2024 Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı Öğrenme Çıktılarının SOLO Taksonomi Düzeyleri ve Süreç Standartlarına Göre Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırma, 2024 ortaokul matematik dersi öğretim programında yer alan öğrenme çıktılarının SOLO Taksonomi düzeyleri ve Ulusal Matematik Öğretmenler Konseyi’nin önermiş olduğu süreç standartları kapsamında değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Nitel çalışma özelliği taşıyan araştırma, doküman analizi olarak planlanmış olup SOLO Taksonomi düzeyleri ve süreç standartlarından oluşan rubrikler aracılığı ile veriler toplanmıştır. 2024 ortaokul matematik dersi öğretim programında bulunan matematik dersi öğrenme çıktılarının karşılık geldiği SOLO Taksonomi düzeyleri ile süreç standartları belirlenerek iki aşamada betimsel analiz yapılmıştır. Çalışma sonunda 2024 ortaokul matematik dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının SOLO Taksonomi düzeylerinden yapı öncesi düzey ile hiç ilişkilendirilmediği, sayısal olarak sırayla tek yönlü, çok yönlü, soyutlanmış ve ilişkisel olmak üzere dört farklı yapı ile ilişkilendirildiği tespit edilmiştir. Öğrenme çıktılarının süreç standartları kapsamında ise sayısal olarak sırayla temsil, problem çözme, iletişim, akıl yürütme ve ispat ve ilişkilendirme standartları ile değerlendirildiği görülmüştür. Bununla birlikte SOLO Taksonomi düzeylerinin ve süreç standartlarının farklı sınıf seviyelerinde temsil biçimlerinin değişiklik gösterdiği görülmüştür. Buna göre sınıf seviyeleri değiştikçe farklı düzeyde bileşenlerin öne çıktığı söylenebilir. Araştırma sonuçları yenilenen öğretim programı ile üst düzey düşünme süreçlerinin hedeflendiğini ve üst seviyede matematiksel anlayışın benimsendiğini göstermiştir. Bu üst seviye beceri gerektiren öğrenme çıktılarına öğrencilerin ne kadar ulaşabildiğine yönelik çalışmalar yapılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• ortaokul matematik dersi öğretim programı
• SOLO Taksonomisi
• NCTM süreç standartları
• program değerlendirme

Assessment of Learning Outcomes in the 2024 Secondary School Mathematics Curriculum According to SOLO Taxonomy Levels and Process Standards

Abstract

This study was conducted to evaluate the learning outcomes included in the 2024 secondary school mathematics curriculum in terms of SOLO taxonomy levels and the process standards recommended by the National Mathematics Teachers Council. This qualitative study was designed as a document analysis, and data were collected using rubrics consisting of SOLO Taxonomy levels and process standards. The SOLO Taxonomy levels and process standards corresponding to the learning outcomes of the 2024 middle school mathematics curriculum were identified, and a descriptive analysis was conducted in two stages. The results revealed that the learning outcomes of the 2024 middle school mathematics course curriculum were not related to the pre-structural level of the SOLO Taxonomy but rather were related to four different structures in numerical order: unistructural, multi-structural, abstracted, and relational. Within the scope of process standards, it was observed that learning outcomes were evaluated in terms of numerical representation, problem-solving, communication, reasoning, and proof, as well as association standards. Additionally, it was noted that the representation forms of SOLO Taxonomy levels and process standards vary across different grade levels. Accordingly, it can be stated that as grade levels change, components of different levels come to the forefront. The research results indicate that the revised curriculum targets higher order thinking processes and the adoption of higher-level mathematical understanding. Further studies could be conducted to determine the extent to which students can achieve these higher-level learning outcomes that require advanced skills.

Keywords

• middle school mathematics curriculum
• SOLO Taxonomy
• NCTM process standards
• program evaluation

Kaynakça

1. Acar, S. ve Peker, B. (2023). 2018 ortaokul matematik dersi öğretim programı kazanımlarının SOLO taksonomisine göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1155–1171. https://doi.org/10.17679/inuefd.1220514
2. Akkaş, E. N. (2009). 6–8. sınıf öğrencilerinin istatistiksel düşüncelerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
3. Aktan, O. (2020). İlkokul matematik öğretim programı dersi kazanımlarının yenilenen Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 15–36. https://doi.org/10.9779/pauefd.523545
4. Alsaadi, A. (2001). A comparison of primary mathematics curriculum in England and Qatar: The SOLO taxonomy. Research into Learning Mathematics, 21(3), 1–6.
5. Altun, M. (2006). Matematik öğretiminde gelişmeler. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 223–238.
6. Anderson, L. W., Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruikshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., Raths, J. & Wittrock, M. C. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives. Longman.
7. Arı, A. (2013). Bilişsel alan sınıflamasında yenilenmiş Bloom, SOLO, Fink, Dettmer taksonomileri ve uluslararası alanda tanınma durumları. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 259–290. https://doi.org/10.12780/UUSBD164
8. Bağdat, O. (2013). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin cebirsel düşünme becerilerinin SOLO taksonomisi ile incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.

9. Baki, A. (2020). Matematiği öğretme bilgisi. Pegem Yayıncılık.
10. Bal-İncebacak, B. (2022). Türkiye ve Singapur ilkokul matematik eğitim programlarının matematik içeriklerinin karşılaştırılması. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1403–1425. http://dx.doi.org/10.24315/tred.984222
11. Baran, A. A. (2019). Matematiksel modellemeye dayalı bir öğretim deneyinde sekizinci sınıf öğrencilerinin matematiksel iletişim becerilerinin, matematik okuryazarlıklarının ve duyuşsal alan özelliklerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
12. Baş, M. (2017). 2009 ve 2015 ilkokul matematik dersi öğretim programları ile 2017 ilkokul matematik dersi öğretim programı karşılaştırması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 1219–1258. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2017.44
13. Beyendi, S. (2018). 2013–2018 ortaokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 177–200.
14. Biggs, J. B. (2003). Teaching for quality learning at university. Open University Press.
15. Biggs, J. B. & Collis, K. (1982). Evaluating the quality of learning: The SOLO taxonomy. Academic Press.
16. Biggs, J. B. & Collis, K. F. (2013). Multimodal learning and the quality of intelligent behavior. Intelligence içinde (s. 57–76). Psychology Press.
17. Biggs, J. & Tang, C. (2007). Teaching for quality learning at university (3th ed.). Open University Press.
18. Biggs, J. B. & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university (4th ed.). Open University Press.
19. Birgin, O. (2016). Bloom taksonomisi. E. Bingölbali, S. Arslan ve İ. Ö. Zembat (Ed.), Matematik eğitiminde teoriler içinde (s. 839-860). Pegem Akademi.
20. Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. David McKay.
21. Burnett, P. C. (1999). Assessing the structure of learning outcomes from counselling using the SOLO taxonomy: An exploratory study. British Journal of Guidance & Counselling, 27(4), 567–580. https://doi.org/10.1080/03069889900760471
22. Caniglia, J. C. & Meadows, M. (2018). An application of the SOLO taxonomy to classify strategies used by pre-service teachers to solve “one question problems”. Australian Journal of Teacher Education, 43(9), 75–89. https://doi.org/10.14221/ajte.2018v43n9.5
23. Cihan, F. & Akkoç, H. (2023). A comparison of high school mathematics curriculum documents: 2005–2011–2013–2018. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(38), 298–331. https://doi.org/10.35675/befdergi.1198797
24. Cihan, F. ve Doruk, M. (2024). 2024 Ortaöğretim Matematik dersi öğretim programının SOLO taksonomisi ve bilişsel istem düzeylerine göre değerlendirilmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(3), 144–157. https://doi.org/10.29065/usakead.1511690
25. Common Core State Standards Initiative. (2010). Common core state standards for mathematics. http://www.corestandards.org/Math/
26. Çelik, S., Kul, Ü. ve Çalık-Uzun, S. (2018). Ortaokul matematik dersi öğretim programındaki kazanımların yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 775–795. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431437
27. Çetin, B. ve İlhan, M. (2016). SOLO taksonomisi. E. Bingölbali, S. Arslan ve İ. Ö. Zembat (Ed.), Matematik eğitiminde teoriler içinde (s. 861–879). Pegem Akademi.
28. Çil, O., Kuzu, O. ve Şimşek, A. S. (2019). 2018 ortaöğretim matematik programının revize Bloom taksonomisine ve programın ögelerine göre incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 1402–1418. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.165
29. Çoban, A. ve Aşçı, M. (2022). Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere ve Türkiye ilköğretim matematik programlarının içeriklerinin karşılaştırılması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 1–15. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.489571
30. Doğan, A. (2020). İlkokul matematik öğretim programındaki kazanımların SOLO sınıflandırmasına göre incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2305–2325. https://doi.org/10.15869/itobiad.768583
31. Doğan, M. F. (2019). Sekizinci sınıf matematik ders kitabındaki matematiksel akıl yürütme ve ispatı öğrenme olanakları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 601–618. https://doi.org/10.17679/inuefd.527243
32. Ertem Akbaş, E. ve Kılıç, E. (2023). 8. sınıf öğrencilerinin kavram karikatürleri etkinlikleri kullanılarak gözlenen öğrenme çıktılarının yapısının incelenmesi: Yansıma örneği. Journal of Computer and Education Research, 11(21), 67-94. https://doi.org/10.18009/jcer.1209579
33. Filiz, S. ve Ergan, S. N. (2020). İlkokul matematik dersi öğretim programının beş süreç standardına göre değerlendirilmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(2), 464–477.
34. Gezer, M. ve İlhan, M. (2014). İlköğretim Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi dersi (8. sınıf) kazanımları ile değerlendirme sorularının SOLO taksonomisi’ne göre incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 19(32), 193–208. https://doi.org/10.17295/dcd.88376
35. Gezer, M. ve İlhan, M. (2015). Sosyal Bilgiler Dersi öğretim programı kazanımları ile ders kitabı değerlendirme sorularının SOLO taksonomisine göre incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (29), 1-25.
36. Ghonoodi, A. & Salimi, L. (2011). The study of elements of curriculum in smart schools. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 28, 68–71. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.11.014
37. Göçer, A. ve Kurt, A. (2016). Türkçe dersi öğretim programı 6, 7 ve 8. sınıf sözlü iletişim kazanımlarının SOLO taksonomisine göre incelenmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(3), 215–228.
38. Gökbulut, Y. ve Aslan, O. (2017). 2009 ve 2015 ilkokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 908–930. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2017.44
39. Göktepe, S. ve Özdemir, A. Ş. (2013). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının uzamsal görselleştirme becerilerinin SOLO modeli ile incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 3(2), 91–146. https://doi.org/10.23863/kalem.2017.26
40. Groth, R. E. & Bergner, J. A. (2006). Preservice elementary teachers' conceptual and procedural knowledge of mean, median, and mode. Mathematical Thinking and Learning, 8(1), 37–63. https://doi.org/10.1207/s15327833mtl0801_3
41. Güzel, İ., Karataş, İ. ve Çetinkaya, B. (2010). Ortaöğretim matematik öğretim programlarının karşılaştırılması: Türkiye, Almanya ve Kanada. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 1(3), 309–325.
42. Hartman, H. J. (1998). Metacognition in teaching and learning: An introduction. Instructional Science, 26(1–2), 1–3. https://doi.org/10.1023/A:1003044231033
43. İbrahim, Z. B. & Othman, K. I. (2010). Comparative study of secondary mathematics curriculum between Malaysia and Singapore. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 8, 351–355. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.12.049
44. İlhan, A. ve Aslaner, R. (2019). 2005’ten 2018’e ortaokul matematik dersi öğretim programlarının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(46), 394–415. https://doi.org/10.9779/pauefd.452646
45. Jimoyiannis, A. (2011). Using SOLO taxonomy to explore students’ mental models of the programming variable and the assignment statement. Themes in Science & Technology Education, 4(2), 53–74.
46. Kartallıoğlu, S. (2005). İlköğretim 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin sözel matematik problemlerini modellemesi: Çarpma ve bölme işlemi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
47. Kılıçoğlu, E. (2021). Ortaokul cebirsel faaliyetlerde matematiksel süreç standartlarının kullanım durumu. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 137–166. https://doi.org/10.33711/yyuefd.859526
48. Koç, S. (2019). Türkiye ve Hong Kong ilkokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Turkish Studies-Educational Sciences, 6, 3203–3230. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.36928
49. Kuzu, O., Çil, O. ve Şimşek, A. S. (2019). 2018 matematik dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 129–147. https://doi.org/10.17556/erziefd.482751
50. Lake, D. (2002). Critical social numeracy. The Social Studies, 93(1), 4–10.
51. Lian, L. H. & Idris, N. (2006). Assessing algebraic solving ability of form four students. International Electronic Journal of Mathematics Education, 1(1), 55-76. https://doi.org/10.29333/iejme/171
52. Lian, L. H. & Yew, W. T. (2012). Assessing algebraic solving ability: A theoretical framework. International Education Studies, 5(6), 177–188. http://dx.doi.org/10.5539/ies.v5n6p177
53. Marzano, R. J. & Kendall, J. S. (2007). The new taxonomy of educational objectives (2th ed.). Corwin Press.
54. Mehrjoo, N., Nourian, M., Norouzi, D. & Abai-Kopai, M. (2022). A comparative study of mathematics curriculum in primary schools of Iran and Singapore. Iranian Journal of Comparative Education, 5(2), 1871–1897. https://doi.org/10.22034/ijce.2022.273973.1288
55. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2th ed.). Sage Publications, Inc.
56. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Matematik dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1-8. sınıflar). MEB. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201813017165445MATEMAT%C4%B0K%20% C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%202018v.pdf
57. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul matematik dersi öğretim programı (5–8. sınıflar). MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/
58. Morgan, H. (2022). Conducting a qualitative document analysis. The Qualitative Report, 27(1), 64–77. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2022.5044
59. National Council of Teachers of Mathematics. (1989). Curriculum and evaluation standards for school mathematics. National Council of Teachers of Mathematics.
60. National Council of Teachers of Mathematics. (2000). Principles and standards for school mathematics. National Council of Teachers of Mathematics.
61. National Council of Teachers of Mathematics. (2017). Statement of beliefs. https://www.nctm.org/About/At-a-Glance/Statement-of-Beliefs/
62. Ornstein, A. C. & Hunkins, F. P. (2009). Curriculum: Foundations, principles and issues (5th ed.). Pearson Education.
63. Öz, T. (2017). 7. sınıf öğrencilerinin matematiksel akıl yürütme süreçlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
64. Özkaya, A. (2021). Türkiye ile Kazakistan ortaokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. E-Kafkas Journal of Educational Research, 8(3), 592–611. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.987453
65. Öztürk, E. ve Diker-Coşkun, Y. (2022). Türkiye ve Kanada ortaöğretim matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 188–202. http://dx.doi.org/10.34056/aujef.1014046
66. Reid, D. A. (2022). Reasoning in national curricula and standards. J. Hodgen, E. Geraniou, G. Bolondi ve F. Ferretti (Ed.), Proceedings of the 12th Congress of the European Society for Research in Mathematics Education (CERME12) içinde (s. 299-306). European Society for Research in Mathematics Education.
67. Rogaten, J., Rienties, B., Sharpe, R., Cross, S., Whitelock, D., Lygo-Baker, S. & Littlejohn, A. (2019). Reviewing affective, behavioural, and cognitive learning gains in higher education. Assessment & Evaluation in Higher Education, 44(3), 321–337. https://doi.org/10.1080/02602938.2018.1504277
68. Serçe, F. & Acar, F. (2021). A comparative study of secondary mathematics curricula of Turkey, Estonia, Canada, and Singapore. Journal of Pedagogical Research, 5(1), 216–242. http://dx.doi.org/10.33902/JPR.2021167798
69. Ssebaggala, L. (2017). Comparative study of secondary mathematics curriculum between Uganda and the United States. International Journal of Educational Studies in Mathematics, 4(1), 1–7.
70. Stacey, K. (2005). The place of problem solving in contemporary mathematics curriculum documents. The Journal of Mathematical Behavior, 24, 341–350.
71. Stein, M. K., Smith, M. S., Henningsen, M. A. & Silver, E. A. (2000). Implementing standards-based mathematics instruction: A casebook for professional development. Teachers College Press.
72. Stylianides, G. J. (2009). Reasoning and proving in school mathematics textbooks. Mathematical Thinking and Learning, 11(4), 258–288. https://doi.org/10.1080/10986060903253954
73. Şen, Ö. (2017). Matematik dersi ortaokul öğretim programlarının karşılaştırılması: 2009–2013–2017. Current Research in Education, 3(3), 116–128.
74. Tanner, D. & Tanner, L. N. (1975). Curriculum development: Theory into practice (2th ed.). Macmillan.
75. Thijs, A. & Van Den Akker, J. (2009). Curriculum in development. Netherlands Institute for Curriculum Development (SLO).
76. Toluk, Z. ve Olkun, S. (2002). Türkiye’de matematik eğitiminde problem çözme: İlköğretim 1–5. sınıflar matematik ders kitapları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 563–581.
77. Umay, A. (2003). Matematiksel muhakeme yeteneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(24), 234-243.
78. Umay, A., Akkuş, O. ve Duatepe-Paksu, A. (2006). Matematik dersi 1–5. sınıf öğretim programının NCTM prensip ve standartlarına göre incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(31), 198–211.
79. Umay, A. ve Kaf, Y. (2005). Matematikte kusurlu akıl yürütme üzerine bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 188–195.
80. Yağan, S. A. (2020). Avustralya ve Türkiye ilkokul matematik öğretim programlarının karşılaştırılması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(33), 294-320. https://doi.org/10.29329/mjer.2020. 272.14
81. Yalvaç, B. (2019). Sekizinci sınıf öğrencilerinin cebir öğrenme alanında matematiksel dili kullanma becerilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
82. Yavuz Mumcu, H. (2018). Matematiksel ilişkilendirme becerisinin kuramsal boyutta incelenmesi: Türev kavramı örneği. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 9(2), 211–248. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.379891
83. Yazıcılar, Ü. ve Bümen, N. T. (2017). 2005, 2011 ve 2013 yıllarında uygulamaya koyulan lise matematik dersi öğretim programları üzerine bir analiz. Ö. Demirel ve S. Dinçer (Ed.), Küreselleşen dünyada eğitim içinde (s. 139–165). Pegem Akademi. https://dx.doi.org/10.14527/9786053188407.09
84. Yenilmez, K. ve Çakır, A. (2005). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin matematik öğrenme stilleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 44(44), 569–585.
85. Yıldırım, C. (1996). Matematiksel düşünme (2. Baskı). Remzi Kitabevi.
86. Zeybek Şimşek, Z. ve Kılıçoğlu, E. (2022). Ortaokul matematik dersi öğretim programı kazanımlarının süreç standartları kapsamında incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 1440–1459. https://doi.org/10.51460/baebd.1189260
87. Zeybek, Z., Üstün, A. ve Birol, A. (2019). Matematiksel ispatların ortaokul matematik ders kitaplarındaki yeri. İlköğretim Online, 17(3), 1316–13 https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.466349