EN
TR
YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Günümüzde çevresel sorunların artmasıyla birlikte, işletmelerin sürdürülebilirlik odaklı yaklaşımları benimsemeleri kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu bağlamda, çevresel etkileri en aza indirmeyi amaçlayan yeşil tedarik zinciri yönetimi (YTZY), işletmelerin hem çevresel hem de ekonomik performanslarını iyileştirmede kritik bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda, yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamaları arasındaki ilişkilerin ve etkileşimlerin analiz edilmesi, çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamaları arasındaki ilişkileri ve etkileşimleri ortaya çıkararak en kritik faaliyetleri belirlemeyi amaçlamaktadır. YTZY uygulamaları arasındaki dinamiklerin anlaşılması, işletmelerin yeşil dönüşüm süreçlerine en uygun noktadan başlamalarına yardımcı olacaktır. Ayrıca en kritik uygulamaların belirlenmesi de yöneticilere kaynakları doğru noktalara aktarma konusunda önemli bir kolaylık sağlayacaktır. Bu bağlamda, Türkiye’nin enerji ve emisyon yoğun sektörlerinden biri olan alüminyum sektöründe Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) yöntemi kullanılarak YTZY uygulamaları arasındaki sebep-sonuç ilişkileri analiz edilmiştir. Araştırmada uzman görüşlerinden faydalanılarak yedi tane YTZY uygulaması ele alınmıştır. Bu yedi uygulamanın yer aldığı anket, farklı işletmelerde çalışan 15 yöneticiye uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre iç çevre yönetimi, yeşil tasarım, yeşil satın alma ve müşteriyle çevresel iş birliği uygulamaları etkileyen grup içerisinde yer almış; tersine lojistik, yeşil üretim ve yeşil dağıtım uygulamaları ise etkilenen grup içerisinde kalmıştır. Bulgular, Türkiye’deki işletmelerin sürdürülebilirlik çabalarında özellikle iç yönetim, tasarım ve müşteri iş birliği gibi uygulamalara öncelik verdiklerini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Anket, İnsan Araştırmaları Etik Kurulunca 2025/03 toplantısında
değerlendirilerek etik olarak uygun bulunmuştur.
Kaynakça
- Afum, E., Osei-Ahenkan, V.Y., Agyabeng-Mensah, Y., Owusu, J.A., Kusi, L.Y. ve Ankomah, J. (2020). Green manufacturing practices and sustainable performance among Ghanaian manufacturing SMEs: the explanatory link of green supply chain integration. Management of Environmental Quality: An International Journal, 31(6), 1457-1475. https://doi.org/10.1108/MEQ-01-2020-0019
- Aksakal, E. ve Dağdeviren, M. (2010). ANP ve DEMATEL yöntemleri ile personel seçimi problemine bütünleşik bir yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 25(4), 905-913.
- Altıntaş, F.F. (2024). A New proposal for the measurement of criterion weights in the scope of multi-criteria decision making: Somer’s D-DEMATEL based hybrid approach (SDBHA). EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 40, 165-182.
- Altan, Ş. (2020). DEMATEL yöntemi. M. Atan ve Ş. Altan (Eds). Örnek uygulamalarla çok kriterli karar verme yöntemleri (s. 85-95), Gazi kitabevi.
- Asif, M.S., Lau, H., Nakandala, D., Fan, Y. ve Hurriyet, H. (2020). Adoption of green supply chain management practices through collaboration approach in developing countries-from literatüre review to conceptual framework. Journal of Cleaner Production, 276(10), 124191. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124191
- Astawa, I. K., Pirzada, K., Budarma, I. K., Widhari, C. I. S. ve Suardani, A. A. P. (2021). The effect of green supply chain management practices on the competitive advantages and organizational performance. Polish Journal of Management Studies, 24(1), 45-60.
- Ayçin, E. (2020). Çok kriterli karar verme: Bilgisayar uygulamalı çözümler. Nobel.
- Beamon, B.M. (1999). Designing the green supply chain. Logistics Information Management, 12(4), 332-342. https://doi.org/10.1108/09576059910284159
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Pazarlama (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
18 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
25 Nisan 2025
Kabul Tarihi
13 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 35
APA
Yıldız Çankaya, S. (2026). YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1684233
AMA
1.Yıldız Çankaya S. YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1684233
Chicago
Yıldız Çankaya, Sibel. 2026. “YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Mayıs). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1684233.
EndNote
Yıldız Çankaya S (01 Mayıs 2026) YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]S. Yıldız Çankaya, “YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, May. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1684233.
ISNAD
Yıldız Çankaya, Sibel. “YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Mayıs 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1684233.
JAMA
1.Yıldız Çankaya S. YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1684233.
MLA
Yıldız Çankaya, Sibel. “YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Mayıs 2026, doi:10.35379/cusosbil.1684233.
Vancouver
1.Sibel Yıldız Çankaya. YEŞİL TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEMATEL YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Mayıs 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1684233