Ortaöğretim Öğrencilerinin Öğrenme Stratejilerini Kullanımında Farklılıklar Üzerine Nicel Bir Analiz

Öz

Öğrenenler yeni bir bilgi, beceri veya tutum edinmek için çeşitli stratejiler kullanırlar. Bu kapsamda öğrenme-öğretme sürecinde ortaöğretim öğrencilerinin de çeşitli stratejiler kullandıkları söylenebilir. Öğretmenlerin yararlanacağı yöntem, teknik ve uygulamaların öğrencilerin öğrenme stratejilerine uygun olması etkili öğretimin gerçekleşmesi bakımından önemlidir. Bu araştırma, ortaöğretim öğrencilerinin öğrenme stratejilerini kullanma düzeylerini ve ortaöğretim öğrencilerinin öğrenme stratejilerini kullanma düzeylerini bazı değişkenler açısından belirlemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modelinde desenlenen bu nicel çalışmanın evrenini 2023-2024 öğretim yılında Erzincan ilinde öğrenim gören 13762 ortaöğretim öğrencisi, örneklemini ise Erzincan il merkezi ile bir ilçede yer alan ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ve kasti/kararsal yolla seçilen 1247 ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, örneklemden kişisel bilgi formu ve ACRA-kısaltılmış öğrenme stratejileri ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler, faktöriyel ANOVA, korelasyon ve adımsal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin en çok anlamlandırma ve anlamayı izleme stratejilerini (AAİS) kullandıkları, öğrenme stratejilerinden kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha fazla yararlandığı belirlenmiştir. Okul türü dikkate alındığında ise AAİS’ yi Anadolu Lisesi (AL), öğrencilerinin Fen Lisesi (FL) ve Güzel Sanatlar Lisesi (GSL) öğrencilerinden, Sosyal Bilimler Lisesi (SBL) öğrencilerinin Güzel Sanatlar Lisesi (GSL) öğrencilerinden; ÖDS’yi AL öğrencilerinin FL ve GSL öğrencilerinden, MTAL (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) öğrencilerinin FL ve GSL öğrencilerinden; tercih YÖS’ü, AL öğrencilerinin FL, SBL ve MTAL öğrencilerinden, SBL öğrencilerinin FL ve GSL öğrencilerinden daha çok kullandıkları belirlenmiştir. Ayrıca, ortaöğretim öğrencilerinin AAİS’yi sık kullanan öğrencilerin akademik başarıları yüksek olan öğrenciler olduğu araştırmada ulaşılan sonuçlardan bazılarıdır.

Anahtar Kelimeler

• öğrenme
• strateji
• öğrenme stratejileri
• ortaöğretim

A Quantitative Analysis on the Differences in Secondary School Students’ Use of Learning Strategies

Abstract

Learners use various strategies to acquire new knowledge, skills or attitudes. In this context, it can be said that secondary school students also use various strategies in the learning-teaching process. It is important that the methods, techniques, and practices that teachers will use are appropriate for students' learning strategies in order to realize effective teaching. This study aims to determine the level of secondary education students' use of learning strategies and the level of secondary education students' use of learning strategies in terms of some variables. The population consists of 13762 secondary education students studying in Erzincan province in the 2023-2024 academic year, and the sample consists of 1247 secondary education students studying in secondary education institutions located in Erzincan city centre and a district and selected by a decisional way. Data were collected from the sample through a personal information form and the ACRA-shortened learning strategies scale. Descriptive statistics, factorial ANOVA, correlation and stepwise regression analyses were used to analyse the data. In the study, it was determined that secondary school students mostly used explanation and metacognitive strategies, and that female students benefited from learning strategies more than male students. When the type of school is taken into consideration, it was found that Anatolian High School students used explanation and metacognitive strategies more than Science High School and Fine Arts High School students, and Social Sciences High School students more than Fine Arts High School students. Anatolian High School students used to learn supportive strategies more than Science High School and Fine Arts High School students, Vocational and Technical Anatolian High School students more than Science High School and Fine Arts High School students. Anatolian High School students used repeating and organizing strategies more than Science High School, Social Sciences High School and Vocational and Technical Anatolian High School students, Social Sciences High School students more than Science High School and Fine Arts High School students. In addition, some of the results of the study revealed that secondary school students who frequently use explanation and metacognitive strategies are students with high academic achievement.

Keywords

• learning
• strategy
• learning strategies
• high school

Kaynakça

1. Altan, M. Z. (2003). Dil öğrenme stratejileri ve yabancı dil başarısı. Eğitim ve Bilim, 28(129).
2. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (5. Baskı). Sakarya Yayıncılık.
3. Anasız, B. T., Ekinci, C. E., ve Anasız, B. Y. (2018). Okul öncesi eğitime katılımın daha sonraki yıllardaki akademik başarıya etkisi: TEOG sınavları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 154-173.
4. Arias J. & Justica F. (2003). Abridged ACRA scale of learning strategies for university students, Electronic Journal of Research in Educational Pyscology,1(2).
5. Ayyıldız, T., Şener, D. K., Veren, F., Kulakçı, H., Akkan, F., Ada, A., ... ve Dinç, G. (2014). Hemşirelik öğrencilerinin akademik başarılarını etkileyen faktörler. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (3), 222-228.
6. Aydın, F. (2011). Ortaöğretim öğrencilerinin coğrafya derslerindeki güdülenmelerinin incelenmesi. Turkish Studies, 5(4), 814-834.
7. Bahar, H. H. (2006). KPSS puanlarının akademik başarı ve cinsiyet açısından değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 31(140), 68-74.
8. Bahar, H. H., Özen, Y., ve Gülaçtı, F. (2009). Eğitim fakültesi öğrencilerinin cinsiyet ve branşa göre akademik başarı durumları ile öğrenme stillerinin incelenmesi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 42(1), 69-86.

9. Balcı, A. (2013). Sosyal bilimlerde araştırma: yöntem, teknik ve ilkeler. (10. Baskı). Pegem Akademi.
10. Bekleyen, N. (2005). Öğretmen adayları tarafından kullanılan dil öğrenme stratejileri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 113-122.
11. Bıyıklı, C., ve Doğan, N. (2015). Öğrenme stratejilerini tekrar amacıyla kullanmanın akademik başarıya etkisi. Eğitim ve Bilim, 40(181), 311-327.
12. Cesur, M. O., ve Seval, F. (2007). Dil öğrenme stratejileri envanterinin geçerlik ve güvenirlik çalışması nedir? Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2)49-74.
13. Çelik, S., Şenocak, E., Bayrakçeken, S., Taşkesenligil, Y., ve Doymuş, K. (2005). Aktif öğrenme stratejileri üzerine bir derleme çalışması. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (11), 155-185.
14. Deak, V., & Santoso, R. (2021). Learning strategies and applications in learning achievements. Internatıonal Journal Of Socıal And Management Studies 2(4), 159–167. https://doi.org/10.5555/IJOSMAS.V2I4.64
15. Dembo, M. H. (1994). Applying educational psychology (5th ed.). Longman.
16. Diamond, M. A. (2013). Repetition and the compulsion to repeat: Psychodynamic challenges in organizational learning and change. Administration & Society, 45(5), 499-521. https://doi.org/10.1177/0095399712451893
17. Erdem, A. R. (2005). Öğrenmede etkili yollar: Öğrenme stratejileri ve öğretimi. İlköğretim Online, 4(1), 1-6.
18. Erden, M. ve Akman, Y. (1998). Eğitim psikolojisi, gelişim-öğrenme-öğretme (7. Baskı). Arkadaş Yayınevi.
19. Ertem, Ş. (2014). Piyano eğitiminde öğrenme süreci ve öğrenme stratejileri kullanmanın yeri ve önemi. SED-Sanat Eğitimi Dergisi, 2(2), 1-26.
20. Güven, M. (2004). Öğrenme stilleri ve öğrenme stratejileri arasındaki ilişki. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
21. Güven, M. (2019). Öğrenme-öğretme, N. Karadağ ve İ. Usta (Ed.) Öğretimde planlama ve değerlendirme (26-63), Eskişehir: T. C. Anadolu Üniversitesi Yayını.
22. Grosser, M. (2018). Learning strategies instruction. In Oxford Research Encyclopedia of Education. https://doi.org/10.1093/ACREFORE/9780190264093.013.1015
23. Hamurcu, H. (2002). Okulöncesi öğretmen adaylarının kullandıkları öğrenme stratejileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23).
24. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar-ilkeler-teknikler. Nobel Yayın.
25. Kilmen, S. (2015). Eğitim araştırmacıları için SPSS uygulamalı istatistik. Edge Akademi.
26. Kul, S. (2014). Uygun istatistiksel test seçim kılavuzu/guideline for suitable statistical test selection. Plevra Bülteni, 8(2), 26-29.
27. Lima, T. H., & Santos, A. A. A. (2016). Compreensão de leitura e uso de estratégias de aprendizagem: Estudo correlacional. Argumentos Pró-Educação, 1(1), 103-117.
28. Loranger, A. L. (1994). The study strategies of successful and unsuccessful high school students. Journal of Literacy Research, 26(4), 347–360. https://doi.org/10.1080/10862969409547858
29. Maxwell, Joseph. (1996). Qualitative research design: An interactive approach. SAGE Publications.
30. Milli Eğitim Bakanlığı. (MEB). (2024). Milli eğitim istatistikleri örgün eğitim. Erişim tarihi: 17.04.2025, Erişim adresi: https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_03/19143714_meb_istatistikleri_orgun_egitim_2023_2024.pdf
31. Misra, P. K. (2021). Strategies for learning. In: Learning and teaching for teachers. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-16-3077-4_4
32. Okigbo, C. (2014). Strategy: What it is (pp. 1–9). Springer.
33. Oliveira, K. L., Santos, A. A. A., & Inácio, A. L. M. (2017). Estratégias de aprendizagem no ensino médio brasileiro: Uma análise exploratória dos resultados. Revista de Estudios e Investigación en Psicología y Educación, (1), 337–341. https://doi.org/10.17979/reipe.2017.0.01.3041
34. Özdemir, Ö. (2004). Lise öğrencilerinin kullandıkları öğrenme stratejileri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
35. Özer, B. (1998). Eğitim Bilimlerinde Yenilikler. İçinde A. Hakan (Ed.) Öğrenmeyi öğretme. Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi, No:55, 147-162.
36. Özer, B. (2002). İlköğretim ve ortaöğretim okullarının eğitim programlarında öğrenme stratejileri. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi, 1(1).
37. Özer, Z. (2010). Bursa Zeki Müren Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi Müzik Bölümü piyano dersinde kullanılan anlamlandırma stratejilerinin öğrencilerin öğrenme düzeylerine ve tutumlarına etkisi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
38. Öztürk, B. (1995). Genel öğrenme stratejilerinin öğrenciler tarafından kullanılma durumları. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
39. Pérez-Navío, E., Gavín-Chocano, Ó., Checa-Domene, L., & García-Valdecasas Prieto, M. (2023). Relationship between learning strategies and motivation of university students. Sustainability, 15(4), 3497. https://doi.org/10.3390/su15043497
40. Rachmawati, I. (2016). Learning strategies used by the British institute for upper intermediate and advanced students. 7(2), 155-162. https://doi.org/10.15642/NOBEL.2016.7.2.155-162
41. Santos, A. A. A., & Inácio, A. L. M. (2020). High school motivation: Achievement goals and learning strategies. Psicologia: Teoria e Prática, 22(2), 360–380. https://doi.org/0.5935/1980-6906/psicologia.v22n2p360-380
42. Saville, K. (2011). Strategies for using repetition as a powerful teaching tool. Music Educators Journal, 98(1), 69–75. https://doi.org/10.1177/0027432111414432
43. Selçuk, Z. (2007). Eğitim psikolojisi (14. Baskı). Nobel Yayın.
44. Senemoglu, N. (2023). Gelişim öğrenme ve öğretim, kuramdan uygulamaya (29. Baskı). Anı Yayıncılık.
45. Sönmez, B., Küçüker, G. ve Selvi, K. (2015). ACRA-Kısaltılmış öğrenme stratejileri ölçeğinin lise öğrencilerine uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik analizi. İlköğretim Online, 14(4), 1241-1259. https://www.doi.org/10.17051/io.2015.67218
46. Shi, H. (2017). Learning strategies and classification in education. Institute for Learning Styles Journal, 1(1), 24-36.
47. Somuncuoğlu, Y. ve Yıldırım, A. (1998). Öğrenme stratejileri: Teorik boyutları, araştırma bulguları ve uygulama için ortaya koyduğu sonuçlar. Eğitim ve Bilim, 22(110).
48. Sorden, S. D. (2005). A cognitive approach to instructional design for multimedia learning. Informing Science The International Journal of an Emerging Transdiscipline, 8, 263-279. https://doi.org/10.28945/498
49. Sünbül, A. M. (1998). Öğrenme stratejilerinin öğrenci erişi ve tutumlarına etkisi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
50. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlilik. Seçkin Yayınevi.
51. Taek, P., Madu, A., & Liunima, I. (2024). Analysis of the ability of technological, pedagogical, content, knowledge of senior high school teachers in developing learning tools. Journal of Survey in Fisheries Sciences, 11(3), 10-21.
52. Talu, N. (1997). Ankara Özel Tevfik Fikret Lisesi 10.Sınıf öğrencilerinin kullandıkları öğrenme stratejilerinin akademik başarıları üzerine etkisi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
53. Tay, B. (2002). İlköğretim 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde sınıf ortamında kullandıkları öğrenme stratejileri. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
54. Tay, B. (2005). Sosyal bilgiler ders kitaplarında öğrenme stratejileri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 209-225.
55. Tresnaningsih, W. (2017). Learning strategy training: factors need considering for the implementation in efl context. 1(1), 70–76. https://doi.org/10.24127/PJ.V1I1.1110
56. Uzman, E. (2007). Bilgiyi işleme kuramı. Lisans Yayınevi.
57. Ünal, M. (2024). The relationship between meta-cognitive learning strategies and academic success of university students (Ahi Evran University Sample). International Online Journal of Educational Sciences, 2(3).
58. Yeşilyurt, E. (2021). Öğrenme stratejileri. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı), 5116-5139.
59. Yip, M. C. W. (2013). Learning strategies and their relationships to academic performance of high school students in Hong Kong. Educational Psychology, 33(7), 817-827. https://doi.org/10.1080/01443410.2013.794493