The Inclusion of Gender Equality in Early Childhood Teacher Education Programs in Türkiye

Öz

The aim of this study is to examine the extent to which gender equality is addressed in early childhood teacher education programs in Türkiye. Designed as a qualitative descriptive case study, the study analyzed the Early Childhood Teacher Education Undergraduate Program updated by the Council of Higher Education in 2018 and the course information packages of 83 universities (69 public and 14 foundation universities) offering early childhood teacher education programs. The findings revealed that the national undergraduate program includes no course explicitly addressing gender equality, while only a small proportion of general culture electives and very few professional knowledge electives contain related content. Moreover, approximately half of the universities offer no courses or course content related to gender equality. In programs where such content exists, courses in subject-area education and professional knowledge are highly limited, while general culture electives are more common. Gender equality is therefore addressed mainly through elective courses in a fragmented and interdisciplinary manner. Overall, the findings indicate that pre-service teachers lack systematic learning opportunities regarding gender equality, highlighting the need to restructure teacher education curricula within a holistic and equality-oriented framework.

Anahtar Kelimeler

• gender
• early childhood education
• teacher training
• undergraduate programs
• education policies

Türkiye’de Okul Öncesi Öğretmenliği Lisans Programlarında Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Yer Verilme Durumu

Öz

Araştırmanın amacı, Türkiye'deki okul öncesi öğretmenliği lisans programlarında toplumsal cinsiyet eşitliğine yer verilme durumunun incelenmesidir. Nitel yöntemle gerçekleştirilen ve betimleyici durum çalışması olarak desenlenen araştırmanın veri kaynaklarını, Yükseköğretim Kurulu’nun 2018’de güncellediği Okul Öncesi Öğretmenliği Lisans Programı ile 69 devlet ve 14 vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 83 üniversitenin ders bilgi paketleri oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda, YÖK Okul Öncesi Öğretmenliği Lisans Programında toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin ders bulunmadığı; genel kültür seçmeli derslerinin yalnızca küçük bir bölümünde, meslek bilgisi seçmeli derslerinin ise çok sınırlı bir kısmında bu konuya yer verildiği belirlenmiştir. Üniversitelerin okul öncesi öğretmenliği programlarının ise yaklaşık yarısında toplumsal cinsiyet eşitliğiyle ilişkili herhangi bir ders veya ders içeriği bulunmadığı tespit edilmiştir. Ders içeriklerinde bu temaya yer veren programlar incelendiğinde ise alan eğitimi ve meslek bilgisi derslerinin çok sınırlı olduğu, buna karşılık genel kültür seçmeli derslerinin sayıca daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Toplumsal cinsiyet eşitliği temasının, çoğunlukla seçmeli ve çoğu zaman genel kültür dersleri kapsamında, disiplinlerarası ve parçalı bir biçimde ele alındığı belirlenmiştir. Sonuçlar, öğretmen adaylarının toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda sistematik bir öğrenme deneyiminden mahrum kaldığını göstermekte ve öğretmen yetiştirme müfredatlarının bütüncül, eşitlikçi bir perspektif doğrultusunda yeniden düzenlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• toplumsal cinsiyet
• okul öncesi eğitim
• öğretmen yetiştirme
• lisans programları
• eğitim politikaları

Etik Beyan

Bu araştırma doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışmada kamuya açık ve ikincil veri kaynakları kullanılmış olup, insan katılımcılardan veri toplanmamıştır. Bu nedenle araştırma, etik kurul izni gerektiren çalışmalar kapsamında yer almamaktadır. Ayrıca çalışma, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında kişisel veri içermemekte olup, etik kurul izni ve/veya yasal/özel izin gerektirmeyen bir araştırmadır.

Kaynakça

1. Acar-Erdol, T., Bostancioglu, A., & Gözütok, F. D. (2022). Gender equality perceptions of preservice teachers: Are they ready to teach it? Social Psychology of Education, 25(4), 793-818. https://doi.org/10.1007/s11218-022-09712-8
2. Acar-Erdol, T., & Gözütok, F. D. (2019). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eğitim Programının değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 18(4), 1497-1519. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.631950
3. Ari, F., Arslan-Ari, I., & Vasconcelos, L. (2022). Early childhood preservice teachers’ perceptions of computer science, gender stereotypes, and coding in early childhood education. TechTrends, 66(3), 539-546. https://doi.org/10.1007/s11528-022-00725-w
4. Aslan, G. (2015). A metaphoric analysis regarding gender perceptions of preservice teachers. Education and Science, 40(181), 363-384. https://doi.org/10.15390/EB.2015.2930
5. Aydagül, B. (2019). Turkey’s progress on gender equality in education rests on gender politics. Turkish Policy, 18(1), 45-57.
6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
7. Callahan, S., & Nicholas, L. (2019). Dragon wings and butterfly wings: Implicit gender binarism in early childhood. Gender and Education, 31(6), 705-723. https://doi.org/10.1080/09540253.2018.1552361
8. Chapman, R. (2016). A case study of gendered play in preschools: How early childhood educators’ perceptions of gender influence children's play. Early Child Development and Care, 186(8), 1271-1284. https://doi.org/10.1080/03004430.2015.1089435

9. Chapman, R. (2022). Moving beyond ‘gender-neutral’: Creating gender expansive environments in early childhood education. Gender and Education, 34(1), 1-16. https://doi.org/10.1080/09540253.2021.1902485
10. Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd ed.). Sage Publications.
11. Dafflon-Novelle, A. (2006). Filles-garçons, socialisation différenciée. Presses Universitaires de Grenoble.
12. Delahunty, T., Ní Ríordáin, M., & Prendergast, M. (2025). Investigating STEM interest, mathematics beliefs and gender stereotypes among pre-service early childhood educators. European Journal of Teacher Education, 1-23. https://doi.org/10.1080/02619768.2025.2511870
13. Erden, Ş., & Aydilek Çiftçi, M. (2016). Oyun-oyuncak ve toplumsal cinsiyet. S. Yağan Güder (Ed.), Cinsel eğitim ve toplumsal cinsiyet içinde (ss. 161-175). Eğiten Kitap.
14. Esen, Y. (2013). A study for developing gender sensitivity in pre-service teacher education. Education and Science, 38(169), 280-295. https://doi.org/10.15390/ES.2013.1172
15. Feierabend, S., Hasenhütl, S., Paechter, M., Luttenberger, S., Eglmaier, M. W., & Eichen, L. (2024). Increasing self-concept and decreasing gender stereotypes in STEM through professional development for early childhood educators. Education Sciences, 14(1), 81. https://doi.org/10.3390/educsci14010081
16. Gencer, E. G., Korlu, Ö., Kesbiç, K., Akay, S., Kotan, H., & Arık, B. M. (2023). Eğitim izleme raporu 2023. Eğitim Reformu Girişimi. https://www.egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2023/12/EgitimIzlemeRaporu2023.pdf
17. Gözlet, T., Can, G., & Koyuncu Şahin, M. (2025). Okul öncesi öğretmenleri drama etkinliklerinde toplumsal cinsiyet eşitliğine ne kadar duyarlı? Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 39, 29-50. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1420398
18. Halpern, H. P., & Perry-Jenkins, M. (2016). Parents’ gender ideology and gendered behavior as predictors of children’s gender-role attitudes: A longitudinal exploration. Sex Roles, 74(11), 527-542. https://doi.org/10.1007/s11199-015-0539-0
19. Kalaycı, N., & Hayırsever, F. (2014). Toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında vatandaşlık ve demokrasi eğitimi ders kitabına yönelik bir inceleme ve bu konuya ilişkin öğrenci algılarının belirlenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(3), 1065-1072. https://doi.org/10.12738/estp.2014.3.1813
20. Karaçil, S. B. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının çeşitli faktörlere göre incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 2(2), 249-276.
21. Kohlberg, L. (1966). A cognitive-developmental analysis of children’s sex-role concepts and attitudes. In E. E. Maccoby (Ed.), The development of sex differences (pp. 82-173). Stanford University Press.
22. Kollmayer, M., Schober, B., & Spiel, C. (2018). Gender stereotypes in education: Development, consequences, and interventions. European Journal of Developmental Psychology, 15(4), 361-377. https://doi.org/10.1080/17405629.2016.1193483
23. Köseler, F. (2009). Okul öncesi öykü ve masal kitaplarında toplumsal cinsiyet olgusu [Yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
24. Martin, C. L., & Ruble, D. (2004). Children's search for gender cues: Cognitive perspectives on gender development. Current Directions in Psychological Science, 13(2), 67-70. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2004.00276.x
25. Mercan Küçükakın, P. (2024). Promoting gender equity through teacher education: a comparison of Turkish and American preservice teachers’ perspectives. Kastamonu Education Journal, 32(3), 484-497. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1525386
26. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi. (2025). 2025-YKS yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler. https://www.osym.gov.tr/TR,33437/2025-yks-yerlestirme-sonuclarina-iliskin-sayisal-bilgiler.html
27. Özkaya, B., & Kılıç, Ö. U. (2023). Eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin kariyer kararlılığının yordayıcıları: Kariyer uyum yetenekleri, planlanmış rastlantı becerileri ve toplumsal cinsiyet rolleri. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 6(2), 66-85. https://doi.org/10.58501/kpdd.12842893
28. Öztürk, Ö., & Doğan, H. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin ve ebeveynlerin toplumsal cinsiyet algılarının karşılaştırılması. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3 (Prof. Dr. Ayla Oktay Özel Sayısı), 1-15. https://doi.org/10.55008/te-ad.1286509
29. Pollock, E. R., Young, M. D., Lubans, D. R., Coffey, J. E., Hansen, V., & Morgan, P. J. (2021). Understanding the impact of a teacher education course on attitudes towards gender equity in physical activity and sport: An exploratory mixed methods evaluation. Teaching and Teacher Education, 105, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.tate.2021.103421
30. Silman, F., Bozcan, E., & Koran, N. (2019). A comparative case study on the perceptions of pre-school teachers on gender roles and practices. Psycho-Educational Research Reviews, 8(3), 41-53.
31. Şata, M. (2020). Nitel araştırma yaklaşımları. E. Oğuz (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 99-118). Eğiten Kitap.
32. Tantekin Erden, F. (2009). A course on gender equity in education: Does it affect gender role attitudes of preservice teachers? Teaching and Teacher Education, 25(3), 409-414. https://doi.org/10.1016/j.tate.2008.11.001
33. Tantekin Erden, F. (2016). Okul öncesi eğitim kurumları, okul öncesi öğretmeni ve toplumsal cinsiyet. S. Yağan Güder (Ed.), Cinsel eğitim ve toplumsal cinsiyet içinde (s. 177-198). Eğiten Kitap.
34. Tenenbaum, H. R., & Leaper, C. (2002). Are parents' gender schemas related to their children's gender-related cognitions? A meta-analysis. Developmental Psychology, 38(4), 615-630. https://doi.org/10.1037/0012-1649.38.4.615
35. Tokarz, B. (2008). Block play: It's not just for boys anymore-Strategies for encouraging girls' block play Exchange: The Early Childhood Leaders' Magazine, 181, 68-71.
36. Trautner, H. M., Ruble, D. N., Cyphers, L., Kirsten, B., Behrendt, R., & Hartmann, P. (2005). Rigidity and flexibility of gender stereotypes in childhood: Developmental or differential? Infant and Child Development, 14(4), 365-381. https://doi.org/10.1002/icd.399
37. Tunagür, M. (2021). Yedi iklim Türkçe öğretim setinde yer alan metinlerin ve resimlerin toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4 (2021 Yunus Emre ve Türkçe Yılı Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Özel Sayısı), 35-44. https://doi.org/10.47948/efad.896330
38. United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for sustainable development. Resolution adopted by the general assembly on 25 September 2015, A/RES/70/1. New York: UN General Assembly.
39. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2015). A guide for gender equality in teacher education policy and practices. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000231646
40. Van Lombergen, L., Devlieghere, J., Vanrobaeys, H., Roets, G., & Van Houtte, M. (2025). Preschool teachers’ beliefs and perspectives on gender in education: A qualitative study in Flanders. Gender and Education, 37(2), 244-260. https://doi.org/10.1080/09540253.2024.2442934
41. Wolter, I., Braun, E., & Hannover, B. (2015). Reading is for girls!? The negative impact of preschool teachers' traditional gender role attitudes on boys' reading related motivation and skills. Frontiers in Psychology, 6, 1267. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01267
42. Yin, R. (2003). Case study research: Design and methods. Sage Publications.
43. YÖK (2016). Yüksek Öğretim Kurumları toplumsal cinsiyet eşitliği tutum belgesi. https://cws.emu.edu.tr/Documents/pdf/Y%C3%96K%20Toplumsal%20Cinsiyet%20E%C5%9Fitli%C4%9Fi%20Tutum%20Belgesi.pdf
44. YÖK (2025). Yükseköğretim program atlası. https://yokatlas.yok.gov.tr/