Nevrotizm ve Dışa Dönüklük Kişilik Özellikleri ile Bilişsel Esneklik Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Öz
Araştırmanın amacı beş faktör kişilik özelliklerinin nevrotizm ve dışa dönüklük boyutları ile bilişsel esneklik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT) ve Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) aracılığı ile veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. 18-35 yaş aralığında yer alan 130 erkek, 220 kadın olmak üzere toplam 350 yetişkin bireyden veri toplanılmıştır. Veriler ‘Google forms’ aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 paket programı kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. 18-35 yaş aralığında yer alan bireylerin dışa dönüklük, nevrotizm ve bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkilere bakıldığında; dışa dönüklük ile bilişsel esneklik düzeyleri arasında pozitif yönde nevrotizm ile bilişsel esneklik düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, kişilik özelliklerinin bilişsel süreçleri ve esnekliği nasıl etkilediğini vurgulamaktadır. Nevrotik eğilimleri azaltmak ve dışadönük davranışları teşvik etmek, bilişsel esnekliği ve genel problem çözme yeteneklerini iyileştirebileceği sonucuna varılabilir.
Anahtar Kelimeler
Kişilik özellikleri, nevrotizm, dışa dönüklük, bilişsel esneklik.
Kaynakça
- Altunkol, F. (2011). Examining the relationship between university students' cognitive flexibility and perceived stress levels [Unpublished master's thesis]. Çukurova University Social Sciences Institute.
- Asıcı, E., & İkiz, F. E. (2015). A path to happiness: Cognitive flexibility. Mehmet Akif Ersoy University Faculty of Education Journal, 35, 191-211.
- Aslan, Ş., & Türk, F. (2022). Comparison of the concepts of cognitive flexibility and psychological flexibility. Current Approaches in Psychiatry, 14(1), 119-130.
- Bacanlı, H., İlhan, T., & Aslan, S. (2009). Development of a personality scale based on five-factor theory: Adjective-based personality test (PTBA). Turkish Journal of Educational Sciences, 7(2), 261-279.
- Bilgin, M. (2009). Some variables that predict cognitive flexibility. Çukurova University Faculty of Education Journal, 3(36), 142-157. Bilgin, M. (2017). The relationship between five-factor personality traits and cognitive flexibility of adolescents. Electronic Journal of Social Sciences, 16(62), 945-954.
- Bruck, C. S., & Allen, T. D. (2003). The relationship between big five personality traits, negative affectivity, type A behavior, and work–family conflict. Journal of Vocational Behavior, 63(3), 457–472. https://doi.org/10.1016/S0001-8791(02)00040-4
- Bulut, S. S. (2017). Relationships between five-factor personality traits, coping with stress, and depression: Gazi Faculty of Education case. International Journal of Turkish Literature, Culture and Education, 6(2), 1205-1221.
- Burger, J. M. (2021). Personality (7th ed., İ. D. Erguvan Sarıoğlu, Trans.). Kaknüs Publications. (Original work published 2004) Büyüköztürk, Ş. (2010). Handbook of data analysis for the social sciences: Statistics, research design, SPSS applications, and interpretation (12th ed.). Pegem Akademi Publishing.
- Costa, P. T., & McCrae, R. R. (1986). Clinical assessment can benefit from recent advances in personality psychology. American Psychologist, 41(9), 1001.
- Costa, P. T., & McCrae, R. R. (1992). Normal personality assessment in clinical practice: The NEO personality inventory. Psychological Assessment, 4(1), 5–13. https://doi.org/10.1037/1040-3590.4.1.5