Araştırma Makalesi

SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909)

Cilt: 35 28 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909)

Öz

XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde gerçekleştirilen idarî ve bürokratik reformlar, taşra kökenli memurların devlet teşkilatındaki konumunu güçlendirmiştir. Sicill-i Ahvâl Defterleri, bu dönüşümün memur profilleri üzerinden incelenmesine imkân veren temel kaynaklar arasında yer almaktadır. Buna rağmen Osmanlı bürokrasisine insan kaynağı sağlayan yerel merkezler üzerine yapılan çalışmalar sınırlı olup Pravadi doğumlu memurları konu alan müstakil bir araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlayarak Sicill-i Ahvâl Defterleri’nde kayıtlı Pravadi doğumlu memurların aile yapıları, eğitim durumları, meslekî kariyerleri ve bürokratik faaliyetlerini incelemektedir. Araştırmanın temel kaynaklarını Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde bulunan DH.SAİDd tasnifindeki Sicill-i Ahvâl kayıtları oluşturmaktadır. Veriler biyografik yöntem ve karşılaştırmalı analiz çerçevesinde değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda doğum yeri Pravadi olarak kaydedilen on memur tespit edilmiştir. Bulgular, memurların farklı sosyal çevrelerden geldiklerini, çoğunlukla modern eğitim kurumlarında öğrenim gördüklerini ve Osmanlı bürokrasisinin çeşitli kademelerinde görev yaptıklarını göstermektedir. Memurların özellikle maliye, adliye, posta ve telgraf, Düyûn-ı Umûmiye ile güvenlik teşkilatlarında istihdam edildikleri belirlenmiştir. Çalışma, Pravadi doğumlu memurların bürokratik profilini ortaya koyarak Tanzimat sonrası Osmanlı bürokrasisinde taşra kökenli insan kaynağının niteliği, kariyer hareketliliği ve merkez-taşra ilişkilerine dair literatüre katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Açık, T. (2014). Beylikten ağalığa: 17. yüzyılın ilk yarısında Trabzon’da unvan enflasyonu. Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 16(16), 9-38.
  2. Ağaoğlu, S., & Ekmekci, E. (2024). Sicill-i Ahvâl Defterlerine göre Pravişte doğumlu memurlar. İçinde T. Bilirli (Ed.), Sicill-i Ahvâl Defterleri’ne göre Balkan doğumlu devlet memurları: Aydos, İskeçe, İştip, Kırcaali, Radovişte, Pravişte, Samakov (ss. 141-164). Sonçağ Akademi.
  3. Ak, İ. (2025). Sicill-i Ahvâl Defterlerinde kayıtlı Avlonyalı devlet adamları. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (64), 417-438. https://doi.org/10.35237/suitder.1731517
  4. Akbulut, İ. (1999). Osmanlı madalya ve nişanları. Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Belleteni, (87), 23-28.
  5. Akpınar, C. (2000). İcâzet. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 21, ss. 393-400). TDV Yayınları.
  6. Akpınar, O. C. (2023). Sicill-i Ahval kayıtlarına göre Antalyalı memurlar tarafından işlenen suçlar. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 295-304. https://doi.org/10.29029/busbed.1229043
  7. Aktürk, S., & Kurtulgan, K. (2026). Son dönem Osmanlı bürokrasisinde Gazzeli memurlar. Filistin Araştırmaları Dergisi, (19), 65-103. https://doi.org/10.34230/fiad.1701523
  8. Aktürk, S. (2018). Sicill-i Ahvâl kayıtlarına göre Midyatlı memûrlar. Tarih Okulu Dergisi, (35), 726-748.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kent Tarihi, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, Genel Türk Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

24 Ağustos 2026

Kabul Tarihi

19 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Torkak, B. (2026). SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.2025064
AMA
1.Torkak B. SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.2025064
Chicago
Torkak, Berna. 2026. “SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909)”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Ekim). https://doi.org/10.35379/cusosbil.2025064.
EndNote
Torkak B (01 Ekim 2026) SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]B. Torkak, “SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909)”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Eki. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.2025064.
ISNAD
Torkak, Berna. “SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909)”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.2025064.
JAMA
1.Torkak B. SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.2025064.
MLA
Torkak, Berna. “SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909)”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Ekim 2026, doi:10.35379/cusosbil.2025064.
Vancouver
1.Berna Torkak. SİCİLL-İ AHVÂL DEFTERLERİ’NE GÖRE OSMANLI BÜROKRASİSİNDE PRAVADİ DOĞUMLU MEMURLAR (1879-1909). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Ekim 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.2025064