Derleme

PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Cilt: 35 17 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Araştırmada, ruh sağlığında yapay zekâ kullanımının kuram, uygulama ve etik perspektiflerinden ele alınması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, literatürü bütüncül bir şekilde değerlendirmek amacıyla narratif derleme yöntemi kullanılmıştır. Küresel olarak, ruh sağlığı için ayrılan finansal kaynakların ve insan kaynaklarının henüz yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir. Bu durum, dünyada pek çok insanın uygun yardımı alamamasına neden olmaya devam etmektedir. Psikolojinin bir bilim dalı olarak kabul görmesinden bugüne değin farklı psikoterapi kuramları ve terapötik yaklaşımlar geliştirilmiştir (Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi ve Psikodinamik Terapi vb.). Teknolojinin de ilerlemesiyle bu yaklaşımlar, psikanalizin divanından sanal gerçeklik yöntemlerine kadar çeşitlenmiş ve son zamanlarda da yapay zekâ uygulamalarına kadar gelişim göstermiştir. Bu süreçte, yapay zekâ ve ruh sağlığı uzmanının görev ve sorumluluklarının nasıl dönüşeceği kritik bir konudur. Yapay zekâ uygulamalarının erişilebilirlik, uygun maliyet, eğitim ve uzmanlık avantajları sunması dezavantajlı bireylere ulaşma ve klinik ve akademik süreçlerde verimlilik artışı gibi birçok faydayı içerdiği anlaşılmaktadır. Bunun yanında ise, terapötik ilişki, güvenirlik, hata olasılığı ve yeni etik ikilemlerin oluşması ya da etik kuralların değişmesi gibi çeşitli potansiyel sorunları da beraberinde getirmektedir. Yapay zekânın ruh sağlığı hizmetlerine dahiliyeti etik kuralların gelişimi ve değişimini beraberinde getirmektedir. Yapay zekânın terapötik süreçlerde kullanılması üzerine henüz teorik ve pratik araştırmalar son yıllarda hız kazanmakla birlikte terapötik süreç üzerindeki etkileri netleştirilebilmiş değildir. Bu sebeple, yapay zekâ uygulamaları terapötik süreçte dikkatli ve öngörülü bir biçimde kullanılmalıdır. Bu uygulamaların, potansiyel fayda ve risklerini belirlemek için daha fazla araştırma yapılması gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbasi, M. A., Mirnezami, F. S., & Naderi, H. (2025). HamRaz: A Culture-Based Persian Conversation Dataset for Person-Centered Therapy Using LLM Agents. ArXiv, 2502.05982. https://doi.org/10.48550/arXiv.2502.05982
  2. Aktan, M. E., Turhan, Z., & Dolu, I. (2022). Attitudes and perspectives towards the preferences for artificial intelligence in psychotherapy. Computers in Human Behavior, 133, https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107273.
  3. Alavi, M., Le Lagadec, D., & Cleary, M. (2025). Challenges of cross‐cultural validation of clinical assessment measures: A practical introduction. Journal of Advanced Nursing, 0(1-9). https://doi.org/10.1111/jan.16906
  4. Alfano, L., Malcotti, I., & Ciliberti, R. (2024). Psychotherapy, artificial intelligence and adolescents: ethical aspects. Journal of Preventive Medicine and Hygiene, 64(4), https://doi.org/10.15167/2421-4248/jpmh2023.64.4.3135.
  5. American Psychological Association. (2017). What is psychotherapy? Retrieved May 12, 2025, from https://www.apa.org/ptsd-guideline/patients-and-families/psychotherapy
  6. Bach, T. A., & Männikkö, N. (2025). The importance of justified patient trust in unlocking AI's potential in mental healthcare. Frontiers in Human Dynamics, 7, 1519872. https://doi.org/10.3389/fhumd.2025.1519872
  7. Bal, F. (2025). Artificial intelligence and psychotherapy. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 17(4), 643-660. doi: 10.18863/pgy.1538432.
  8. Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1997). Writing narrative literature reviews. Review of General Psychology, 1(3), 311-320. doi:10.1037//1089-2680.1.3.311

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

17 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

29 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Eken, F. O. (2026). PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695474
AMA
1.Eken FO. PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695474
Chicago
Eken, Furkan Onur. 2026. “PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Haziran). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695474.
EndNote
Eken FO (01 Haziran 2026) PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]F. O. Eken, “PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Haz. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1695474.
ISNAD
Eken, Furkan Onur. “PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695474.
JAMA
1.Eken FO. PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695474.
MLA
Eken, Furkan Onur. “PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Haziran 2026, doi:10.35379/cusosbil.1695474.
Vancouver
1.Furkan Onur Eken. PSİKOTERAPİDE YAPAY ZEKÂ: KURAM, UYGULAMA VE ETİK PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Haziran 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695474