TELEVİZYONUN MEŞRULAŞTIRDIKLARI: LÜKS TÜKETİM, İLLEGALİTE VE KLİŞELERE BABİL DİZİSİ ÜZERİNDEN BİR BAKIŞ

Öz

Medya endüstrisinin yeniden ürettiği tüketim odaklı davranış kalıpları, ekranda neredeyse her an karşımıza çıkmakta; bu minvaldeki içeriklerle beraber, alışkanlıklarımız, tutumlarımız ve davranışlarımız etki altında kalmaktadır. Gerek sosyal medyada gerekse popülerliğini koruyan geleneksel medya mecralarında tüketim ve popüler kültürü enjekte eden sayısız içerik yer almaktadır. Kuşkusuz bu içerikler, kitlelerin alımlamalarına etki etmekte; özellikle de geleneksel değerler ve tüketim alışkanlıkları üzerinde dramatik dönüşümlere yol açmaktadır. Tüketim ve popüler kültürün yayılmasında önemli bir aktör olan televizyon dizileri, söz konusu dönüşümle ilgili verdiği mesajlar bakımından irdelemeye değerdir. Bu amaçla makalede, Babil adlı televizyon dizisinin eleştirel söylem analizi yapılmaktadır. Analiz çerçevesinde, önemli görülen 22 sahne çözümlenmektedir. Yayınlandığı ilk 9 bölüm boyunca reytinglerde zirve yapan dizi, günümüz kapitalist sosyo-ekonomik yapının empoze etmeye çalıştığı tipik tüketim kalıplarına; yüceltilen zenginliğe ve buna ulaşmak için her türden kanunsuzluğun uygulanması ve meşrulaştırılması anlayışına yönelik mesajlar içermektedir. Zenginlik-yoksulluk, geleneksel-modern, cinsiyetçi klişeleri yeniden üreten dizi, insanların kapitalist tüketim toplumuna entegre olmak zorunda kalabileceklerini ve bunun için dolandırıcılık yapılabileceğini; ölümcül hastalık ve haksızlığa uğrama gerekçeleriyle meşrulaştırırken, bunun bir ahlaki yozlaşma olduğu gerçeğini göz ardı etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• tüketim kültürü
• Kitle İletişim Araçları
• Stereotip
• Dizi
• Babil

TELEVISION’S LEGITIMATIONS: AN OVERVIEW OF LUXURY CONSUMPTION, ILLEGALITY, AND STEREOTYPES IN THE SERIES BABİL

Öz

Consumerist patterns of behaviour reproduced by the media industry appear on our screens almost constantly; together with this content, our habits, attitudes and behaviours are influenced. Both social media platforms and enduring traditional media outlets abound with messages that inject consumption and popular culture into public consciousness. Undoubtedly, these contents influence the reception of the masses; in particular, they lead to dramatic changes in traditional values and consumption habits. Television series, essential actors in the diffusion of consumption and popular culture, deserve to be studied regarding the messages they convey regarding this transformation. To this end, this article conducts a critical discourse analysis of the television series Babil.The article analyses 22 scenes from the first 9 episodes, during which it consistently topped the ratings. The findings reveal that Babil promotes the typical consumption patterns imposed by today's capitalist socio-economic structure, glorifies wealth and the implementation and legitimizes any form of illegality undertaken to achieve it. The series reproduces the stereotypes of wealth versus poverty, tradition versus modernity and sexist stereotypes, and legitimizes the fact that people may have to integrate into the capitalist consumer society, even to the point of comitting fraud, using the justifications of life-threatening illness and perceived injustice, while ignoring the fact that this is a moral degradation.

Anahtar Kelimeler

• Consumption Culture
• Mass Media
• Stereotype
• TV Series
• Babil

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2003). Kültür endüstrisini yeniden düşünürken (Bülent O. Doğan, Trans.). COGİTO, 36, 76–85.
2. Aksoy, S., & Narmanlı, D. (2019). Tutan/tutmayan tanımlaması ile yaratılan farklılık yanılsamasına karşı yerli dizilerin aynılığı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(1), 537–565. https://doi.org/10.19145/e-gifder.443515
3. Arslan, S. (2015). Tüketim toplumu ve televizyon dizileri: Medcezir dizisi incelemesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
4. Aytekin, P. E. (2018). Yerli dizilerde kadın kimliğinin temsili üzerine bir örnek; “Yaprak Dökümü” dizisi. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 447–463. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.371332
5. Baudrillard, J. (2008). Tüketim toplumu söylenceleri yapıları (Hazal Deliceçaylı & Ferda Keskin, Trans.; 3. basım). Ayrıntı Yayınları.
6. Bocock, R. (1993). Consumption. Routledge. Çelenk, S. (2010). Aşk-ı Memnu’dan Aşkı Memnu’ya yerli dizi serüvenimiz. Birikim Dergisi, 256(257), 18–27.
7. Dağtaş, B. (2009). Reklam kültür toplum. Ütopya Yayınevi.
8. Fairclough, N. (2003). Analyzing discourse: Textual analysis for social research. Taylor & Francis e-Library.

9. Karaboğa, T. (2016). Dizi izleyicilerinin televizyon dizilerinde sunulan tüketim unsurlarına yönelik eğilimleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27, 182–208. https://doi.org/10.16992/ASOS.1177
10. Kazancı, M. (2002). Althusser, ideoloji ve iletişimin dayanılmaz ağırlığı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 57(1), 1. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001698
11. Kula, N. (2012). TV dizileri yoluyla yeniden üretilen tüketim kültürü. Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 1(4), 507–530. https://doi.org/10.9761/jasss_539
12. Mertoğlu, S. (2024). Dekadans kurgu olarak ahlaki yitirilişin sergilenişi: Kısmetse Olur Aşkın Gücü programı örneği. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 33–63.
13. Star TV. (n.d.-a). Babil dizisinin oyuncuları ve konusu. Retrieved March 1, 2025, from https://www.startv.com.tr/dizi/babil/oyuncular
14. Star TV. (n.d.-b). Bölümler. Retrieved March 1, 2025, from https://www.startv.com.tr/dizi/babil/bolumler
15. Star TV. (n.d.-c). Haberler. Retrieved March 1, 2025, from https://www.startv.com.tr/dizi/babil/haberler
16. Sucu, İ., & Çolak, G. (2022). Acı Hayat ve Masumiyet dizilerinin toplumsal cinsiyet normlarında medyada iletişim ve karakterler üzerindeki yansıması. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(1), 407–430.
17. Tarhan, S. H., & Karakoç, E. (2020). Popüler kültür ürünü olarak televizyon dizilerinde ideolojinin sunumu. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 70–91.
18. Torlak, Ö. (2016). Tüketim: Bireysel eylemin toplumsal dönüşümü. (2.edition). İnkılap Yayınları.
19. van Dijk, T. A. (2015). Critical Discourse Analysis. In D. Tannen, H. E. Hamilton, & D. Schiffrin. (Eds.), The Handbook of Discourse Analysis (pp. 466–485). John Wiley& Sons, Inc.
20. Varlı Gürer, S. Z., & Gürer, M. (2020). Toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında Türkiye’deki televizyon dizilerinde sunulan kadın stereotipi. Alanya Akademik Bakış, 4(3), 631–650. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.684492
21. Wodak, R. (2014). Critical discourse analysis. In The Routledge Companion to English Studies (pp. 302–316). Routledge.
22. Wodak, R., & Meyer, M. (2009). Critical Discourse Analysis: History, agenda, theory, and methodology. In M. M. Ruth Wodak (Ed.), Methods of Critical Discourse Analysis (pp. 1–33). Sage.
23. Yaktıl Oğuz, G. (2000). Cinsiyet rolleri ile ilgili stereotiplerin televizyonda sunumu. Kurgu Dergisi, 17(1), 33–41.
24. Yanıklar, C. (2010). Tüketim kültürü, kapitalizm ve insan ihtiyaçları arasındaki ilişki üzerine bir tartışma. C.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 34(1), 25–32.