Araştırma Makalesi

Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri

Cilt: 8 Sayı: 1 31 Ocak 2021
PDF İndir
EN TR

Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri

Öz

Orta Doğu’daki geleneksel yaşam alanları, binlerce yıllık mimari birikimin ürünleridir. Aşırı sıcak iklimle başa çıkmak için geliştirilen mimari ürünler, bu birikim içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Antik dönemlerden beri mekânları havalandırmak ve soğutmak için geliştirilen rüzgâr yakalayıcılar, bu birikim içinde en çok dikkat çeken örnekler arasındadır. Bu çalışmada amaç, Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıların (badgeller) ayakta kalan örneklerini tanıtmak, belgelemek ve korunmada öncelikli olanlarını vurgulamaktır. Çalışma kapsamında öncelikle ilgili alanyazın taranmış ve görüşme tekniği kullanılarak rüzgâr yakalayıcılar hakkında kullanıcılardan bilgi toplanmıştır. Daha sonra, geniş bir alan çalışması kapsamında Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıları çizim ve fotoğraflar ile belgelenmiştir. Alan çalışması sonucunda, Şanlıurfa’daki geleneksel evlerin sadece üçünde rüzgâr yakalayıcıların özgün yapısının korunduğu belirlenmiştir. Bunların dışında, üç evde ve bir savunma yapısında bulunan, orijinal yapısı ya da işlevselliği bozulmuş olan rüzgâr yakalayıcılar da çalışma kapsamında sunulmuştur. Rüzgâr yakalayıcıların, evlerde sadece eyvan birimini havalandırdığı saptanmıştır. Savunma yapısındaki rüzgâr yakalayıcının ise bir odayı havalandırdığı belirlenmiştir. Ayrıca diğer örneklerdeki havalandırma elemanlarından biçim olarak farklı olan özgün bir havalandırma elemanı da bu çalışma kapsamında belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü

Proje Numarası

MİMARLIK.18.002

Teşekkür

Bu makale, birinci yazarın Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde tamamlanan ve Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğünce desteklenen (Proje Numarası: MİMARLIK.18.002, 2018) yüksek lisans tezinden üretilmiştir.

Kaynakça

  1. [1] Hejazi, B. & Hejazi, M., “Persian wind towers: Architecture, cooling performance and seismic behaviour,” İnternational Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 2014, 9 (11): 56-70.
  2. [2] Attia, S. & de Herde, A., “Designing the malqaf for summer cooling in low-rise housing: An experimental study,” Proceedings of PLEA 2009- 26th Conference on Passive and Low Energy Architecture. Quebec City, Canada: PLEA Publications, 2009, pp. 1-6.
  3. [3] Ford, B., “Passive downdraught evaporative cooling: Principles and practice,” Environmental Design, 2011, 5(3): 271-280.
  4. [4] Bekleyen, A. & Melikoğlu, Y., “An investigation on the thermal effects of windcatchers,” Journal of Building Engineering, 2021, Art. No. 101942.
  5. [5] Awbi, H.B., “Ventilatin of building,” New York: Taylor and Francis, 2003.
  6. [6] Etheridge, D. & Sandberg, M., “Building ventilation-theory and measurement,” Chichester: John Wiley and Sons, 1996.
  7. [7] Darçın, P. & Balanlı, A., “Yapılarda doğal havalandırma sağlanmasına yönelik ilkeler,” Tesisat Mühendisliği Dergisi, 2012, 128: 33-42.
  8. [8] Atkinson, J., Chartier, Y., Pessoa-Silva, C.L., Jensen, P., Li, Y. & Seto, W-H., “Natural ventilation for infection control in health-care setting,” Geneva, Switzerland: World Health Organization Press, 2009.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2021

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2020

Kabul Tarihi

4 Ocak 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Melikoğlu, Y., & Bekleyen, A. (2021). Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri, 8(1), 268-286. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131
AMA
1.Melikoğlu Y, Bekleyen A. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. ECJSE. 2021;8(1):268-286. doi:10.31202/ecjse.835131
Chicago
Melikoğlu, Yahya, ve Ayhan Bekleyen. 2021. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri 8 (1): 268-86. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131.
EndNote
Melikoğlu Y, Bekleyen A (01 Ocak 2021) Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri 8 1 268–286.
IEEE
[1]Y. Melikoğlu ve A. Bekleyen, “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”, ECJSE, c. 8, sy 1, ss. 268–286, Oca. 2021, doi: 10.31202/ecjse.835131.
ISNAD
Melikoğlu, Yahya - Bekleyen, Ayhan. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri 8/1 (01 Ocak 2021): 268-286. https://doi.org/10.31202/ecjse.835131.
JAMA
1.Melikoğlu Y, Bekleyen A. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. ECJSE. 2021;8:268–286.
MLA
Melikoğlu, Yahya, ve Ayhan Bekleyen. “Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri”. El-Cezeri, c. 8, sy 1, Ocak 2021, ss. 268-86, doi:10.31202/ecjse.835131.
Vancouver
1.Yahya Melikoğlu, Ayhan Bekleyen. Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. ECJSE. 01 Ocak 2021;8(1):268-86. doi:10.31202/ecjse.835131

Cited By