, No. 8, 1337-1350.
17. Huang, H. I. (2007). Understanding culinary arts workers: Locus of control, job satisfaction, work stress and turnover intention. Journal of Foodservice Business Research, 9(2-3), 151-168.
18. ILO (Internatıonal Labour Organization), “Workplace Stress: A Collective Challenge”, Italy, 28 Aprıl 2016, ss.2. Işıkhan. V. (1999). Sosyal Hizmet ve Sağlık Alanında Görev Yapan Yöneticileri Etkileyen İş Stres Faktörleri. Amme İdaresi Dergisi, Cilt 32, Sayı 2, Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları, Haziran 1999, ss. 43-57.
19. Jamal, M. (2005). Short Communication: Personal and Organizational Outcomes Related to Job Stres and Type-A Behavior: A Study of Canadian and Chinese Employees. Stres and Health, Vol: 21, ss.129-137.
20. Jung, H.S. ve Yoon, H.H. (2014). Antecedents and consequences of employees'job stress in a foodservice industry: focused on emotional labor and turnover intent. International Journal Of Hospitality Management, Vol:31, 84-88.
21. Keser, A. ve Bilir, K.B. (2019). İş Tatmini Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik ve Geçerlilik Çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c.3, s.3, ss.229-239.
22. Lawrence, S. K. (2003). An Examination of the Ralationship Between Job Satisfaction and Intention to Leave Among Specialty Sales. Representatives in a Major Pharmaceutical Organization. Degree Doctor of Philosophy, Capella University.
23. Lu, L. (2009). Work Motivation, Job Stres and Employee’s Well-being, Journal of Applied Management Studies, Vol: 8, No:1,ss.61-73.
24. Masihabadi, A., Rajaei, A., Shams, K.A., ve Parsian, H. (2015). Effects of Stress on Auditors' Organizational Commitment, Job Satisfaction, and Job Performance. International Journal of Organizational Leadership, 4, 303-314.
25. Mensah, C., Baah, N. G., Nutsugbodo, R. Y., & Ankor, A. (2023). Work leisure conflict, job stress, life satisfaction and turnover intention of hotel workers in Accra, Ghana. Journal of Human Resources in Hospitality & Tourism, 22(3), 396-416.
26. Murphy, L. R.(2005). Managing Job Stres: An Employees Assistance/Human. Resource Management Partnership, Personel Review, Vol: 24, No: 1, ss.41-50.
27. Naktiyok, A. (2002). Motivasyonel Değerler ve İş Tatmini: Yöneticiler Üzerinde Bir Uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 16, Sayı: 3-4, ss. 166-195.
28. Netemeyer, R., Brashear-Alejandro, T., & Boles, J. (2004). A Cross-National Model of JobRelated Outcomes of Work Role and Family Role Variables: A Retail Sales Context. Journal of the Academy of Marketing Science, 32(1), 49-60.
29. Rizzo J. R., House R. J. ve Lirtzman S. I. 1970, “Role Conflict and Ambiguity in Complex Organizations”. Administrative Science Quarterly 15/2, 150-16
30. Selimoğlu, E.F. (2023). Örgüt Kültürü İle Tükenmişlik Sendromu İlişkisi Üzerine Bir Araştırma: Finans Sektörü Çalışanları Örneği. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.
31. Söyük, S. (2018). Örgütsel adalet ve iş tatmini: sağlık sektöründeki önemi. İ.Ü Cerrahpaşa Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(3), 435-442.
32. Spector, P. E. (2007). Job Satisfaction Application, Assessment, Cause and Consequences. California: SAGE Publications.
33. Suarthana,J. H. P. ve Riana, G. (2016). The effect of psychological contract breach and workload on intention to leave: mediating role of job stress. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 219, 717 – 723.
34. Şanal, K. F. (2016). Üniversite öğrencilerinde çözüm odaklı düşünmenin depresyon, anksiyete, stres ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisi. (Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
35. Tongchaiprasit, P. ve Ariyabuddhiphongs, V. (2016). Creativity and turnover intention among hotel chefs: the mediating effects of job satisfaction and job stress. International Journal of Hospitality Management, Vol:55, 33-40.
36. Turunç, Ö. (2015). İş stresi - kaytarma ilişkisinde liderin rolü: turizm sektöründe bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt:1, Sayı:2, 142-159.
37. Yamuç, A., Türker D. (2015). Bir Üretim İşletmesinde Kadın Ve Erkek Çalışanlar Üzerine İnceleme. Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt 13, Sayı 25, İzmir,
38. Yesilbas, M. ve Wan, T.T.H. (2017). The impact of mobbing and job-related stress on burnout and health-related quality of life: the case of Turkish territorial state representatives. International Journal of Public Administration, 40:12, 1024-1035.
39. Yılmaz, A. (2016). Algılanan Örgütsel Destek Ortamında İş Stresi Ve İş Yaşam Kalitesinin İş Performansı Üzerine Etkisinin Araştırılması: İstanbul'da Bulunan Beş Yıldızlı Otellerde Çalışan Aşçılar Üzerine Bir Araştırma. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
40. Yüksel, Ö.F. ve Düşükcan, M. (2019). Etik iklim algısının İş görenlerin iş tatmini düzeyleri ve örgütsel bağlılık düzeyleri üzerine etkisi: Arçelik A.Ş. Adana ve Elazığ bölge yöneticiliklerinde uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(1), 53-65.