PLASTİK SANATLARDA DANS İMGELERİNİN KULLANIMI

Öz

Dans, ilkel dönemlerde insanın doğaya karşı korkusunu, endişesini, şaşkınlığını ve dinsel yönelimini göstermenin bir yolu olarak ortaya çıkmıştır. Zaman içinde sanatsal yaratıcılığa evrilen dans olgusu, toplumsal gelişmeler çerçevesinde Antik Dönem sanatçıları tarafından sanatsal imgeye dönüştürülmüştür. Yunan, Roma, Helen, Orta Çağ, Rönesans, Barok, Romantizm, Klasizm ve Modernizm gibi dönemlerde sanatçıların dans konusunu ele aldıkları görülmektedir. Günümüzde ise dans imgeleri; resim, heykel, fotoğraf, video, performans, kavramsal ve dijital sanat gibi plastik sanat alanlarının yanı sıra edebiyat, psikoloji, felsefe, antropoloji, kültür ve tarih gibi sosyal bilim alanları ile sahne sanatlarını da kapsayan disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, dans imgesinin ilk ortaya çıkışından günümüzdeki gelişimine kadar olan süreci örnekleriyle incelemektir. Araştırmada nitel veri analizi yöntemi olan “betimsel tarama” yöntemi kullanılmıştır. Konuyla ilgili literatür taraması yapılmış ve konuya dair çalışmalar analiz edilerek yorumlanmıştır. Sonuç olarak, dans imgesinin günümüze kadar olan gelişimi ve günümüzde dans olgusunun sadece plastik sanatlarla sınırlı olmadığı, disiplinlerarası bir özellik taşıdığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Dans
• Kültür
• Sanat
• Disiplinlerarasılık
• Çoğulculuk.

THE USE OF DANCE IMAGERY IN THE PLASTIC ARTS

Öz

Dance emerged in primitive times as a means of expressing human fear, anxiety, and amazement at nature, as well as their religious orientations. Over time, the phenomenon of dance evolved into artistic creativity, and within the framework of social developments, it was transformed into an artistic image by artists of the Ancient Period. Throughout periods such as Ancient Greek, Roman, Hellenistic, Medieval, Renaissance, Baroque, Romantic, Classic, and Modernism, artists have addressed the theme of dance. In contemporary times, dance imagery are approached in an interdisciplinary manner, encompassing not only the field of plastic arts such as painting, sculpture, photography, video, performance, conceptual, and digital art but also areas of social sciences like literature, psychology, philosophy, anthropology, culture, history, and performing arts. The aim of this research is to examine the process of the image of dance from its initial emergence to its development in the present day with examples. The research employs a qualitative data analysis method known as "descriptive scanning." A literature review has been conducted on the subject, and studies related to it have been analyzed and interpreted. As a result, it can be stated that the development of the image of dance up the present day demonstrates that the phenomenon of dance is not limited to plastic arts alone but possesses an interdisciplinary nature.

Anahtar Kelimeler

• Dance
• Culture
• Art
• Interdisciplinarity
• Pluralism.

Kaynakça

1. Akurgal, E. (2014). Anadolu kültür tarihi (1. Baskı). Phoenix Yayınevi.
2. Annepçioğlu, K. H. (2019). Gesamtkunstwerk kavramı ve Sarkis üzerine bir inceleme. Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sanat Yazıları, (41), 365-373.
3. Artun, A. (2016). De Chirico’nun mimari evreni. https://www.e-skop.com/skopbulten/de-chiriconun-mimari-evreni/2923
4. Aydın, D. (2023). Performans Sanatı. https://www.feministsanat.com/performans-sanati/
5. Bayraktaroğlu, M.A. & Çalış, E (2010). Gerard Racinan’ın methamorphesis adlı fotoğraflarında yeniden üretim, Art-E Sanat Dergisi, Cilt:3, Sayı:6, 1-23. https://doi.org/10.21602/sgsfsd.69773
6. Bernay, E. (2021). Atlas [Performans]. Victoria and Albert Museum. https://faruksadesanatfonu.org/tr/gecmis-donemler/2021/ekin-bernay
7. Bilgin, Ö. (2021). Ekin Bernay, “Atlas” ile Londra’da. https://www.basedistanbul.com/ekin-bernay-atlas-ile-londrada
8. British Museum. (t.y.). Nereid Monument, [Heykel]. https://www.britishmuseum.org/collection/galleries/nereid-monument

9. Bruegel, P. (1567). The peasant dance, [Resim]. Kunsthistorisches Museum. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Peasant_Dance
10. Büyükparmaksız, M.A. & Yılma Şakalar, G. (2021). Performans sanatı ve ritim özelinde Nezaket Ekici’nin “Imagine/Hayal Et” performansının göstergebilimsel analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 875-894. https://doi.org/10.33437/ksusbd.943283
11. Creuzet, J. (2023). Algorithm ocean true blood moves [Performans]. https://www.hartwigartfoundation.nl/en/programmes/julien-creuzet/
12. Cruikshank, G. (1817). Accidents in quadrille dancing [Gravür]. Art Institute of Chicago. https://www.artic.edu/artworks/90147/dos-a-dos-accidents-in-quadrille-dancing
13. Çıkıgil, N. (2024, 2 Eylül). Dans sahnelerinden. Sanattan yansımalar. 7. Uluslararası Solo Çağdaş Dans Festivali- Necla Çıkıgil. https://www.sanattanyansimalar.com
14. Dalí, S. (1979). Dance of time I [Heykel]. Artsy. https://www.artsy.net/artwork/salvador-dali-dance-of-time-i
15. De Chirico, G. (1917). Hector and Andromache [Resim]. https://wikioo.org/tr/paintings.php?refarticle=5ZKCF3
16. Degas, E. (1874). The dance class [Resim]. Metropolitan Museum of Art. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/438817
17. Dzama, M. (2011). Death disco dance [Performans]. https://vimeo.com/35887434
18. Eco, U. (2018). Ortaçağ estetiğinde sanat ve güzellik (Çev. Kemal Atakay, 8. Baskı). Can Sanat Yayınları.
19. Ekici, N. (2012). Imagine / Hayal et [Performans]. https://www.youtube.com/watch?v=hsqMTdNoF6c
20. Eraslan, U, R. (2020). Sanat tarihinde gölgenin yanıltıcı özelliği ve platon’un mağara alegorisi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 44, 99-108. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-08-44-10
21. Flickr. (t..y.). Dance scene [Mağara resmi]. https://www.flickr.com/photos/ideonexus/4698463508
22. Greenfield, L. (1998). Airborne dancer [Fotoğraf]. https://www.dance-enthusiast.com
23. Greenfield, L. (2015, 7 Ekim). Behind the lens, Elle Evangelista, Interview (Informa Dance). https://static1.squarespace.com/static/551498aae4b09983625bc12e/t/5616956be4b08350232372bf/1444320619883/Dance_Informa_Australia.pdf
24. Greenfield, L. (n.d.). Symbiosis [Fotoğraf]. https://www.loisgreenfield.com/videosandpodcasts
25. Haring, K. (1984). Into 84 [Resim]. https://www.papgift.com/wp-content/uploads/2023/04/Into-84-1984.jpg
26. Haring, K. (1989). Untitled (Three dancing figures) [Heykel]. https://www.papgift.com/wp-content/uploads/2023/04/Untitled-Three-Dancing-Figures-1989.jpg
27. Hockney, D. (2014). The dancers V [Resim]. https://www.arthistoryproject.com/artists/david-hockney/the-dancers-v/
28. İşkan, H., & Dündar, E. (2020). Lukka’dan Likya’ya Sarpedon ve Aziz Nikolaos’un ülkesi. (1. Baskı). Yapı Kredi Yayınları.
29. Jueves. (2024, 1 Şubat). Dance of mythological figures and villagers [Resim]. https://www.museodelprado.es/actualidad/noticia/el-museo-nacional-del-prado-pone-imagenes-a-el/46ee64da-a934-5988-07d8-66e0c721aaf0
30. Kroker, A. (2024). Posthuman (Çev: Süreyya Şevval Akın, 1. Baskı). Ketebe Yayınları.
31. Lichte, F. E. (2016). Performatif estetik (Çev. Tufan Acil, 1. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
32. Matisse, H. (1909). Dance I [Yağlıboya]. Museum of Modern Art. https://www.moma.org/collection/works/79802
33. Melbourne Art Class. (t.y.). Villa of the Mysteries frescoes [Duvar resmi]. https://melbourneartclass.com/the-villa-of-the-mysteries-pompeii/
34. Metropolitan Museum of Art. (t.y.). Black-figure amphora with dancing figures [Seramik]. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/254876
35. Mimari Kültür. (t.y.). Dans eden kadın heykeli [Heykel]. https://www.mimarikultur.com/post/dans-eden-kad%C4%B1n-heykeli
36. O’Dwyer, P. A. & Gürcan, B. (2020). Dünyada balenin tarihi. https://dunyadans.com/dunyada-balenin-tarihi/
37. Obermaier, K. (2004). Apparition [Performans / Video]. ResearchGate. https://www.researchgate.net/figure/Klaus-Obermaier-Apparition-2004
38. Obermaier, K., & Haring, C. (2002). Vivisector [Video sanatı]. https://www.youtube.com/watch?v=XXXX
39. Öndin, N. (2018). Barok resim ve heykel sanatı (1. Baskı). Hayalperest Yayınevi.
40. Öznülüer, H. (2019). Performans sanatının gelişiminde teknolojinin etkileri. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 7(33), 107-123. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-07-33-01
41. Pacegallery (2019). David Hockney. https://www.pacegallery.com/artists/david-hockney/
42. Papgift. (18 Nisan 2023). Keith Haring: İkonik pop art tarzının öncüsü. https://www.papgift.com/keith-haring/
43. Picasso, P. (1925). The three dancers [Yağlıboya]. Tate Modern. https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/picasso-the-three-dancers
44. Pinterest.(t.y.) Kuş adam [Kabartma Resim]. https://i.pinimg.com/736x/ba/7e/aa/ba7eaa288ab067a7a38151cba048073e--bronz-griffins.jpg
45. Rancinan, G. (2009). Dance ou éloge du sacré [Fotoğraf]. https://galerie-tony-rocfort.com/artistes/gerard-rancinan/dance-ou-eloge-du-sacre/
46. Renoir, A. (1876). Le Moulin de la Galette’te dans [Resim]. Musée d’Orsay. https://en.wikipedia.org/wiki/Dance_at_Le_Moulin_de_la_Galette
47. Severini, G. (1912). Dynamism of a dancer [Resim]. Wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Dynamism_of_a_Dancer
48. University of Iowa Libraries. (n.d.). Musicians and dancers illustration [El yazması illüstrasyonu]. https://inpress.lib.uiowa.edu/feminae/DetailsPage.aspx?Feminae_ID=31033
49. Usta, S. (2023). Şüphenin tarihi (4. Baskı). Epsilon Yayınevi.
50. Uzuner, A. (2019). Hitit dans imgeleri I [Resim]. Kişisel arşiv.
51. Uzuner, A., & Büyükparmaksız, M. A. (2024). Antik eserlerin güncel sanata etkileri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 120-138. https://doi.org/10.33206/mjss.1303553
52. Walker, K. (1997). Presenting Negro scenes [Enstalasyon]. https://renaissancesociety.org/media/files/1997_walker_1792-1.jpg
53. Zenbilci, K. İ., & Çetin, U. (2018). Prehistorik çağlardan modernizme dansın anlamı: Tasvirler üzerinden ikonografik bir analiz. International Journal of History, 10(7),265-294. https://doi.org/10.9737/hist.2018.659