Araştırma Makalesi

SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI

Cilt: 35 20 Temmuz 2026
PDF İndir
EN TR

SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de psikoloji lisans eğitimi alan öğrencilerin sohbet botu (SB) kullanım sıklıkları ve amaçları ile bu araçlara yönelik güven ve antropomorfizm düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın ikincil amacı ise söz konusu değişkenlerin düşünme ihtiyacı ve yapay zekâ (YZ) okuryazarlığı düzeyleriyle ilişkilerini incelemektir. Bu doğrultuda, katılımcılara araştırma ekibi tarafından geliştirilen SB kullanım süreçleri ve yapay zekâya ilişkin görüşler anketi, Düşünme İhtiyacı Ölçeği ve YZ Okuryazarlığı Ölçeği uygulanmıştır. Kesitsel desene dayanan çalışma kapsamında, 18 ile 35 yaş aralığında yer alan toplam 371 Psikoloji Bölümü lisans öğrencisinden veri toplanmıştır. Çalışmanın sonuçları, psikoloji lisans öğrencilerinin SB’leri daha çok akademik bilgi edinme, ödev/rapor yazımı, çeviri ve genel bir konuda bilgi arama amaçlarıyla kullandıklarını göstermektedir. Katılımcıların SB’lere genel olarak orta düzeyde güven duydukları, ancak antropomorfizm düzeylerinin düşük olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, SB kullanım sıklığının belirli yönlerden kullanıcı güveni, YZ okuryazarlığı ve YZ’ye yönelik olumlu tutumlarla pozitif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Buna ek olarak, güven düzeyi arttıkça SB tarafından üretilen bilgileri teyit etme ihtiyacının azaldığı belirlenmiştir. Ancak, düşünme ihtiyacı ve YZ okuryazarlığının bilgiyi teyit etme ihtiyacı ile anlamlı bir ilişkiye sahip olmadığı görülmüştür. Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu, antropomorfizm eğilimi daha yüksek olan katılımcıların SB’lere karşı daha fazla olumlu duygu hissetmeleridir. Sonuç olarak, sohbet botu kullanım süreçlerini pek çok yönden ele alan bu çalışmanın, yapay zekâ-insan etkileşimi üzerine yapılacak gelecekteki araştırmalara kaynak oluşturması umut edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Çalışmanın veri toplama sürecine katkıları için Doç. Dr. Aycan KAPUCU, Araş. Gör. Dr. ELİF YÜVRÜK GÖKDAĞ, Doç. Dr. Osman İYİLİKCİ, Dr. Öğr. Üyesi Tülay YILDIRIM İZMİTLİGİL ve Dr. Öğr. Üyesi Yıldız ÖZKILIÇ’a; ayrıca çalışmanın birçok aşamasına fikirleriyle katkı sunan Ebrar AKTAŞ ve Gülistan ŞAHİN’e teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Abdaljaleel, M., Barakat, M., Alsanafi, M., Salim, N. A., Abazid, H., Malaeb, D., Mohammed, A. H., Hassan, B. A. R., Wayyes, A. M., Farhan, S. S., Khatib, S. E., Rahal, M., Sahban, A., Abdelaziz, D. H., Mansour, N. O., AlZayer, R., Khalil, R., Fekih-Romdhane, F., Hallit, R., & Hallit, S. (2024). A multinational study on the factors influencing university students’ attitudes and usage of ChatGPT. Scientific Reports, 14, 1983. https://doi.org/10.1038/s41598-024-52549-8
  2. Adıguzel, T., Kaya, M. H., & Cansu, F. (2023). Revolutionizing education with AI: Exploring the transformative potential of ChatGPT. Contemporary Educational Technology, 15(3), ep429. https://doi.org/10.30935/cedtech/13152
  3. Ahmadi, R., & Tekemen, H. (2024). Akdeniz üniversitesi öğrencilerinin ChatGPT'nin günlük kullanımına ilişkin eğilimleri. Sosyolojik Bağlam 5(3), 446-480.
  4. Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zeka konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912–932. https://doi.org/10.33711/yyuefd.938734
  5. Aktay, S., Gök, S., & Uzunoğlu, D. (2023). ChatGPT in education. Türk Akademik Yayınlar Dergisi (TAY Journal), 7(2), 378–406.
  6. Al-Abdullatif, A. M., & Alsubaie, M. A. (2024). ChatGPT in learning: Assessing students’ use intentions through the lens of perceived value and the influence of AI literacy. Behavioral Sciences, 14(9), 845. https://doi.org/10.3390/bs14090845
  7. Ali, F., Zhang, Q., Tauni, M. Z., & Shahzad, K. (2023). Social chatbot: My friend in my distress. International Journal of Human–Computer Interaction, 40(7), 1702–1712. https://doi.org/10.1080/10447318.2022.2150745
  8. Baidoo-Anu, D., & Owusu Ansah, L. (2023). Education in the era of generative artificial intelligence (AI): Understanding the potential benefits of ChatGPT in promoting teaching and learning. Journal of AI, 7(1), 52–62. https://doi.org/10.61969/jai.1337500

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

4 Mart 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Arıkan İyilikci, E., Yurt, H. M., Keysan, E. E., Ağaoğulları, N., Dallar, H., Güven, L. S., Özkan, M. S., Şahin, M., Günhan, Z., Baykuşak, E., & Kaça, G. (2026). SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1647141
AMA
1.Arıkan İyilikci E, Yurt HM, Keysan EE, vd. SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1647141
Chicago
Arıkan İyilikci, Elvan, Halil Mert Yurt, Elif Eymen Keysan, vd. 2026. “SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Temmuz). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1647141.
EndNote
Arıkan İyilikci E, Yurt HM, Keysan EE, Ağaoğulları N, Dallar H, Güven LS, Özkan MS, Şahin M, Günhan Z, Baykuşak E, Kaça G (01 Temmuz 2026) SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]E. Arıkan İyilikci vd., “SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Tem. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1647141.
ISNAD
Arıkan İyilikci, Elvan - Yurt, Halil Mert - Keysan, Elif Eymen - Ağaoğulları, Nihal - Dallar, Hazal - Güven, Leyla Sena - Özkan, Meryem Sude v.dğr. “SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1647141.
JAMA
1.Arıkan İyilikci E, Yurt HM, Keysan EE, Ağaoğulları N, Dallar H, Güven LS, Özkan MS, Şahin M, Günhan Z, Baykuşak E, Kaça G. SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1647141.
MLA
Arıkan İyilikci, Elvan, vd. “SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Temmuz 2026, doi:10.35379/cusosbil.1647141.
Vancouver
1.Elvan Arıkan İyilikci, Halil Mert Yurt, Elif Eymen Keysan, Nihal Ağaoğulları, Hazal Dallar, Leyla Sena Güven, Meryem Sude Özkan, Melissa Şahin, Zeynep Günhan, Ece Baykuşak, Gülin Kaça. SOHBET BOTLARINA YÖNELİK TUTUMLARIN VE KULLANIM ALIŞKANLIKLARININ İNCELENMESİ: PSİKOLOJİ LİSANS ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ANKET ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1647141