Eğitimde Kuram ve Uygulama (EKU) · Journal of Theory & Practice in Education (JTPE) e-ISSN 1304-9496 · Yayıncı: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi · Son güncelleme: Eylül 2026

İçindekiler

1. Dergi hakkında
2. Makale türleri
3. Dil
4. Göndermeden önce: kontrol listesi
5. EKU şablonlarının kullanımı
6. Başlık sayfası
7. Çift kör hakemlik için anonimleştirme
8. Başlık, öz ve anahtar kelimeler
9. Ana metin ve yapı
10. Atıflar ve kaynakça
11. Tablolar
12. Şekiller ve görseller
13. İstatistik ve denklemler
14. Dipnotlar, kısaltmalar ve birimler
15. Ek materyal
16. Beyanlar (Statements and Declarations)
17. Araştırma ve yayın etiği
18. Hakem değerlendirme süreci
19. Kabul sonrası
20. Açık erişim, telif ve lisans
21. Ücretler
22. İletişim

Kılavuzun tamamı, yer imli PDF olarak da sunulmaktadır: JTPE_Yazim_Kurallari_TR.pdf 

Bir bakışta EKU

1. Dergi hakkında

Eğitimde Kuram ve Uygulama (EKU; İngilizce adıyla Journal of Theory & Practice in Education, JTPE), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi tarafından 2005 yılından bu yana yayımlanan çevrimiçi, uluslararası ve hakemli bir dergidir. Dergi, eğitimde kuram ile uygulamayı buluşturan özgün araştırmalar ile alanyazını eleştirel biçimde sentezleyen derleme makaleleri yayımlamaktadır. EKU, yılda iki sayı (Haziran ve Aralık) çıkaran sürekli yayın modeli uygulamakta, çift kör hakemlik yürütmekte, hiçbir ücret almamakta ve tüm içeriğini CC BY-NC-SA 4.0 lisansıyla açık erişim olarak sunmaktadır. Derginin kapsamı için Amaç ve Kapsam sayfasına bakınız.

Başa dön ↑

2. Makale türleri

EKU, gönderime açık dört makale türü kabul etmektedir. Kelime sınırı; başlık, özler, anahtar kelimeler, ana metin, tablolar, şekiller ve kaynakçayı kapsamakta; ekler ile ayrı dosya olan başlık sayfasını kapsamamaktadır.

Araştırma Makalesi. Nicel, nitel ya da karma desenli özgün bir görgül çalışmadır. En fazla 7.000 kelimedir ve 9. bölümde açıklanan IMRaD yapısını izlemektedir.

Derleme Makalesi. Bir alanyazını haritalayan ve sentezleyen; özetlemenin ötesinde özgün bir katkı (örneğin yeni bir çerçeve, sınıflama ya da araştırma gündemi) sunan bütünleştirici ya da eleştirel derlemedir. En fazla 8.000 kelimedir. Derleme makalelerinde tarama stratejisi, dahil etme ölçütleri ve analiz süreci bir Yöntem bölümünde açıklanmalı; kalan yapı tematik olarak kurulabilmektedir (bkz. 9.4). Sistematik derlemeler ve meta analizler ayrıca PRISMA 2020 raporlama standardını izlemektedir (bölüm 2).

Sistematik Derleme ve Meta Analiz. PRISMA 2020’ye uygun biçimde yürütülen ve raporlanan, meta analiz içeren ya da içermeyen sistematik derlemedir. En fazla 8.000 kelimedir. Yöntem bölümünde taranan veri tabanları, arama dizgileri, dahil etme-dışlama ölçütleri, eleme süreci ve analiz yaklaşımı raporlanmalı; PRISMA akış şeması makalede yer almalı ve doldurulmuş PRISMA kontrol listesi ek materyal olarak yüklenmelidir. Protokolün önceden kaydı (örneğin PROSPERO) güçle önerilmekte; kayıt bulunuyorsa kayıt numarasıyla raporlanmalıdır.

Teorik Makale. Eğitimde kuram ile uygulama arasındaki ilişkiyi ilerleten özgün bir kavramsal ya da kuramsal katkıdır: bir çerçeve, model ya da gerekçeli bir argüman geliştirmektedir. Görgül veri zorunlu değildir; ancak argüman alanyazına sistemli biçimde dayandırılmalıdır. En fazla 7.000 kelimedir ve argüman odaklı yapıyı izlemektedir (bkz. 9.6).

Kelime sınırını sınırlı ölçüde aşan, istisnai nitelikte çalışmalar editörlerin takdiriyle değerlendirilebilmektedir; bu durumda göndermeden önce editörlükle iletişime geçiniz. Editoryal yazılar ile düzeltmeler (erratum, corrigendum) editörlükçe hazırlanmakta ya da davetle üretilmekte olup gönderime açık değildir. Görüş yazısı, kitap incelemesi ve editöre mektup gibi diğer türler kabul edilmemektedir.

Başa dön ↑

3. Dil

3.1. EKU, 2026 yılından itibaren yalnızca İngilizce makale kabul etmektedir.

3.2. Her makale için Türkçe başlık zorunludur ve başlık sayfasına yazılmaktadır. Türkçe bilmeyen yazarlar Türkçe öz ve Türkçe anahtar kelimeleri boş bırakabilmektedir; bu alanlar üretim aşamasında editörlükçe hazırlanmaktadır. Türkçe bilen yazarların bu alanları kendilerinin doldurması beklenmektedir.

3.3. Makale boyunca İngiliz ya da Amerikan yazımından biri tutarlı biçimde kullanılmalıdır.

3.4. Makaleler açık ve doğru bir akademik İngilizceyle yazılmalıdır. Dili hakem değerlendirmesini engelleyecek düzeyde olan makaleler değerlendirme öncesinde iade edilmektedir. Akademik İngilizcesinden emin olmayan yazarların, göndermeden önce metni yetkin bir meslektaşa ya da profesyonel bir düzeltme hizmetine kontrol ettirmeleri önerilmektedir; böyle bir hizmetin kullanımı yayım için şart değildir ve kabul güvencesi vermemektedir. Dil düzeltme dahil, metnin hazırlanmasında üretken yapay zekâ kullanımı beyan edilmelidir (bkz. 16.9 ve 17.8).

Başa dön ↑

4. Göndermeden önce: kontrol listesi

Aşağıdaki dosyalar DergiPark üzerinden yüklenmelidir.

1. ✅ Anonim makale dosyası (.docx): JTPE_Author_Template.docx (şablon) içinde hazırlanmış, kimlik bilgilerinden arındırılmış (bölüm 7) ve kelime sınırına uygun (bölüm 2).
2. ✅ Başlık sayfası (.docx): JTPE_Title_Page.docx (kapak dosyası)  ile ayrı dosya olarak hazırlanmış (bölüm 6) ve zorunlu Türkçe başlığı içeren.
3. ✅ Etik kurul onay belgesi (insan katılımcılı çalışmalar için; bölüm 17.2).
4. ✅ Veri toplama araçları için kullanım izni belgeleri (geliştiren/uyarlayan kişilerden alınan e-postalar; uygulanabilir olduğunda; bölüm 17.3).
5. ✅ Veri toplanan kurumdan resmî izin belgesi (uygulanabilir olduğunda; bölüm 17.3).
6. ✅ Benzerlik raporu (iThenticate ya da İntihal.net; bölüm 17.5).
7. ✅ Tüm yazarlar adına sorumlu yazarca imzalanmış JTPE_Publishing_Agreement.docx (Yayın Sözleşmesi).
8. ✅ Sistemde şu teyitler: tüm yazarların gönderiyi onayladığı; tüm yazarların ORCID iD’lerinin girildiği; Beyanlar bölümünün eksiksiz olduğu (bölüm 16); makalenin başka bir dergide değerlendirmede olmadığı.

Başa dön ↑

5. EKU şablonlarının kullanımı

5.1. İki Word şablonu sunulmakta ve kullanımı zorunlu tutulmaktadır. Güncel şablonlarla hazırlanmayan makaleler değerlendirmeye alınmadan iade edilmektedir.

Makale şablonu: JTPE_Author_Template.docx Başlık sayfası şablonu: JTPE_Title_Page.docx

5.2. Metin doğrudan şablonun içine yazılmalı ya da “Yalnızca Metni Koru” seçeneğiyle yapıştırılıp şablondaki hazır stiller uygulanmalıdır. Stil adları şablonda İngilizce ve Türkçe verilmektedir.

5.3. Enter tuşuyla boş satır bırakılmamalıdır; paragraf ve başlık aralıkları stillere işlenmiştir.

5.4. Şablondaki sarı kutular yazara yönelik talimatlardır ve gönderimden önce silinmelidir. Gri italik alanlar (cilt, sayı, sayfa, DOI, tarihler, atıf satırı) editörlükçe doldurulmaktadır; bu alanlara dokunulmamalıdır.

5.5. Şablonda numaralı ve madde işaretli liste, numaralı denklem, dipnot, blok alıntı, tablo (üst başlıklı ve başlıksız), şekil yer tutucusu, beyan kalıpları, yedi kaynak türü için APA 7 modelleri ve ek (Appendix) örneği hazır bulunmaktadır. Kendi biçiminizi kurmak yerine bu modelleri çoğaltarak kullanınız.

Başa dön ↑

6. Başlık sayfası

Başlık sayfası ayrı bir dosyadır ve hakemlerle paylaşılmamaktadır. JTPE_Title_Page.docx dosyasının tüm alanları doldurulmalıdır:

1. İngilizce başlık ve zorunlu Türkçe başlık.
2. Yazar tablosu: yazar sırası, ad-soyad, kurum bilgisi (kurum, fakülte/bölüm, şehir, ülke), kurumsal e-posta adresleri ve tüm yazarların 16 haneli ORCID iD’leri. ORCID her yazar için zorunludur; ücretsiz kayıt için https://orcid.org adresi kullanılabilmektedir.
3. Sorumlu yazar: ad, posta adresi, telefon ve e-posta.
4. Kelime sayıları (makale toplamı; öz).
5. Başlık notu (uygunsa): çalışmanın bir tezden üretilip üretilmediği ya da daha önce bir bilimsel toplantıda sunulup sunulmadığı (etkinlik adı, tarihi, yeri).
6. Önceki paylaşım: varsa preprint bilgisi (sunucu, DOI/URL) ya da önceki sunum (bölüm 17.7).
7. Tüm beyanların adlı, kurumlu ve proje numaralı tam sürümleri (bölüm 16): fon veren kuruluş adları, proje numaraları, etik kurul adı, onay tarihi ve sayısı, teşekkür metni. Makale dosyasında bu beyanların anonim sürümleri yer almaktadır.

Başa dön ↑

7. Çift kör hakemlik için anonimleştirme

EKU çift kör hakemlik uygulamaktadır: yazarlar ile hakemler birbirlerinin kimliğini bilmemektedir. Gönderimden önce:

7.1. Yazar adları, kurumlar, e-posta adresleri, fon bilgileri, teşekkürler ve kimliği ele verebilecek proje bilgileri makale dosyasından çıkarılmalıdır. Şablondaki anonim beyan kalıpları kullanılmalıdır (örneğin: “Etik kurul onayı [çift kör değerlendirme için anonimleştirilmiştir] etik kurulundan alınmıştır; ayrıntılar başlık sayfasındadır.”).

7.2. Kendi yayınlarınıza, başkalarının çalışmalarına atıf yapar gibi üçüncü kişi diliyle atıf yapınız; yazarlığı ele veren ifadelerden (“önceki çalışmamızda gösterdiğimiz gibi” vb.) kaçınınız. Atıf kimliğinizi kaçınılmaz biçimde açık ediyorsa (örneğin makale doğrudan kendi tezinize dayanıyorsa) metinde “(Yazar, 2024)” biçimini, kaynakçada “Yazar (2024). Çift kör değerlendirme için künye çıkarılmıştır.” girdisini kullanınız ve kabul sonrasında aslına döndürünüz.

7.3. Ek dosyalar ve şekiller, dosya üstverileri dahil, yazar bilgisi açısından denetlenmelidir.

7.4. Word dosyasındaki kişisel bilgiler kaldırılmalıdır: Dosya > Bilgi > Sorunları Denetle > Belgeyi İncele; yalnızca “Belge Özellikleri ve Kişisel Bilgiler” işaretlenip Denetle’ye, ardından “Tümünü Kaldır”a tıklanmalı ve dosya kaydedilmelidir.

Başa dön ↑

8. Başlık, öz ve anahtar kelimeler

8.1. Başlık: kısa, bilgilendirici ve açıklanmamış kısaltmalardan arınmış olmalıdır; ideal uzunluk en fazla 15 kelimedir. Başlık, gönderim sistemine standart büyük-küçük harf düzeniyle (TAMAMI BÜYÜK HARF olmadan) girilmelidir; dizgi görünümü mizanpajda stil ile sağlanmaktadır.

8.2. Öz: tek paragraf hâlinde 150-200 kelime olmalı; amacı, deseni ve katılımcıları, temel bulguları ve sonuç/çıkarımları kapsamalıdır. Özde atıf, açıklanmamış kısaltma, istatistik simgesi, tablo ve şekil kullanılmamalıdır. Yazarlarca sağlanan Türkçe öz de aynı kurala (150-200 kelime) tabidir.

8.3. Anahtar kelimeler: alfabetik sırayla, her biri şablon panelinde kendi satırında olmak üzere 3-5 İngilizce anahtar kelime verilmelidir; yalnızca ilk kelimenin ilk harfi ve özel adlar büyük yazılmalıdır. Mümkün olduğunca başlıktaki sözcüklerin aynen tekrarından kaçınılmalıdır. Türkçe anahtar kelimeler (sağlanıyorsa) İngilizce setle örtüşmelidir.

Başa dön ↑

9. Ana metin ve yapı

9.1. Araştırma makaleleri şu birinci düzey başlıklarla IMRaD yapısını izlemektedir: Introduction, Method, Results, Discussion, Conclusion.

9.2. İçerik beklentileri: Introduction: problem durumu, kuramsal/kavramsal çerçeve, ilgili alanyazının sentezi, çalışmanın doldurduğu boşluk ve araştırma soruları ya da denenceleriyle birlikte amaç. Method: araştırma deseni; katılımcılar/veri kaynakları ve örnekleme; geçerlik-güvenirlik kanıtlarıyla veri toplama araçları; veri toplama süreci; veri analizi; etik kurul adı, tarih ve sayı numarasını içeren etik beyanı (bkz. 17.2). Results: araştırma sorularına göre örgütlenmiş bulgular; metni tekrarlamayan, tamamlayan tablo ve şekiller. Discussion: bulguların alanyazın ve çerçeve ışığında yorumu, kuramsal ve uygulamaya dönük çıkarımlar ve Limitations (Sınırlılıklar) alt başlığı. Conclusion: çalışmanın ana mesajı ve Recommendations (Öneriler) alt başlığı (uygulamaya, politikaya ve gelecek araştırmalara öneriler).

9.3. Başlık düzeyleri: şablonda dört başlık düzeyi tanımlıdır; daha fazlası kullanılmamalıdır. Birinci düzey başlıklar numarasızdır; 2.-4. düzeyler bölüm içi örgütlenme içindir. Başlıklar elle biçimlendirilmemeli, şablon stilleri uygulanmalıdır.

9.4. Derleme makaleleri: Introduction (gerekçe ve amaç), derleme sürecini açıklayan Method (taranan veri tabanları, arama dizgileri, dahil etme-dışlama ölçütleri, eleme ve analiz yaklaşımı), tematik sentez bölümleri, sınırlılıkları da içeren Discussion ve araştırma gündemi sunan Conclusion bölümlerinden oluşmaktadır.

9.5. Gövde metni, şablon düzeni gereği ilk sayfada, öz panelinin hemen ardından başlamaktadır.

9.6. Teorik makaleler; Giriş (problem ve amaç), çerçeveyi ya da modeli geliştiren tutarlı argüman bölümleri, kuram-uygulama bağını açıkça kuran Uygulamaya Yönelik Çıkarımlar bölümü ve Sonuç’tan oluşmaktadır. Bölümler IMRaD yerine argümanın mantığına göre örgütlenmektedir.

Başa dön ↑

10. Atıflar ve kaynakça

10.1. EKU, metin içi atıflarda ve kaynakçada APA 7 stilini kullanmaktadır. Burada kapsanmayan durumlar için şablondaki kaynak modellerine ve APA yayım kılavuzuna başvurunuz.

10.2. Metin içi atıflar APA 7 kalıplarını izlemektedir; en sık karşılaşılan durumlar aşağıda gösterilmektedir. Aynı parantez içindeki çoklu atıflar alfabetik sıralanmalı ve noktalı virgülle ayrılmalıdır.

10.3. Kaynakçada 20 yazara kadar tüm yazarlar yazılmalıdır; 21 ve daha çok yazarlı çalışmalarda ilk 19 yazar, üç nokta ve son yazar verilmelidir. DOI’si bulunan her kaynak için DOI, https://doi.org/… biçiminde tam bağlantı olarak eklenmelidir; DOI yoksa çevrimiçi kaynaklar için kalıcı URL verilmelidir.

10.4. Kaynakça ilk yazarın soyadına göre alfabetik sıralanmalıdır; Türkçe karakterler Türk alfabesindeki sıraya göre dizilmektedir. Kaynakçada yalnızca metinde atıf yapılan çalışmalar yer almalı; yalnızca bizzat başvurulan kaynaklara atıf yapılmalıdır. Kişisel iletişimler yalnızca metin içinde gösterilmektedir.

10.5. İngilizce dışındaki kaynaklarda özgün başlığın ardından köşeli parantez içinde İngilizce çevirisi verilmelidir: Aydın, S. (2023). Yabancı dil kaygısının kaynakları [Sources of foreign language anxiety]. Eğitim ve Bilim, 48(214), 1-24. https://doi.org/10.15390/example

10.6. Kaynakların doğruluğu yazarların sorumluluğundadır. Her girdinin gerçek ve doğrulanabilir bir kaynağa karşılık gelmesi beklenmektedir; editörlük üretim aşamasında kaynakçayı denetlemekte, uydurma ya da doğrulanamayan girdiler (üretken yapay zekâ kalıntıları dahil) etik ihlal olarak işlem görmektedir (bölüm 17.8).

10.7. Atıf manipülasyonu yasaktır: iddiayı desteklemeyen atıf eklenmemeli; aşırı öz-atıftan ve belirli dergi ya da yazarlara yönelik eşgüdümlü atıftan kaçınılmalıdır. Hakemler ve editörler, kabul koşulu olarak kendi çalışmalarına atıf isteyememektedir.

Başa dön ↑

11. Tablolar

11.1. Tablolar Word’ün tablo aracıyla oluşturulmalıdır (görsel ya da nesne olarak yapıştırılmış elektronik tablo kullanılmamalıdır); tablolar düzenlenebilir olmalıdır.

11.2. Tablolar ardışık numaralanmalı (Table 1, Table 2, …) ve her tabloya metinde atıf yapılmalıdır. Tablo, ilk anıldığı yere yakın konumlandırılmalıdır.

11.3. Tablo numarası ve başlığı, şablondaki tablo başlığı stiliyle tablonun ÜSTÜNDE yer almalı; başlık ayrı satırda italik yazılmalıdır.

11.4. Tablolarda yalnızca yatay çizgiler kullanılmaktadır (üst çizgi, sütun başlıkları altında bir çizgi, alt çizgi); dikey çizgi ve dolgu kullanılmamalıdır. Şablondaki iki tablo modeli (biri üst başlıklı) beklenen biçimi göstermektedir.

Örnek (yalnızca biçim):

Table 1
Descriptive Statistics by Group

Note. Maximum score is 100.

11.5. Tablo notları, tablonun altında şablonun not stiliyle şu sırayla verilmelidir: genel not, özgül notlar (üst simge küçük harfler), olasılık notları (yıldızlar).

11.6. Tablolar 16 cm metin genişliğine sığmalıdır; gerekiyorsa elle küçültme yerine şablondaki sıkışık tablo stili kullanılmalıdır. Daha önce yayımlanmış tablolar için kaynak belirtilmeli ve izin sağlanmalıdır (bölüm 12.6).

Başa dön ↑

12. Şekiller ve görseller

12.1. Şekiller ardışık numaralanmalı ve her birine metinde atıf yapılmalıdır. Şekil numarası ve alt yazısı, şablondaki alt yazı stiliyle şeklin ALTINDA yer almaktadır.

12.2. Şekiller nihai boyutta en az 300 dpi (çizgi-fotoğraf birleşimlerinde 600 dpi) çözünürlükte olmalı; genişlik en fazla 16 cm tutulmalıdır. Şekiller makaleye gömülmeli; üretim aşamasında editörlük kaynak dosyaları (PNG, TIFF, EPS ya da özgün grafik dosyası) ayrıca isteyebilmektedir.

12.3. Şekil yazılarında sans-serif bir yazı tipi (örneğin Arial) kullanılmalı; yazı boyutu nihai düzende 8-12 punto aralığında okunacak biçimde ve şekiller arasında tutarlı olmalıdır.

12.4. Şekiller gri tonlamada ve renk körlüğünde de okunabilir olmalıdır: bilgi yalnızca renkle kodlanmamalı; renge ek olarak desen, biçim ya da doğrudan etiket kullanılmalı; yazı kontrastı en az 4.5:1 olmalıdır.

12.5. Her şekil için Word’ün alternatif metin özelliğiyle içeriği özetleyen kısa bir alt metin (alt text) yazılmalıdır; bu, erişilebilirliği ve dizinlenmeyi desteklemektedir.

12.6. Daha önce yayımlanmış şekil, tablo ya da uzun metin parçalarının açık erişimli bir dergide yeniden kullanımı için telif sahibinden yazılı izin alınmalı, izin gönderimle birlikte yüklenmeli ve kaynağa alt yazıda atıf yapılmalıdır. İzni belgelenmeyen materyal yazarların kendi üretimi sayılmaktadır.

12.7. Üretken yapay zekâ ile üretilmiş görseller, araştırmanın konusu bizzat bu görseller olmadıkça makalelerde kullanılamamaktadır; kullanıldığında açıkça etiketlenmeli ve beyan edilmelidir (bölüm 16.9 ve 17.8). Araştırma görsellerinin bilgi içeriğini değiştiren yapay zekâ temelli iyileştirmeler yasaktır.

Başa dön ↑

13. İstatistik ve denklemler

13.1. İstatistikler APA stilinde raporlanmalıdır: istatistik simgeleri italik yazılmalı (M, SD, t, F, df, p, r, d, η²); p değerleri üç ondalıkla tam verilmeli (daha küçük değerler için p < .001); temel bulgular için etki büyüklükleri ve uygun olduğunda güven aralıkları raporlanmalıdır.

13.2. Kullanılan istatistik yazılımı ve sürümü, testler ve varsayım denetimleri belirtilmelidir. Ölçek temelli çalışmalarda güvenirlik kanıtları yalnızca özgün ölçek için değil, çalışmanın kendi örneklemi için de raporlanmalıdır.

13.3. Nitel çalışmalarda analiz süreci (kodlama yaklaşımı; üye denetimi, kodlayıcılar arası uyum, denetim izi gibi inandırıcılık önlemleri) değerlendirmeye olanak verecek ayrıntıda betimlenmelidir.

13.4. Denklemler Word denklem düzenleyicisiyle ve şablondaki numaralı denklem modeliyle oluşturulmalı; yalnızca metinde gönderme yapılan denklemler (1), (2) biçiminde numaralanmalıdır.

Başa dön ↑

14. Dipnotlar, kısaltmalar ve birimler

14.1. Dipnotlardan mümkün olduğunca kaçınılmalı; içerik metne yedirilmelidir. Kaçınılmaz olduğunda şablondaki dipnot modeli kullanılmalıdır: ardışık numaralı, kısa ve hiçbir zaman yalnızca bir atıftan ibaret olmayan.

14.2. Her kısaltma ilk geçtiği yerde açılmalı ve sonrasında tutarlı kullanılmalıdır; başlıkta ve özde açıklanmamış kısaltma kullanılmamalıdır.

14.3. SI birimleri kullanılmalı; İngilizce metinde ondalık ayırıcı olarak nokta yazılmalıdır.

Başa dön ↑

15. Ek materyal

15.1. Makale için destekleyici ancak zorunlu olmayan materyal (ölçme araçlarının tam biçimleri, genişletilmiş tablolar, kod kitapları, ek analizler, çoklu ortam), ek materyal olarak yayımlanabilmekte ya da tercihen OSF gibi açık bir depoya DOI ile yüklenerek kaynakçada gösterilmekte ve Veri Erişilebilirliği beyanında bağlantılanmaktadır.

15.2. Her ek dosyaya metinde Online Supplement 1, Online Supplement 2 biçiminde atıf yapılmalı ve tek satırlık bir açıklama verilmelidir. Ek dosyalar dizgiden geçirilmeden, geldiği biçimiyle yayımlanmaktadır; makale gibi ek dosyalar da değerlendirme için anonimleştirilmelidir.

Başa dön ↑

16. Beyanlar (Statements and Declarations)

Makale, kaynakçadan önce yer alan ve şablondaki modelleri kullanan bir Statements and Declarations bölümüyle bitmektedir. Beyanların makale dosyasındaki sürümleri anonimdir; adlı, kurumlu ve proje numaralı tam sürümleri başlık sayfasında yer almaktadır. Aşağıdaki beyanlar verilen sırayla zorunludur; geçerli olmayan beyan için “Not applicable.” yazılmalıdır. Her türlü beyan ve bildirim (teşekkür bölümü hariç), ilgili olduğu yerlerde hem başlık sayfası hem de makale dosyalarında belirtilmelidir.

16.1. Author Contributions (Yazar Katkıları). Çok yazarlı tüm çalışmalarda CRediT sınıflamasıyla zorunludur. Uygulanabilir roller yazar adlarıyla (başlık sayfasında) ya da Author 1, Author 2 biçiminde (makalede) paylaştırılmalıdır: Conceptualization; Data curation; Formal analysis; Funding acquisition; Investigation; Methodology; Project administration; Resources; Software; Supervision; Validation; Visualization; Writing - original draft; Writing - review & editing. Örnek: “Conceptualization: Author 1; Methodology: Authors 1 and 2; Formal analysis: Author 2; Writing - original draft: Author 1; Writing - review & editing: Authors 1 and 2. All authors read and approved the final manuscript.”

16.2. Funding (Finansman). Fon veren kuruluşlar tam adlarıyla ve proje/hibe numaralarıyla yazılmalıdır. Fon yoksa: “The authors received no financial support for the research, authorship, or publication of this article.”

16.3. Acknowledgements (Teşekkür; isteğe bağlı). Yazarlık ölçütlerini karşılamayan katkı sahiplerine, yazılı izinleriyle teşekkür edilmektedir.

16.4. Competing Interests (Çıkar Çatışması). Çalışmayla ilgili mali ve mali olmayan çıkarlar açıklanmalı ya da şu ifade kullanılmalıdır: “The authors declare no competing interests.” Bu dergide herhangi bir editoryal görevi bulunan yazarlar (editör, alan editörü, yayın kurulu üyesi, dil/istatistik/mizanpaj editörü) bu görevi burada beyan etmek zorundadır; bu gönderiler, derginin Editoryal Bağımsızlık ve Kurul Üyesi Gönderileri politikasına göre yürütülmektedir.

16.5. Ethics Approval (Etik Kurul Onayı). Kurul adı, karar tarihi ve sayısı yazılmalıdır; aynı bilgiler Yöntem bölümünde de yer almaktadır. Etik onay gerektirmeyen çalışmalarda gerekçesi belirtilmelidir.

16.6. Informed Consent (Aydınlatılmış Onam). Tüm katılımcılardan (reşit olmayanlarda ebeveyn/vasi onamı ve çocuğun sözlü onayı ile birlikte) aydınlatılmış onam alındığı beyan edilmelidir.

16.7. Consent for Publication (Yayın Onamı). Yalnızca makalede tanınabilir kişisel veri, görüntü, video ya da ses bulunduğunda gereklidir; yayın için yazılı onam alındığı belirtilmelidir.

16.8. Data Availability (Veri Erişilebilirliği). Şu kalıplardan biri (ya da birden çok veri seti için birleşimi) kullanılmalıdır: (a) “The datasets generated and/or analysed during the current study are available in the [name] repository, [DOI/URL].” (b) “The datasets are available from the corresponding author on reasonable request.” (c) “The datasets are not publicly available due to [reason] but are available from the corresponding author on reasonable request.” (d) “Data sharing is not applicable to this article as no datasets were generated or analysed.” (e) “All data generated or analysed during this study are included in this published article and its supplementary files.”

16.9. Declaration of Generative AI Use (Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı). Araştırmada ya da makalenin hazırlanmasında kullanılan üretken yapay zekâ araçları; aracın adı ve sürümü, kullanım aşamaları ve amacı belirtilerek ve yazar sorumluluğu teyit edilerek beyan edilmelidir. Örnek: “During the preparation of this work, the authors used [tool, version] to [purpose]. The authors reviewed and edited all output and take full responsibility for the content of the publication.” Böyle bir araç kullanılmadıysa: “The authors declare that no generative AI tools were used in the conduct of this study or in the preparation of this manuscript.” Politikanın tamamı için bölüm 17.8’e bakınız.

Başa dön ↑

17. Araştırma ve yayın etiği

EKU; COPE (Committee on Publication Ethics) rehberlerini, ICMJE önerilerini ve Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri’ni (4. sürüm) izlemekte; TR Dizin’in Türk dergileri için getirdiği etik gereklilikleri ve YÖK’ün (2024) üretken yapay zekâ etik rehberini uygulamaktadır. Politikaların tamamı Etik İlkeler ve Yayın Politikası sayfası ile bağlantılı politika sayfalarında yer almaktadır; aşağıda yazarların gönderim sırasında en çok gereksinim duyduğu noktalar özetlenmektedir.

17.1. Özgünlük. Makale, tamamı ya da bir bölümüyle, başka bir yerde herhangi bir dilde yayımlanmamış ve başka bir dergide değerlendirmede olmamalıdır. Tezler ve bilimsel toplantı sunumları önceki yayım sayılmamaktadır (bkz. 17.7).

17.2. Etik kurul onayı. İnsan katılımcı içeren çalışmalar (anket, görüşme, gözlem, deney, kişisel veri) için veri toplamadan ÖNCE alınmış etik kurul onayı gereklidir; kurul adı, karar tarihi ve sayısı Yöntem bölümünde ve beyanlarda (16.5) raporlanmalı, belge gönderimle yüklenmelidir. Reşit olmayan katılımcılarla yürütülen araştırmalarda ayrıca ebeveyn/vasi onamı ve yaşa uygun çocuk onayı zorunludur.

17.3. Araç ve kurum izinleri. Kullanılan ölçek ve araçların geliştiricilerinden/uyarlayıcılarından alınan izinlerin kanıtı ile veri toplanan kurumlardan alınan resmî izin (uygulanabilir olduğunda) yüklenmelidir. Zorunlu belgeleri eksik olan gönderiler değerlendirme öncesinde iade edilmektedir.

17.4. Katılımcının korunması. Katılımcı verileri anonimleştirilmeli, gizlilik korunmalı ve açık onam (16.7) olmadan kimliği belirlenebilir hiçbir bilgi raporlanmamalıdır.

17.5. Benzerlik taraması. Yazarlar benzerlik taramasını (iThenticate ya da İntihal.net) yapıp raporu gönderimle yüklemektedir; editörlük her makaleyi ayrıca taramaktadır. Kaynakça ve usulüne uygun alıntılar hariç toplam benzerlik oranı %20’yi, tek bir kaynaktan benzerlik %5’i aşmamalıdır. Eşik aşımı ya da gizlenmiş metin geri dönüşümü, iade ya da ret nedenidir; bkz. Benzerlik ve İntihal Politikası.

17.6. Yazarlık. Listedeki her yazar dört ölçütün tamamını karşılamalıdır: tasarıma, veriye ya da analize önemli katkı; taslağı yazma ya da eleştirel gözden geçirme; son sürümü onaylama; çalışmanın bütününe ilişkin hesap verebilirlik. Ölçütleri karşılamayan katkı sahipleri teşekkür bölümünde anılmaktadır. Gönderim sonrasında yazar ekleme, çıkarma ya da sıra değişikliği talepleri, tüm yazarların imzaladığı JTPE Yazar Değişikliği Formu [ JTPE_Authorship_Change_Form.docx ] ve gerekçeyle yapılabilmekte; kabul sonrasında yazar değişikliği yapılamamaktadır. Hayalet, misafir ve armağan yazarlık etik ihlaldir.

17.7. Önceki paylaşım. Gönderim öncesinde makalenin bir preprint sunucusuna yüklenmesi kabul edilmekte ve başlık sayfasında beyan edilmektedir (sunucu, tarih, DOI/URL); yayım sonrasında preprint kaydının yayımlanan makalenin DOI’sine bağlanması istenmektedir. Tezden üretilen ya da daha önce bildiri özeti olarak sunulan çalışmalar, başlık sayfasında önceki sürümü tanıtan bir notla gönderilebilmektedir. Aynı içeriğin tam metin bildiri ya da kitap bölümü olarak yayımlanmış olması önceki yayım sayılmaktadır.

17.8. Üretken yapay zekâ. YÖK (2024) etik rehberi ve COPE rehberliği doğrultusunda: üretken yapay zekâ araçları yazar olamamaktadır; bu araçların çalışmanın tasarımında, veri toplama ya da analizinde, metnin yazımında ya da düzeltilmesinde her kullanımı, Yöntem bölümünde (araç, sürüm, aşama, amaç) ve beyanda (16.9) şeffaf biçimde raporlanmalıdır; doğruluk, özgünlük ve kaynakların gerçekliği (tüm atıfların var olduğunun doğrulanması dahil) tümüyle yazarların sorumluluğundadır; beyan edilmemiş yapay zekâ kullanımı, yapay zekâ ürünü uydurma içerik ve yapay zekâ ile üretilmiş görseller (12.7) etik ihlal olarak işlem görmektedir. Hakem ve editörlere ilişkin kurallar için Üretken Yapay Zekâ Politikası sayfasına bakınız.

17.9. Kötü uygulama. Uydurma, çarpıtma (görsel manipülasyonu dahil), intihal, mükerrer gönderim, dilimleme, gizlenen çıkar çatışması ve atıf manipülasyonu COPE rehberliğiyle ele alınmakta; doğrulanan vakalar ret ya da geri çekmeyle, gerektiğinde yazarların kurumlarına bildirimle ve gelecekteki gönderilerin kabul edilmemesiyle sonuçlanabilmektedir. Bkz. Düzeltme, Geri Çekme ve İtiraz.

Başa dön ↑

18. Hakem değerlendirme süreci

18.1. Ön inceleme. Editörlük her gönderiyi kapsam, şablon uyumu, belge eksiksizliği, dil niteliği ve benzerlik açısından incelemektedir. Bu denetimlerden geçemeyen makaleler iade ya da ön ret almaktadır; gönderimden ilk editöryal karara ortalama süre yaklaşık iki haftadır (güncel istatistikler İstatistikler sayfasında yayımlanmaktadır).

18.2. Çift kör hakemlik. Ön incelemeyi geçen makale, baş editörce bir alan editörüne atanmakta; alan editörü, konunun uzmanı, EN AZ İKİ FARKLI KURUMDAN ve yazarların kurumlarından olmayan en az iki hakem davet etmektedir. Hakem ve yazar kimlikleri karşılıklı olarak gizlidir; tüm iletişim DergiPark üzerinden yürütülmektedir.

18.3. Süreler. Hakemlere daveti yanıtlamak için 15 gün, değerlendirme için dört hafta verilmekte; talep hâlinde iki hafta ek süre tanınmaktadır. Çekilen ya da süresi dolan hakemin yerine aynı koşullarla yeni hakem atanmaktadır.

18.4. Kararlar. Hakemler Kabul, Küçük Düzeltme, Büyük Düzeltme ya da Ret önerisinde bulunmaktadır. İlk iki rapor ret ile kabul/düzeltme arasında bölündüğünde üçüncü hakem atanmaktadır. Alan editörü raporları değerlendirerek karar önerisini sunmakta; nihai kararı baş editör vermektedir.

18.5. Düzeltmeler. Yazarlar, revize makaleyi ve her maddeye tek tek yanıt veren ayrı bir yanıt mektubunu dört hafta içinde (gerekçeli talepte ek süreyle) göndermektedir. Revize makale hakemlere yeniden gönderilebilmekte ya da editörce karara bağlanabilmektedir; ikinci tur değerlendirmenin dört hafta içinde tamamlanması hedeflenmektedir. Gönderimden yayıma tipik toplam süre 5-12 aydır.

Tipik zaman çizelgesi

18.6. Özel sayılar aynı usulle işlemekte; konuk editörler süreci yürütmekte, nihai karar baş editörde kalmaktadır. Dergide editoryal görevi bulunan bir yazarın gönderisi, Editoryal Bağımsızlık ve Kurul Üyesi Gönderileri politikasına göre bağımsız bir editörce yürütülmekte ve yazar, kendi gönderisinin süreç kayıtlarına erişememektedir.

18.7. Karara itirazlar ve süreç şikâyetleri, Düzeltme, Geri Çekme ve İtiraz politikasına göre ele alınmaktadır. Dergi, hakemlerine web sitesinde yayımlanan yıllık listeyle teşekkür etmektedir.

Başa dön ↑

19. Kabul sonrası

19.1. Kabul edilen makaleler dil düzeltisinden geçirilmekte ve dergi tasarımında editörlükçe dizilmektedir; son düzeni yazarlar hazırlamamaktadır.

19.2. Sorumlu yazara son okuma için prova gönderilmekte ve düzeltmelerin bir hafta içinde iletilmesi istenmektedir. Prova düzeltmeleri dizgi hataları ve küçük olgusal düzeltmelerle sınırlıdır; içerikte, bulgularda, başlıkta ya da yazarlıkta esaslı değişiklik bu aşamada yapılamamaktadır.

19.3. Her makaleye DOI (önek: 10.17244) atanmakta ve makale, sürekli yayın modeliyle, üretimi tamamlanır tamamlanmaz açık sayıda yayımlanmaktadır. Mizanpaj, dil düzeltisi ve DOI ataması kabulden sonra bir-iki ay içinde tamamlanmaktadır.

19.4. Yayım sonrasında fark edilen hatalar; erratum, corrigendum ya da gerektiğinde geri çekme yoluyla, Düzeltme, Geri Çekme ve İtiraz politikasına göre düzeltilmektedir.

Başa dön ↑

20. Açık erişim, telif ve lisans

20.1. Tüm makaleler, Creative Commons Atıf-GayriTicari-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-SA 4.0) lisansıyla, yayımlandığı anda açık erişime sunulmaktadır: okuyucular, atıf vermek ve aynı lisansla paylaşmak koşuluyla, ticari olmayan amaçlarla içeriği paylaşabilmekte ve uyarlayabilmektedir.

20.2. Yayımdan önce sorumlu yazar, tüm yazarlar adına JTPE Yayın Sözleşmesi’ni [ JTPE_Publishing_Agreement.docx ] imzalamaktadır. Sözleşmeyle yayıncıya (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi) ilk yayımlama hakkı ile makaleyi yayımlama, dağıtma ve koruma için gerekli haklar tanınmakta; makale kamuya CC BY-NC-SA 4.0 ile lisanslanmaktadır. Telif ücreti ödenmemektedir. Yayımlanan içeriğin sorumluluğu yazarlara aittir.

20.3. Kendi kendine arşivleme: yazarlar; gönderilen, kabul edilen ve yayımlanan sürümleri, yayımlanan kaynağa atıf verilmesi ve makalenin DOI bağlantısının eklenmesi koşuluyla, ambargosuz olarak kişisel, kurumsal ya da alan depolarına yükleyebilmektedir. Bkz. Depolama, Kendi Kendine Arşivleme ve Preprint.

Başa dön ↑

21. Ücretler

Başa dön ↑

22. İletişim

Editörlük: eku@comu.edu.tr Yayıncı adresi: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Anafartalar Kampüsü, Eğitim Fakültesi, 17100 Çanakkale, Türkiye Gönderiler yalnızca DergiPark üzerinden kabul edilmektedir: https://dergipark.org.tr/tr/pub/eku

Başa dön ↑