YOUTH POLITICAL PARTICIPATION IN TURKEY: FACTORS AND BARRIERS

Öz

This study aims to identify the factors and barriers affecting youth political participation and to propose solutions to these issues. Document analysis was employed as the research method. To evaluate the factors and barriers influencing young people’s political participation from their own perspective, this study examined literature based on field research conducted with youth. In this context, a total of 71 literature studies based on field research on youth political participation were reviewed. As a result of the literature review, the factors affecting young people’s political participation were analyzed under seven subcategories: demographic factors, family and other social groups, mass media, religion, leader and party, perceptions of interest in politics, and place. The findings indicate that gender, mass media, party ideology, leadership characteristics, and perceptions of politics have a significant impact on youth political participation. Furthmore the reviewed studies generally reveal that, the level of youth political participation is low. The reasons for this low level of participation include negative perceptions of politics among young people, a decline in political efficacy, financial difficulties, and problems in communicating with political authorities. In order to encourage youth political participation and to break negative perceptions of politics, it is essential to establish platforms where young people and political authorities can come together to express their problems, demands, and expectations.

Anahtar Kelimeler

• Youth
• Participation
• Political Participation

TÜRKİYE’DE GENÇLERİN POLİTİK KATILIMI: FAKTÖRLER VE ENGELLER

Öz

Bu çalışmanın amacı, gençlerin siyasi katılımını etkileyen faktörler ile engellerin neler olduğu ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri ortaya koyabilmektir. Araştırma yöntemi olarak doküman analizinden yararlanılmıştır. Gençlerin siyasi katılımında etkili olan faktör ve engelleri gençlerin bakış açısı ile değerlendirebilmek adına bu çalışmada, gençler ile yapılan saha araştırmasına dayalı yazın çalışmaları incelenmiştir. Bu bağlamda gençlerin siyasi katılımına yönelik saha araştırmasına dayalı toplam 71 yazın çalışmasına ulaşılmıştır. İncelenen yazın çalışmaları sonucu gençlerin siyasi katılımını etkileyen faktörler demografik faktörler, aile ve diğer sosyal gruplar, kitle iletişim araçları, din, lider ve parti, siyasete yönelik algı ve ilgi ile mekân olmak üzere toplam yedi alt kategori kapsamında incelenmiştir. İncelenen yazın çalışmaları sonucu cinsiyet, kitle iletişim araçları, parti ideolojisi, lider özelliği ve siyasete yönelik algıların gençlerin siyasi katılımında önemli bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca incelenen çalışmalar sonucu genel olarak gençlerin siyasi katılımının düşük olduğu görülmüştür. Bunun nedeni olarak gençlerin siyasete yönelik olumsuz algılarının olması, siyasi etkinlik duygusunun azalması, maddi sorunlar ve siyasi yetkililer ile iletişim kurmada yaşanan sorunların yer aldığı görülmektedir. Gençlerin siyasi katılımını teşvik etmek ve gençlerin siyasete karşı olumsuz algısını kırabilmek için öncelikli olarak siyasi yetkililer ile gençlerin bir araya gelip sorun, istek ve taleplerini dile getirebilecekleri platformların oluşturulması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gençlik
• Katılım
• Siyasi Katılım

Kaynakça

1. Acar, E. ve Becel, Y. (2021). Üniversite gençliğinin gönüllü siyasal katılımı: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İİBF öğrencileri üzerine uygulamalı bir çalışma. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 2(1), 15-35.
2. Adıgüzel, V. (2020). Gençlerin siyasallaşması ve siyasal katılımında kimlik ve din etkisi: Bingöl örneği. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
3. Alkan, T. ve Ergil, D. (1980). Siyaset psikolojisi (1. Baskı). Turhan Yayınevi.
4. Almond, G. A. and Verba, S. (1989). The civic culture. Sage Publications.
5. Akın, M. H. (2013). Siyasallığın toplumsal inşası-siyasal toplumsallaşma. Çizgi Kitabevi.
6. Akgün, H. B. (2025). Gençlerin siyasal katılımında sosyal medyanın etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kırıkkale Üniversitesi.
7. Akyol, E. ve Erarslan, F. (2024). Some findings on the political participation of generation Z youth in Türkiye. People: International Journal Of Social Sciences, 11(1) 48-64
8. Alp, M. ve Akkılıç, M. (2020). Kitle iletişim araçlarının genç seçmenlerin davranışsal niyetleri üzerindeki etkisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 21-35. Https://Doi.Org/10.18026/Cbayarsos.473507.

9. Altan, C. (2011). Eğitim-siyasal eğilim ilişkisi: Mersin örneği. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(1), 313-329.
10. Altın, E. ve Kasımoğlu, M. (2018). Gençlerin siyasal katılımı: Şırnak örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 6(14), 111-148.
11. Armutcu, B. ve Tan, A. (2023). Seçmenlerin siyasal davranışları üzerinde etkili olan faktörler: X-Y-Z kuşakları üzerine bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 20-40.
12. Arslan Ü. ve Sağlam M. (2022). Siyasal pazarlamada tutundurma faaliyetlerinin, sosyal medyanın ve referans grupların Z Kuşağı seçmen davranışı üzerindeki etkileri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 450-474.
13. Atabey, G. ve Hasta, D. (2018). Siyasal katılım, siyasal yeterlik ve toplumsal cinsiyet. Nesne Psikoloji Dergisi, 6(13), 484-515.
14. Avcı, Ö. (2010). Bir özneleşme örneği olarak İstanbul'da dindar üniversite gençliği (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
15. Bakay, M. A. (2019). 24 Haziran 2018 Seçimlerinde ilk defa oy kullanan seçmenlerin oy verme davranışlarını etkileyen faktörler: Elazığ ve İzmir İlleri örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
16. Barnes, S. and Kease, M. (1979). Political action, mass participation in five western democratiez. Sage Publications.
17. Balcı, Ş. ve Bor, T. (2015). Siyasal bilgilenmede televizyonun önem düzeyi: üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme. Global Media Journal TR Edition, 5 (10), S:47-70.
18. Balcı, Ş. Tarhan, A ve Bal, E. (2013). Medya ve siyasal katılım (1. Baskı). Literatürk.
19. Başarıcı, M. (2024). Üniversiteli gençlerin kişilik özelliklerinin siyasal katılım üzerindeki etkisi: İstanbul örneği (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Medeniyet Üniversitesi.
20. Baykal, D. (1970). Siyasal katılma: bir davranış incelemesi. AÜSBF Yayını.
21. Bircan (2025). Siyasal katılımın yeni aktörü: Z kuşağı (18-24 Yaş Arası). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi.
22. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
23. Bozan, A. (2013). Politikleşme ve siyasal katılımı etkileyen faktörler: Adalet ve Kalkınma Partisi gençlik kolları örneği. Alternatif Politika (5)2.
24. Budakoğlu, M. E. ve Tuysuz, M. (2023). XYZ kuşakları karakteristik özelliklerinin siyasal katılımdaki rolü: İstanbul İli örneği. Strategic Public Management Journal, 9(16), 121-161. Https://Doi.Org/10.25069/Spmj.1408293
25. Büyüktosunoğlu, T. (2013). Selçuk ve Dicle Üniversitesi öğrencilerinin siyasal katılma davranışları üzerine uygulamalı bir çalışma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
26. Canbaz, S., Eyidiker, U., ve Poyraz, E. (2019).Siyasal katılım ve üniversite öğrencilerinin siyasal katılıma bakışı : Babaeski Meslek Yüksekokulu örneği, Uluslararası Hakemli ve Dizin Sosyal Bilimler Çalışmaları (Sss) Dergisi(5)35, 2019.
27. Candan, H. ve Tosun, A. (2019). Gençliğin siyasal katılıma ilişkin algısı: üniversite öğrencileri örneği. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi (JSHSR), 6(42), 2586-2599. Https://Doi.Org/10.26450/Jshsr.1350
28. Çam, A. (2018). Gençlik politik mi, apolitik mi? Siyasetin değişen doğası: üniversite gençliğinin siyaset algısı ve siyasal katılımı. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
29. Çender, G. ve Kuş, Z. (2020). Gençlerin dijital ortamlarda siyasal katılımları. TÜBAD, Sayı 2, 126-146.
30. Çengel, M. ve Kaygısız, Ü. (2021). Siyasal katılımda sosyal ağların rolü: üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 4(7): 631-650.
31. Çiçekli, A. (2025). Youth, political participation, and awareness: an empirical study on university students’ political sensitivity. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 468-483.
32. Çolak, R. (2021). Üniversite öğrencilerinin siyasal katılım sürecinde Twitter kullanımı. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 3(2), 185-210. Https://Doi.Org/10.54089/Ecider.1026679
33. Çukurçayır, M. A. (2002). Siyasal katılma ve yerel demokrasi. Çizgi Yayınevi.
34. Dağ, R. (2019). Siyasal davranış ve demografik özellikler arasındaki ilişki: Adıyaman İli örneği. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 25-52.
35. Dahl, R. A. (1963). Modern political analysis. Englewood Cliffs, Prentice Hall.
36. Daver, B. (1993). Siyaset bilimine giriş (5. Baskı). Siyasal Kitabevi.
37. Dilber, F. (2013). Siyasal katılıma etki eden psikolojik faktörler ve seçmen tercihine etkisi; Karaman seçmenleri üzerine bir alan araştırması. Akademik Bakış Dergisi (35), Mart-Nisan, 1-25.
38. Dursun, D. (2004). Siyaset bilimi (2. Baskı). Beta Basım Yayım.
39. Dursun, D. (2014). Siyaset bilimi. Beta Yayınevi.
40. Elciyar, K. (2016). Sosyal medyanın üniversite öğrencilerinin siyasal katılım davranışlarına etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
41. Eraslan, F. (2024). Z kuşağının siyasal katılım tercihleri üzerine bir araştırma (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.
42. Erdinç, İ. E. (2012). Siyasal iletişim boyutuyla siyasal reklam: üniversite öğrencilerinin oy verme davranışına yönelik bir araştırma. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi (2)1, 55-70.
43. Erdoğan, E. (2009). Olasılıksızlığın kuramını aramak: Türk gençliği ve siyasal partilere katılım. Gençler tartışıyor: siyasete katılım, sorunlar ve çözüm önerileri, İstanbul: Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı.
44. Erdoğan, E. (2017). İnternet ve siyasal katılım: Türkiye gençliği üzerinden bir değerlendirme. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 5(13), 5-30.
45. Erdoğan, S. (2016). İnternetin politik katılıma etkisi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 162-191. Https://Doi.Org/10.1501/Sbeder_0000000129
46. Ergün, A. (2019). Gençlerin siyasal toplumsallaşmasını etkileyen faktörler: cumhuriyet üniversitesi öğrencileri üzerine bir inceleme. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
47. Eser, H. B. ve Sarışahin, P. (2016). Cinsiyet- siyasal katılım ilişkisi: SDÜ örnek olayı. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi (7), 38-58
48. Gökçe, A. F., Özdemirci, İ., ve Ceylan, İ. H. (2017). Üniversite öğrencilerinin siyasal katılım seviyesi: Kilis 7 Aralık Üniversitesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(27), 289-319.
49. Görgülü, B. (2018). Gençlerin siyasal katılım sürecinde sosyal medyanın rolü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
50. Güler, A., Halıcıoğlu, B. ve Taşğın, S. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma. (2. Baskı), Ankara: Seçkin Yayıncılık.
51. Gültekin, M. C. (2017). Üniversite öğrencilerinin siyasal yaşama katılım boyutlarının incelenmesi: Mardin Örneği. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 1559-1580.
52. Gürel, E. ve Eyüboğlu, E. (2023). Political communication in digital media and online political participation of generation Z. The Turkish Online Journal Of Design Art And Communication, 13 (4), 980-994.
53. Hafızoğlu, Y. (2021). Z kuşağı seçmen davranışları. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 4(2), 141-164.
54. Huntington, Samuel P. and Nelson, Joan M. (1976). No easy choice: political participation in developing countries. Harvard University Press.
55. Kahraman, A.B. (2002). Siyasal katılıma etki eden sosyolojik faktörler (Isparta Uygulaması), (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi.
56. Kalaycıoğlu, E. (1983). Karşılaştırmalı siyasal katılma, siyasal eylemi kökenleri üzerine bir araştırma. İstanbul Üniversitesi. S.B.F. Yayınları.
57. Kalaycıoğlu, E. (2013). Siyasal katılmanın anatomisi. Bilim Akademisi, 34(179), 1–6.
58. Kalkan, M. G. (2019). Üniversitelerin siyasal katılımı üzerine bir araştırma: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi ve İnönü Üniversitesi örnekleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
59. Kapani, M. (1998). Politika bilimine giriş (10. Baskı). Bilgi Yayınevi.
60. Kapani, M. (2017). Politika bilimine giriş (56. Baskı). Ankara.
61. Kılıç, K. (2009). Kentsel gençlik araştırması anketi bağlamında: gençlerin siyasal eğilimlerini etkileyen faktörler. Gençler tartışıyor: siyasete katılım, sorunlar ve çözüm önerileri, İstanbul: Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı.
62. Kışlalı, A. T. (1995). Siyasal çatışma ve uzlaşma. İmge Yayınları.
63. Kışlalı, A. T. (2003). Siyaset bilimi. İmge Kitapevi
64. Kışlalı, A. T. (2006). Siyasal sistemler siyasal çatışma ve uzlaşma. İmge Yayınları.
65. Kiriş, A. Bulakbaşı, Ç. ve Evliyaoğlu, E.S. (2021). Gençlerin politik tercihleri araştırması raporu. Gençlik Örgütleri Forumu.
66. Koru, A.M. (2019). Gençlerin siyasal katılımları ve gençlik meclisleri: Konya Örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
67. Kutlu, A. (2018). The internet and politics: transformation of political communication. [Konferans Tam Metin]. International Conference on Research in Humanities and Social Sciences. ICRHS.
68. Küçükşabanoğlu, Z. (2021). Z’nin siyaseti. İstanbul: Motto Yayınları.
69. Küme, N. (2017). Gençlik çalışmalarına katılım gençlerin siyasal katılımlarını etkiler mi? (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
70. Lüküslü, D. (2009). Gençlerin siyaset algıları ve deneyimleri: yeni bir siyaset modeli üzerine düşünmek. Gençler tartışıyor: siyasete katılım, sorunlar ve çözüm önerileri. İstanbul: Türkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı.
71. Maslow, A. (1943). A Theory of human motivation. Harper And Row.
72. Milbrath, L. W. (1977). Political participation: How and why do people get ınvolved in politics? University Press Of America.
73. Mursül, D. ve Korkusuz, H. (2022). Yerelde siyasal katılım yollarından biri olarak gençlik kolları: Kayseri örneği. KAÜİİBFD, 13(26), 1069-1092.
74. Nie, N.H. Verba, S. and Converse, P. (1989). Siyasal katılma kamuoyu ve oy verme davranışı(Çev.Turan, İ. ve Karamustafaoğlu, T.). Siyasi İlimler Türk Derneği Yayınları
75. Önalan, G. O. (2019). Gençlerin politik sosyalleşme becerileri: Türkiye örneği. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 3(1), 1-30.
76. Örselli, E. ve Bilici, Z. (2024). Gençlerin siyasete bakışı ve ilgi düzeyleri: kimden nasıl etkileniyor? In: Yılmaz, E. S. (Ed.), Sosyal Bilimler Alanında Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler-III. Özgür Yayınları.
77. Özbudun, E. (1976). Social change and political participation ın Turkey. Princeton University Press.
78. Özbudun, E. (1986). Gençlik ve demokrasi 2. Milli Gençlik Kongresi Bildiriler Kitabı (s. 89-93). Selçuk Üniversitesi Yayınları No: 44.
79. Özdemir, H. (2023). Gençlerin siyasete ilgisi ve oy verme davranışında lider faktörünün etkisi. SDÜ İfade Dergisi, 5(2), 66-81.
80. Öztürk, O. (2020). Aile kurumunun Z kuşağının siyasal katılım davranışına etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
81. Özyurt, C. (2010). Üniversite öğrencilerinin siyasal katılım davranışları: 29 Mart 2009 Yerel Seçimleri Balıkesir Örneği, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), S. 289-320.
82. Pelenk Özel, A. ve Ağca, A. T. (2022). Siyasal katılım: Y ve Z kuşakları üzerine ampirik bir araştırma. 5th Internatıonal European Conference on Interdıscıplınary Scıentıfıc Research, Valencia, İspanya, 28 - 29 Ocak 2022, ss.397-414.
83. Polat, C. ve Külter, B. (2008). Genç seçmenler gözüyle siyasal ürün (siyasi lider) özellikleri: Ankara’daki üniversite öğrencileri üzerine bir çalışma. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(1), 1-31.
84. Sakarya, N. (2012). Türkiye’deki gençlerin siyasal katılım alanını seçmelerindeki etkenler. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sabancı Üniversitesi, İstanbul
85. Sarıhan, Z. (2023). Dijitalleşen siyasete katılım bağlamında z kuşağı: siyasi partilerin iletişim stratejileri üzerine bir inceleme (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
86. Sarıhan, Z. ve Taşçıoğlu, R. (2024). Türkiye’de gençlerin dijital siyasal katılımlarına yönelik bir araştırma. Etkileşim, 14, 46-80. Https://Doi.Org/10.32739/Etkilesim.2024.7.14.260
87. Şahin, E. B. (2015). Hemşeri dernekleri ve siyasal katılım: Mersin örneği (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi.
88. Şahinbaş, Y. (2016). Gençliğin siyaset algısı ve yönelimleri: Trakya Üniversitesi öğrencileri üzerine bir çalışma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi, Trakya.
89. Tarhan, Ö. (2019). Ortaokul öğrencilerinin siyaset okuryazarlık düzeyleri ve temel siyaset bilimine ilişkin görüşleri. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Pamukkale Üniversitesi.
90. Tatar, T. (1997). Siyaset sosyolojisi. Turan Yayıncılık.
91. Tatar, T. (2003). Malatya’da siyasi katılım: karşılaştırmalı bir analiz. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 331-350.
92. Tavşancıl, E. ve Aslan, E. (2001). İçerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon Yayınları, İstanbul.
93. TEAM (2021). Gençlerin siyaset algıları, toplumsal etki araştırmaları merkezi. Https://Www.Teamarastirma.Com/Wp-Content/Uploads/2021/07/Gençlerin-Siyasetalgısı-ve-Siyasetten-Beklentileri.TEAM-2021.Pdf (Erişim Tarihi: 09.03.2023)
94. Tekin, G. (2015). Gençlerin siyasal katılımında kitle iletişim araçlarının rolü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
95. Tuncer, N. S. (2023). Siyasal katılım bağlamında Türk gençliğinin siyasal tutumu: Konya örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.
96. Turan, A. (2023). Üniversite öğrencilerinin siyasete olan ilgi ve yaklaşımlarını ölçmeye yönelik bir araştırma. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(3), 880-909. Https://Doi.Org/10.33712/Mana.1331440
97. Turan, İ. (1977). Siyasal sistem ve siyasal davranış. Güryay Matbaacılık.
98. Türkiye’de Gençlerin Siyasete Katılımı: Engeller ve Deneyimler Raporu (2023). Https://Arayuzkampanyasi.Org.Tr/Turkiyede-Genclerin-Siyasete-Katilimi-Engeller-Ve-Deneyimler/
99. Usta, S. ve Dilber, F. (2020). Gençlerin siyasal katılımlarında partiler arası seçim ittifakının rolü: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi’nde bir araştırma. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3), 938- 957.
100. Varlık, F. ve Sümer, F. E. (2022). Sosyal medyanın siyasal katılım davranışına etkisi: X, Y ve Z kuşakları üzerine bir inceleme. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (E-Gifder), 10 (2), 984-1018.
101. Verba, S. and Nie, N. H. (1972). Participation in America, political democracy and social equality. Chicago Press.
102. Weiner, M. (1971). Political participation: Crisis of the political process. Princeton University Press.
103. Yaşaroğlu, C. ve Çakan, M. (2018). Üniversite öğrencilerinin değer eğilimleri ile politik katılım düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Researcher: Social Science Studies, 6 (2). 21-32.
104. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
105. Yıldız, M. M. (2014). Gençlik ve siyasal katılım: Dicle Üniversitesi örneği (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dicle Üniversitesi.
106. Yılmaz, V. ve Oy, B. (2014). Türkiye’de gençler ve siyasi katılım: Sosyo-ekonomik statü fark yaratıyor mu? İstanbul Bilgi Üniversitesi Şebeke Gençlerin Katılımı Projesi Kitapları – No: 5 İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 463.
107. Yücekök, A. (1982). Siyasal davranış ve siyaset sosyolojisi. AÜSBF Basın Yayın Yüksek Okulu Yayını.