Derleme

İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler

Cilt: 15 Sayı: 2 31 Aralık 2022
PDF İndir

İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler

Öz

Dünya üzerinde kalabalık nüfuslu ve sanayileşmiş bölgelerde karasal kaynaklardan gelen çok fazla miktarda plastik çöpler bulunmaktadır. Öyle ki, bilim insanları içinde bulunduğumuz Antroposen dönemde “Plastik Çağ’a” girildiğini ifade etmişlerdir. Hava, rüzgâr ve akarsu hareketleri gibi doğal yollarla çevreye ve su kaynaklarına bulaşabilen mikro plastikler 5 mm’den küçük veya 5 mm büyüklüğünde olan suda çözünmeyen katı polimer partiküller olarak tanımlanmışlardır. Mikro plastikler büyüklüklerine göre; küçük mikro plastikler (<1 mm) ve büyük (2–5 mm) olmak üzere iki sınıfa ayrılırlar. Birçok bilim insanı mikro plastiklerin deniz ve tatlı su ekosistemlerindeki çeşitli su ürünlerini (istiridyeler, fulmarlar, midye, deniz ve tatlı su balıkları vb.) etkilediğini bildirmişlerdir. Ayrıca deniz, göl ve kaya tuzlarında mikro plastiklerin kontaminasyon seviyesi bazı araştırmacılar tarafından 7-681 madde/kg olarak belirlenmiştir. Nano ve mikro plastikler insan besin zincirine özellikle su ürünleri ile beslenme yoluyla ve/veya inhalasyon yoluyla girebilmektedir. Bisfenol A (BPA) ve ftalatlar yutulduğunda veya solunduğunda insan sağlığına zarar verebilecek endokrin bozucular olduğu kanıtlanmıştır. Ancak mikro plastiklerin insan sağlığı üzerinde doğrudan toksik bir etkiye sahip olduğunu kesin olarak belirlemenin zor olduğu bildirilmektedir. ABD, İngiltere, Kanada ve Avustralya başta olmak üzere 2018 yılı itibariyle de neredeyse tüm ülkelerde kozmetiklere eklenen mikro boncukların kullanılması yasaklanmıştır. Sularda mikro plastik kirliliğini önlemede; atık su arıtma tesislerine bir Ultrafiltrasyon ünitesi eklenmesinin ve çamaşır makinalarının sentetik tekstil iplikçiklerini tutacak bir üniteyle donatılmasının mikro plastik sorununu önemli bir ölçüde çözeceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Cole M, Lindeque P, Halsband C, et al. (2011). Microplastics as contaminants in the marine environment: A review. Marine Pollution Bulletin. 62: 2588–2597.
  2. 2. Sivan A. (2011). New perspectives in plastic biodegradation. Current Opinion in Biotechnology. 22: 422–426.
  3. 3. Phuong NN, Zalouk-Vergnoux A, Poirier L, et al. (2016). Is there any consistency between the microplastics found in the field and those used in laboratory experiments? Environmental Pollution. 211: 111–123.
  4. 4. Yurtsever M. (2015). Mikroplastiklere genel bir bakış. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi. 17(50): 68-83.
  5. 5. Fendall YS, Sewell MA. (2009). Contributing to marine pollution by washing your face: Microplastics in facial cleansers. Marine Pollution Bulletin. 58(2009): 1225–1228.
  6. 6. Koelmans AA, Bakir A, Burton GA, Janssen CR. (2016). Microplastic as a vector for chemicals in the aquatic environment: critical review and model-supported reinterpretation of empirical studies. Environmental Science & Technology. 50(7): 3315-3326.
  7. 7. Geyer R, Jambeck JR, Law KL. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances. 3(7): e1700782.
  8. 8. Yurtsever M. (2018a). Çevre, Bilim ve Teknoloji. (İçinde): Küresel Plastik Kirliliği, Nano Mikroplastik Tehlikesi ve Sürdürülebilirlik. Eker AA, Türkdoğan Fİ, İskender FG, ve ark. (editörler). s. 171-197. Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları, İstanbul, Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Veteriner Cerrahi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

21 Haziran 2022

Kabul Tarihi

2 Ekim 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 15 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Akhan, M., Çakmak Sancar, B., Öztürk, M., & Ergün, Ö. (2022). İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 15(2), 110-115. https://doi.org/10.47027/duvetfd.1133789
AMA
1.Akhan M, Çakmak Sancar B, Öztürk M, Ergün Ö. İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 2022;15(2):110-115. doi:10.47027/duvetfd.1133789
Chicago
Akhan, Meryem, Burcu Çakmak Sancar, Muhsin Öztürk, ve Özer Ergün. 2022. “İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler”. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 15 (2): 110-15. https://doi.org/10.47027/duvetfd.1133789.
EndNote
Akhan M, Çakmak Sancar B, Öztürk M, Ergün Ö (01 Aralık 2022) İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 15 2 110–115.
IEEE
[1]M. Akhan, B. Çakmak Sancar, M. Öztürk, ve Ö. Ergün, “İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler”, Dicle Üniv Vet Fak Derg, c. 15, sy 2, ss. 110–115, Ara. 2022, doi: 10.47027/duvetfd.1133789.
ISNAD
Akhan, Meryem - Çakmak Sancar, Burcu - Öztürk, Muhsin - Ergün, Özer. “İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler”. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 15/2 (01 Aralık 2022): 110-115. https://doi.org/10.47027/duvetfd.1133789.
JAMA
1.Akhan M, Çakmak Sancar B, Öztürk M, Ergün Ö. İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 2022;15:110–115.
MLA
Akhan, Meryem, vd. “İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler”. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 2, Aralık 2022, ss. 110-5, doi:10.47027/duvetfd.1133789.
Vancouver
1.Meryem Akhan, Burcu Çakmak Sancar, Muhsin Öztürk, Özer Ergün. İçme Suları ve Gıdalarda Mikroplastikler. Dicle Üniv Vet Fak Derg. 01 Aralık 2022;15(2):110-5. doi:10.47027/duvetfd.1133789