Derleme

Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi

Cilt: 7 Sayı: 2 23 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi

Öz

Erken Osmanlı Dönemi Bursa sultan külliyeleri üzerine gerçekleştirilen araştırmalar, mimarlık tarihi, sanat tarihi, koruma ve kent tarihi gibi farklı disiplinlerde önemli bir literatür oluşturmuştur. Ancak bu literatürün araştırma eğilimlerini, çalışma ölçeklerini ve tematik yönelimlerini bütüncül biçimde değerlendiren çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, Erken Osmanlı Dönemi Bursa sultan külliyelerine ilişkin akademik literatürü sistematik içerik analizi yöntemiyle inceleyerek araştırmaların ölçeksel ve tematik eğilimlerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda 55 tez ve makale; çalışma ölçeği, araştırma odağı ve tematik içerikleri açısından analiz edilmiş, bulgular sistematik tablolar ve alüvyal diyagram aracılığıyla değerlendirilmiştir. Analizler, araştırmaların büyük ölçüde yapı ölçeğinde ve özellikle cami yapıları üzerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Külliye ölçeğinde ise Yıldırım Bayezid, Muradiye ve Hüdâvendigâr külliyeleri öne çıkmaktadır. Tematik olarak mimari tipoloji, mekânsal kurgu ile koruma ve restorasyon konuları ağırlık kazanırken; vakıf sistemi, sosyal organizasyon, topoğrafya, peyzaj ve açık alanlara yönelik çalışmaların sınırlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca literatürün zamanla mimarlık tarihi odaklı çalışmalardan koruma, yeniden işlevlendirme ve sürdürülebilirlik eksenine doğru çeşitlendiği görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, Erken Osmanlı Dönemi Bursa sultan külliyeleri literatürünü sistematik içerik analizi yaklaşımıyla ölçeksel ve tematik boyutlarıyla bütüncül olarak değerlendirmekte; araştırma eğilimlerini görünür kılarken gelecekte gerçekleştirilecek karşılaştırmalı ve disiplinler arası literatür çalışmalarına yöntemsel bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Araştırma eğilimleri, Erken Osmanlı Dönemi, Bursa sultan külliyeleri, Sistematik içerik analizi

Destekleyen Kurum

Yazar(lar) bu makalenin araştırılması, yazarlığı ve/veya yayımlanması için hiçbir maddi destek almamışlardır.

Etik Beyan

Bu çalışma, doğrudan insan katılımı ya da etik kurul onayı gerektiren nitelikte veri içermediği için etik kurul onayı alınmamıştır.

Teşekkür

Bu makale, Kocaeli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı’nda tamamlanan “Kültürel Mirasın Belgelenmesine Yönelik Ölçekler Arası Tipomorfolojik Bir Değerlendirme: Bursa Sultan Külliyeleri İçinde Yıldırım Bayezid Külliyesi” isimli doktora tezinden üretilmiştir.

Kaynakça

  1. Aksoy, F. (2023). Anıtsal Bursa camilerinde koruma ve onarım faaliyetlerinin değerlendirilmesi (1930-1960) (Yayın numarası. 790265). [Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi].
  2. Aksoy Özler, K., Özkan A. (2025). Mekânsal malzeme deneyimi çalışmalarının deneyim süreçleri üzerine sistematik bir inceleme. (2025). Journal of Interior Design and Academy, 5(2), 145-163. https://doi.org/10.53463/inda.20250389
  3. Alkan, M. (2013). Bursa Yeşil Camii süsleme programı (taş, ahşap, kalemişi ve alçı üzerine bir inceleme) (Yayın numarası. 354132). [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi].
  4. Altıntaş, Z. (2008). Muradiye Külliyesi ve haziresindeki türbeler (Yayın numarası. 220496). [Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi].
  5. Altun, G. F. (2024). Arşiv belgeleri ışığında Bursa Muradiye Külliyesi (Yayın numarası. 856977). [Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi].
  6. Asiltürk, R. (2024). Taşınmaz kültür varlığı olarak tarihi hamamların yeniden işlevlendirilmesinin değerlendirilmesi: Bursa örneği (Yayın numarası. 857667). [Yüksek Lisans Tezi, Konya Teknik Üniversitesi].
  7. Aybek, E. (2011). Erken dönem Osmanlı camilerinde alçı süsleme sanatı (Yayın numarası. 386761). [Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi]. Aydın, G. N. (2017). Bursa Orhan Gazi Külliyesi (Yayın numarası. 481461). [Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi].
  8. Bilsel, A. (1995). Bursa dini mimari yapılarında görülen taş-tuğla-kalem işi-ahşap-çini ve maden süsleme çeşitlerinin incelenmesi fotoğraflarla belgelenmesi (Yayın numarası. 42951). [Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi].
  9. Bozkurt, S. G. (2020). Selçuklu ve Osmanlı döneminde darüşşifaların avlu özellikleri ve avlularda kullanılan peyzaj elemanları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 13(1), 32-41. Budak, A. (2018). Bursa Yeşil Cami ve türbesi’nin 1855 depremi sonrası çizilmiş planı ve Leon Parvillee tarafından gerçekleştirilen onarımlar. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 8(1), 67-85.
  10. Choay, F. (2001). The invention of the historic monument. Cambridge University Press.

Kaynak Göster

APA
Üner, G., & Özgen Kösten, E. Y. (2026). Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 7(2). https://doi.org/10.58317/eksen.1980802
AMA
1.Üner G, Özgen Kösten EY. Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi. EKSEN-DEÜ MFD. 2026;7(2). doi:10.58317/eksen.1980802
Chicago
Üner, Gülşah, ve Elif Yeşim Özgen Kösten. 2026. “Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 (2). https://doi.org/10.58317/eksen.1980802.
EndNote
Üner G, Özgen Kösten EY (01 Ağustos 2026) Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7 2
IEEE
[1]G. Üner ve E. Y. Özgen Kösten, “Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi”, EKSEN-DEÜ MFD, c. 7, sy 2, Ağu. 2026, doi: 10.58317/eksen.1980802.
ISNAD
Üner, Gülşah - Özgen Kösten, Elif Yeşim. “Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi 7/2 (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.58317/eksen.1980802.
JAMA
1.Üner G, Özgen Kösten EY. Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi. EKSEN-DEÜ MFD. 2026;7. doi:10.58317/eksen.1980802.
MLA
Üner, Gülşah, ve Elif Yeşim Özgen Kösten. “Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi”. EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 2, Ağustos 2026, doi:10.58317/eksen.1980802.
Vancouver
1.Gülşah Üner, Elif Yeşim Özgen Kösten. Erken Osmanlı Dönemi Bursa Sultan Külliyeleri Literatüründe Araştırma Eğilimleri ve Tematik Yönelimler: Sistematik Bir İçerik Analizi. EKSEN-DEÜ MFD. 01 Ağustos 2026;7(2). doi:10.58317/eksen.1980802